Οι γνωστοί μας άγνωστοι

Ιδού ο Banksy έρχεται για άλλη μια φορά μέσω αντιπροσώπων. Στον καλλιτέχνη της street art με την ανεπιβεβαίωτη ταυτότητα θα μπορούσε να απονεμηθεί ένα μεγάλο βραβείο για την καλύτερη εκμετάλλευση των όρων του σύγχρονου μάρκετινγκ. Διότι σήμερα, την εποχή της απόλυτης έκθεσης, το να αποφεύγει κάποιος τόσο οργανωμένα τη δημοσιοποίηση έστω και μίας «κλεμμένης» φωτογραφίας του είναι το ίδιο ακριβώς με το να έχει πιάσει στασίδι σε όλα τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Και συγκεκριμένα για τον κ. Banksy – που, αν θυμηθούμε εκείνο το περίφημο έργο του που λίγα λεπτά μετά την πώλησή του αυτοκαταστράφηκε, ξέρει να στραγγίζει τη διαφήμιση γύρω από το όνομά του – είναι ένας ακόμη άσος στο μανίκι του. Φαντάζεστε τι έχει να γίνει όταν αποφασίσει να δηλώσει την ταυτότητά του;

Θα ήταν λιγότερο ή περισσότερο σημαντικό το έργο του Banksy αν ξέραμε ποιος πραγματικά είναι; Βεβαίως όχι. Θα πουλούσαν λιγότερο ή περισσότερο τα βιβλία της Ελενας Φεράντε αν ήταν γνωστό ποια κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο της ιταλίδας συγγραφέως; Επίσης όχι. Δεν ξέρω λοιπόν τι πραγματικά εξυπηρετεί το ότι κάποιοι καλλιτέχνες, με δεδομένο ότι η τέχνη λειτουργεί με όρους «πομπού» και «δέκτη», πλέκουν γύρω τους αυτό το πέπλο μυστηρίου. Εκτός από μια πολύ δυνατή διαφήμιση διά της προκλητικής άρνησής της.

Βεβαίως δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες. Ο Πίντσον ή ο Σάλιντζερ δεν έκρυβαν σκοπίμως την ταυτότητά τους. Απλώς είχαν πολύ κακές σχέσεις με τη δημοσιότητα. Το δικαίωμα ενός καλλιτέχνη να παραμείνει ανώνυμος δεν έχει την ίδια ανάγνωση σήμερα και τον 19ο αιώνα, όταν η Σαρλότ Μπροντέ υπέγραφε ως Κάρερ Μπελ, διότι ως γυναίκα συγγραφέας δεν θα είχε τύχη. Ούτε με τον δικό μας Αλκη Θρύλο, που όλοι ήξεραν ότι επρόκειτο για την Ελένη Ουράνη, η οποία χρησιμοποιούσε αυτό το ψευδώνυμο για να αποτυπώσει την αγάπη της για τη δύναμη και τα παραμύθια.