Εμείς και η Τουρκία

Εχει, νομίζω πλέον, επέλθει ο χρόνος για να αντιμετωπίσουμε με ρεαλισμό τα προβλήματα που μας χωρίζουν εδώ και χρόνια με τον γείτονά μας. Η μεγαλύτερη δυσκολία σ’αυτήν την εξίσωση, είναι να μπορέσουμε να επανατοποθετηθούμε ως κοινωνία ορθά, απέναντι στα προβλήματα που παρουσιάζονται και να μην παρασυρόμαστε από ρομαντικές απλοποιήσεις ή εθνικιστικές εξάρσεις.

Εδώ και πολλά χρόνια, που οι γείτονες είχαν αρχίσει να δείχνουν τις απαιτήσεις τους και την επιθετική συνολικά συμπεριφορά τους απέναντι στη χώρα μας αλλά και στην Κύπρο, θα έπρεπε να είχαμε αντιληφθεί ότι η αποφασιστική αντιμετώπιση των αιτημάτων και προκλήσεων, έπρεπε να αποτελέσει πρωταρχικό στόχο της όλης πολιτικής μας απέναντι στην Τουρκία.

Η θεωρία που κυριάρχησε για πολλά χρόνια, στο πολιτικό – κομματικό στερέωμα, ότι δηλαδή θα πρέπει να αποφύγουμε κάθε εμπλοκή και να αφήσουμε τα θέματα αυτά να εξελιχθούν μόνα τους, διότι στο μέλλον θα επιλύοντο, χωρίς δική μας ανάμειξη, ήταν βαθύτατα εσφαλμένη.

Η πάροδος του χρόνου και η δική μας αδιαφορία ή εσκεμμένη αποχή, από την ουσιαστική αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, με σοβαρό διάλογο και ανάλογα μέτρα, επέτρεψε να εξελιχθούν τελικά εναντίον των συμφερόντων μας και να πολλαπλασιαστούν σε αριθμό, αλλά και σε σοβαρότητα.

Εχουμε απέναντί μας, αλλά είχαμε εδώ και χρόνια, μια χώρα που έδειχνε συνεχώς την επιθυμία της να αμφισβητήσει βασικές συνθήκες, θέσφατα, αλλά ακόμη και το Διεθνές Δίκαιο, το οποίο θεωρούσε και θεωρεί ότι μπορεί να υποκλίνεται μπροστά στην περιφερειακή δύναμή της.

Οδηγηθήκαμε λοιπόν, σήμερα, σε μια οδυνηρή έκπληξη, σαν να ξυπνήσαμε από κακό όνειρο και αντιληφθήκαμε ξαφνικά πώς χρησιμοποίησαν οι γείτονές μας τον χρόνο που εμείς, αφελώς, ή εσκεμμένα, αφήσαμε να διαρρεύσει, πιστεύοντας ότι υπάρχουν ουρανόσταλτες λύσεις, που θα ενεφανίζοντο και θα μας ευνοούσαν.

Η ελληνική κοινωνία, η οποία χωρίς να ευθύνεται, γνωρίζει και πιστεύει, συν πλην, όλα όσα οι εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις από ετών της έχουν αναφέρει, ξαφνιάστηκε από την επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας, σαν κανείς να μην υποψιαζόταν ή περίμενε μια τέτοια εξέλιξη.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, με τη βοήθεια και φυσικών φαινομένων (σεισμοί), κατέστη δυνατό να υπάρξει μια νεότερη προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών και οι κυβερνήσεις Κ. Σημίτη, Κ. Καραμανλή και Γ. Παπανδρέου, προσπάθησαν να διατηρήσουν αυτόν τον διάλογο και σε επίπεδο κορυφής, αλλά και να τον διευρύνουν, ώστε να δημιουργηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, που θα επέτρεπε την έντιμη και με βηματισμό αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Ομως, η οικονομική κρίση, διέκοψε κατ’ ουσία αυτόν τον διάλογο, οι κυβερνήσεις που πέρασαν δεν έδωσαν την πρέπουσα σημασία και βάρος στην καλλιέργεια των προνομιακών σχέσεων που προϋπήρχαν με τον αναμφισβήτητο ηγέτη της Τουρκίας και έτσι με την εξαίρεση ορισμένων επαφών, σε υπουργικό και κυρίως σε υπηρεσιακό επίπεδο, τον αφήσαμε να κινείται μόνος του και να αποφασίζει, χωρίς να αισθάνεται ότι παραβαίνει οιασδήποτε μορφής συνεννόηση με τη χώρα μας, διότι, εστερείτο πλέον αναγνωρισμένων συνομιλητών του βεληνεκούς του, τους οποίους να αναγνωρίζει, να σέβεται και να αισθάνεται ότι συνδέεται μαζί τους, με κάποιας μορφής «μπέσα».

