Η δύναμη {LF}του ανθρώπινου συναισθήματος

Η μάχη του 1989 κερδήθηκε από τον ανελεύθερο λαϊκισμό. Αυτό μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα 30 χρόνια μετά την πτώση του σιδηρού παραπετάσματος. Οπως υποστηρίζουν ο Γιάροσλαβ Κατσίνσκι στην Πολωνία, ο Βίκτορ Ορμπαν στην Ουγγαρία και οι υποστηρικτές τους, η δημοκρατική μταμόρφωση αποδείχθηκε απάτη, η φιλελεύθερη δημοκρασία μια ψευδαίσθηση και η ενσωμάτωση στην ΕΕ ένα είδος ξένης κατοχής. Οι ανελεύθεροι λαϊκιστές, υπό την κάλυψη τέτοιας ρητορικής, καταλύουν ταυτόχρονα το κράτος νόμου και τους ανεξάρτητους θεσμούς.

Οι φιλελεύθεροι αισθάνονται μια περίεργη ηττοπάθεια απέναντι στους λαϊκιστές, επειδή θεωρούν πως εάν και εκείνοι χρησιμοποιήσουν το συναίσθημα, θα γίνουν ίδιοι. Γι’ αυτό προτιμούν ήρεμες καταστάσεις ή απέχουν από τις εντάσεις. Φυσικά οι εχθροί της δημοκρατίας πάντα μανιπουλάρουν συναισθήματα. Ομως υπάρχει ένα μάθημα-κλειδί από το 1989 και τις αλλαγές στην Ανατολική Ευρώπη που μπορεί να μάθει ο φιλελευθερισμός. Χρειάζεται να υπερασπιστούμε με πάθος τη φιλελεύθερη δημοκρατία και τάξη. Επίσης χρειάζεται να αποδεχθούμε το αίσθημα της απώλειας και να το μετατρέψουμε σε κάτι θετικό για την πολιτική μας κοινότητα.

Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Αντί να κοιτάμε πίσω και να στενοχωριόμαστε με όσα δεν έγιναν, μπορούμε να κοιτάμε μπροστά και να κάνουμε νέες συνδέσεις. Αυτό απαιτεί κουράγιο, ελπίδα και συμπόνια – ιδιαίτερα για εκείνους που σκέφτονται τόσο διαφορετικά ώστε να ψηφίσουν τους λαϊκιστές. Αυτό θα πρέπει να σημαίνει ο φιλελευθερισμός του μέλλοντος. Μπορούμε να αφηγηθούμε αλλιώς την ιστορία του 1989 αναδεικνύοντας αυτή τη σημαντική και περίπλοκη στιγμή. Η Κεντρική και η Ανατολική Ευρώπη έχουν ένα καίριο μήνυμα για τον κόσμο. Αφορά τη γνώση ότι οι μεγάλες επιτυχίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένου του 1989, έγιναν εφικτές μέσω μιας παθιασμένης ελπίδας.

Η Καρολίνα Βιγκούρα και ο Γιάροσλαβ Κουίς είναι ιστορικοί, στελέχη της πολωνικής εφημερίδας «Kultura Liberalna»