Το κρατικό χρέος δεν είναι κάτι το δωρεάν

Με τα επιτόκια του δημόσιου χρέους στα χαμηλότερα επίπεδα πολλών δεκαετιών, αρκετοί κορυφαίοι οικονομολόγοι υποστήριξαν ότι σχεδόν κάθε προηγμένη οικονομία μπορεί να επιτρέψει την αύξηση του χρέους κοντά στα ιαπωνικά επίπεδα (πάνω από το 150% του ΑΕΠ, ακόμα και με την πιο συντηρητική πρόβλεψη). Οσοι τάσσονται υπέρ ενός πολύ μεγαλύτερου χρέους μπορεί να έχουν δίκιο σε κάποια πράγματα, αλλά τείνουν να υποβαθμίζουν ή να αγνοούν ορισμένα πράγματα που μπορεί να πάνε στραβά.

Τα επιτόκια είναι εξαιρετικά χαμηλά εν μέρει επειδή οι παγκόσμιοι επενδυτές έχουν ξεμείνει από «ασφαλή» περιουσιακά στοιχεία στα οποία θα επένδυαν σε περίπτωση απότομης κάμψης ή οικονομικής καταστροφής. Μπορούν, ωστόσο, οι κυβερνήσεις να προσφέρουν αυτή την ασφάλιση δωρεάν εάν υπάρχει κίνδυνος να αυξηθούν τα επιτόκια κατά την επόμενη μείζονα συστημική κρίση; Μια πρόσφατη μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για 55 χώρες κατά τη διάρκεια των τελευταίων 200 χρόνων έδειξε ότι αν και η οικονομική ανάπτυξη υπερέβη τα επιτόκια του δημόσιου χρέους σχεδόν στο μισό του δεδομένου χρόνου, αυτό δεν ήταν καλός δείκτης για το κατά πόσον οι χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν ασφαλείς από μια άνοδο των επιτοκίων σε περίοδο κρίσης. Επίσης, πόσο σίγουροι μπορεί να είναι οι επενδυτές ότι θα προηγηθούν στην αποπληρωμή χρεών όταν θα εκδηλωθεί η επόμενη κρίση, όπως έγινε το 2008; Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα δώσει πάλι προτεραιότητα στη Wall Street αντί για τον υπόλοιπο κόσμο και θα τιμήσει τα χρέη της προς την Κίνα πριν να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις προς τους συνταξιούχους; Οι σύγχρονες οικονομίες έχουν πολλές σημαντικές χρήσεις για το χρέος. Αλλά δεν είναι ποτέ μια επιλογή άνευ κινδύνου για τις κυβερνήσεις. Για τον λόγο αυτόν θα πρέπει μια κυβέρνηση να αναλάβει και να διαχειριστεί με σύνεση το χρέος, ακόμα και όταν επικρατούν συνθήκες δανεισμού με πολύ χαμηλά επιτόκια.

Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Εχει διατελέσει επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2001 έως το 2003