Τώρα, βρισκόμαστε μπροστά σε σοβαρές πρωτοβουλίες που είναι αρνητικές για εμάς και καλούμεθα να τις αντιμετωπίσουμε σε ένα επίπεδο πολύ πιο προχωρημένο και επικίνδυνο, απ’ ό,τι θα μπορούσε να ήταν προ ετών.

Είναι, λοιπόν, απόλυτη ανάγκη, η ελληνική πολιτική τάξη, αφενός να συμφωνήσει σε κοινές εθνικές θέσεις, που δεν θα επιδέχονται αμφισβήτηση, ώστε να υπάρξει στην Αθήνα μια ενιαία γραμμή αντιμετώπισης του επιθετικού γείτονα και να εκλείψουν οι πιθανότητες πολιτικής/κομματικής εκμετάλλευσης, οιωνδήποτε χειρισμών μιας κυβέρνησης από μια αντιπολίτευση που επιδιώκει να ωφεληθεί μελλοντικά εκλογικά, από τους τυχόν χειρισμούς του αντίπαλου κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία.

Ο σημερινός Πρωθυπουργός, είναι οπωσδήποτε ένας άνθρωπος τον οποίο αργά ή γρήγορα, μπορεί να σεβαστεί ο «οθωμανός» ηγέτης, να αναγνωρίσει τη σοβαρότητα του συνομιλητή του, καθώς και ότι αυτός εκφράζει την κοινή εθνική γραμμή, του ελληνικού πολιτικού κόσμου και την αποφασιστική τοποθέτηση της ελληνικής κοινωνίας να αντιμετωπίσει δυναμικά τις προκλήσεις αυτές, που θίγουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος. Ας σημειώσουμε, ότι ο τούρκος πρόεδρος δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικές διαφορετικές απόψεις για τις ενέργειές του απέναντι στην Ελλάδα, στο εσωτερικό της χώρας του, από άλλες πολιτικές δυνάμεις.

Ετσι, με θέσεις σαφείς, οριοθετημένες και αποφασιστικές, σύμφωνες με το Διεθνές Δίκαιο, με τη συνδρομή οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, η ΕΕ και το ΝΑΤΟ, αλλά παράλληλα και με τη βοήθεια ισχυρών διεθνών παικτών, χωρίς να παραγνωρίζουμε στοχευμένους χειρισμούς με διάφορες ενδιαφερόμενες γειτονικές χώρες, θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε, με πολύ ισχυρότερο και αποτελεσματικό τρόπο, την Τουρκία, η οποία αδιαφόρησε, αλλά και ενοχλήθηκε, από τις διάφορες τριμερείς και τετραμερείς πρωτοβουλίες μας, γνωρίζοντας πολύ καλά, ότι ούτε η Αίγυπτος, ούτε το Ισραήλ (κατ’ αναλογία) θα προχωρούσαν, κατά πάσα πιθανότητα, σε οποιαδήποτε οριστική ρύθμιση θαλασσίων ζωνών εάν δεν γνώριζαν προγενέστερα ότι μια τέτοια ενέργεια θα ήταν της αποδοχής της.

Ο Ιωάννης Αλέξιος-Ζέπος είναι πρέσβης ε.τ. και πρώην γεν. γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών