Μετά το Brexit, τι;

Το Brexit είναι «έτοιμο για ψήσιμο» και θα έχει «γίνει» στις 31 Ιανουαρίου της επόμενης χρονιάς. Γεγονός. Μόνο που, φυσικά, σχεδόν τίποτα δεν θα αλλάξει στην πραγματικότητα – εκτός από το ότι θα χάσουμε τη φωνή και την ψήφο μας, και ό,τι απομένει από την επιρροή μας επί της μελλοντικής κατεύθυνσης της ΕΕ. Θα εξακολουθήσουμε να βρισκόμαστε στην ενιαία αγορά, η ελεύθερη κυκλοφορία θα συνεχιστεί, το ίδιο και οι οικονομικές συνεισφορές μας, και δεν θα υπάρχουν δασμοί ή τελωνειακοί έλεγχοι, ούτε ανάμεσα στο Δουβλίνο και το Καλαί ούτε στη Θάλασσα της Ιρλανδίας. Αντ’ αυτών, θα μπούμε σε ένα αμήχανο μεσοδιάστημα, την επονομαζόμενη «μεταβατική περίοδο» – στην πραγματικότητα μία περίοδο ακινησίας.

Τι θα γίνει μετά, λοιπόν; Σύμφωνα με το μανιφέστο των Συντηρητικών, και όπως επανέλαβε ο Μάικλ Γκόουβ την Κυριακή, μία εμπορική συμφωνία με την ΕΕ μέχρι τα τέλη του 2020. Το μανιφέστο περιελάμβανε επίσης μία υπόσχεση ότι δεν θα υπάρξει παράταση σε αυτή την περίοδο. Και, σύμφωνα με πηγές της Ντάουνινγκ Στριτ, η συμφωνία θα γίνει με τους όρους των σκληροπυρηνικών Brexiteers, που σημαίνει όχι διατάξεις «ίσων όρων ανταγωνισμού» που θα μπορούσαν να εμποδίσουν το Ηνωμένο Βασίλειο να καθορίσει τη δική του πορεία όσον αφορά στα εργασιακά δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος και την κρατική βοήθεια.

Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα. Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να συμφωνήσει η ΕΕ σε μια τέτοια συμφωνία. Οχι ίσοι όροι ανταγωνισμού – για να μην αναφερθώ στις παραχωρήσεις σε άλλους πολιτικά ευαίσθητους τομείς, όπως η αλιεία – σημαίνει όχι εμπορική συμφωνία.

Η κυβέρνηση, λοιπόν, θα μείνει με δύο μη ελκυστικές εναλλακτικές επιλογές. Η πρώτη, καμία εμπορική συμφωνία, με τη μεταβατική περίοδο να τερματίζεται στα τέλη του 2020. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν no deal: η συμφωνία αποχώρησης, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των πολιτών, οι συνεχιζόμενες οικονομικές μας υποχρεώσεις και οι ειδικές διευθετήσεις για τη Βόρεια Ιρλανδία θα συνέχιζαν να δεσμεύουν και τις δύο πλευρές. Θα ήταν όμως το σκληρότερο των Brexit για τις βρετανικές επιχειρήσεις, με δασμούς, τελωνειακούς ελέγχους και μία απότομη έξοδο από την ενιαία αγορά. Η μακροχρόνια οικονομική ζημία θα ήταν έως και 8% του ΑΕΠ, ή 2.500 λίρες κατά κεφαλήν.

Ποια είναι λοιπόν η εναλλακτική; Για μια ακόμα φορά, μπαίνουμε σε μια διαπραγμάτευση με έναν πολύ μεγαλύτερο και οικονομικά ισχυρότερο εταίρο και με την γκιλοτίνα μιας αυστηρής (αν και σε μεγάλο βαθμό αυτοεπιβληθείσας) προθεσμίας. Η έκβαση μοιάζει προφανής: μια συμφωνία, αλλά με τους όρους της ΕΕ. Τους τελευταίους συνόψισε με τον καλύτερο τρόπο ο πρώην συνάδελφός μου Ιβαν Ρότζερς, πρώην πρεσβευτής του ΗΒ στην ΕΕ: «Μία γρήγορη και βρώμικη συμφωνία απαλλαγμένη από δασμούς και ποσοστώσεις, η οποία θα περιλαμβάνει αυστηρές προϋποθέσεις ίσων όρων ανταγωνισμού και μία συμφωνία για την αλιεία – οι βασικοί στόχοι της ΕΕ, όχι του ΗΒ». Είμαι πρόθυμος λοιπόν να στοιχηματίσω ότι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, η «μεταβατική περίοδος» θα παραταθεί.

Ο Τζόναθαν Πόρτες είναι ερευνητής στο ακαδημαϊκό θινκ-τανκ UK in a Changing Europe