Πανεπιστήμια χωρίς αβάνγκαρντ

Να μετρηθούμε, μπορούμε να μετρηθούμε; Να βουτήξουμε δειλά και ένα δάχτυλο στον ψηφιακό κόσμο για να πάρουμε καμιά απόφαση. Και μετά, ποιος ξέρει; Αν δεν χαθούμε στο μέτρημα ή δεν μας καταπιούν τα ψηφιακά ερέβη, μπορεί κάποια στιγμή να χρειαστεί να περάσουμε την πύλη με ηλεκτρονική κάρτα. Πειράζει;

Είναι κι αυτός ένας τρόπος. Ο δειλός τρόπος του λαζοπουλικού μικρού Μήτσου που ζητάει συγγνώμη επειδή υπάρχει. Ο απολογητικός τρόπος των πανεπιστημίων να υπάρξουν έτσι όπως θα ήθελαν. Απολογητικός και αργός. Από πότε θέλουν τα πανεπιστημιακά ιδρύματα να απογράψουν τους φοιτητές τους και να ξεχωρίσουν τους ενεργούς από τους ανενεργούς, τους παρόντες από τους αιώνιους; Εδώ και χρόνια. Από πότε θα μπορούσαν οι φοιτητικοί σύλλογοι να ψηφίζουν ηλεκτρονικά για τις αποφάσεις τους; Να διευρυνθεί η δημοκρατική βάση στη λήψη των αποφάσεων – αποφάσεις που αφορούν όλους και όχι μόνο τους πιο δραστήριους κομματικά ή τους πιο φανατικούς ή τους πιο δυναμικούς σαν εκείνους που κατά δήλωσή τους «κάνουν κουμάντο»; Και πάλι εδώ και χρόνια. Και από πότε θα μπορούσαν να ελέγχουν πως αυτοί που μπαίνουν στους χώρους τους και τις αίθουσές τους μπαίνουν για να συμμετάσχουν στη διακίνηση της γνώσης και των ιδεών και όχι για να επιβάλουν τις δικές τους ιδέες; Η απάντηση δεν είναι παρά στην ουσία της η ίδια. Εδώ και πολλά χρόνια εάν ο έλεγχος ήταν φυσικός. Εδώ και λιγότερα εάν γινόταν με τη βοήθεια της τεχνολογίας.

Κι όμως. Στα πανεπιστήμια επιβλήθηκε, ή τα ίδια επέβαλαν στον εαυτό τους, ένα είδος ακαδημαϊκού πρωτογονισμού. Στον ακαδημαϊκό χώρο μελετώνται όλες οι επιστήμες, αλλά σχεδόν καμία δεν επιτρέπεται να εφαρμοστεί στην πράξη για τη διευκόλυνση της εσωτερικής τους ζωής – δεν εφαρμόζεται καν η απλή αριθμητική. Πόσοι είναι οι αιώνιοι; Κανένας δεν ξέρει. Οι ανέσεις που προσφέρουν οι επιστήμες και η τεχνολογία αντιμετωπίζονται με ένα είδος λουδιτισμού. Ηλεκτρονική ψηφοφορία; Και τι δουλειά θα κάνουν τα μέλη της εφορευτικής επιτροπής; Και πώς θα κλέψει την κάλπη ο ακτιβιστής; Κλέβεται η ηλεκτρονική κάλπη; Δεν κλέβεται. Και το αποτέλεσμα; Είναι το ίδιο να πειράζουν τα νούμερα οι δικοί μας έφοροι και το ίδιο οι σκοτεινοί χάκερ;

Είναι αυτό που δεν λείπει από τα πανεπιστήμια – δεν λείπει ούτε καν αυτό από έναν χώρο που θα έπρεπε να τις ξορκίζει: οι θεωρίες συνωμοσίας. Και είναι κι αυτό που εξηγεί γιατί οι «πληροφορικάριοι» άργησαν τόσο μα τόσο πολύ να ψηφίσουν ηλεκτρονικά ή γιατί στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο η πρώτη πρόβα θα γίνει τώρα. Οι πιονέροι της γνώσης μόλις τώρα «θα δοκιμάσουν το σύστημα», όπως μπορεί να διαβάσει κανείς στις σελίδες του ρεπορτάζ. Δειλά, απολογητικά και – κυρίως – λουδίτικα. Οχι σαν αστέρια της πληροφορικής (που είναι), αλλά σαν ψηφιακά αναλφάβητοι (που δεν είναι). Τι θα γίνει άμα πατήσω αυτό το κουμπί; Μπουμ.

Το μπουμ, στην πραγματικότητα, είναι ένα πανεπιστήμιο χωρίς αβάνγκαρντ. Ενα πανεπιστήμιο που δεν πρωτοπορεί σε τίποτε, δεν δοκιμάζει, δεν πειραματίζεται, δεν μπαίνει στον κόπο να διευρύνει τα ίδια του τα όρια. Ενα πανεπιστήμιο που συρρικνώνεται επειδή φοβάται, φοβάται επειδή συρρικνώνεται και αυτοακυρώνεται. Είναι το πανεπιστήμιο που χτυπάει όσο πιο σιγά μπορεί την ίδια του την πόρτα. Συγγνώμη, να περάσω;