Αντιμέτωποι με την πραγματικότητα

Το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης, που οσονούπω θα μετατραπεί σε συμφωνία, και ο φόβος μιας νέα όξυνσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αυτή τη φορά δεν παρήγαγε εθνικοπατριωτικές κορόνες και πολεμικά σαλπίσματα, στην ένταση τουλάχιστον που παρήγοντο σε παλαιότερες κρίσεις. Η αντιπολίτευση, μείζων και ελάσσων, είπε απλώς ότι αν δεν ήταν αντιπολίτευση θα φώναζε πιο δυνατά για να σκιαχτούν οι Τούρκοι. Στην ουσία, όλοι συμφωνούν στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει το θέμα η κυβέρνηση: προσπάθεια εκτόνωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων και καταγγελία της τουρκολιβυκής συμφωνίας. Κυρίως, προσπάθεια απαξίωσης των όποιων μονομερών ενεργειών της Τουρκίας παραχθούν από τη συμφωνία, σε συνάρτηση με την πεποίθηση ότι η σημερινή κυβέρνηση που συμφώνησε με τον Ερντογάν κάποια στιγμή θα ανατραπεί. Αν καταλαβαίνω καλά, η ελληνική εξωτερική πολιτική βρήκε ακόμα ένα θέμα για να παραγάγει το επόμενο διάστημα καταγγελίες. Παλιά μας τέχνη…

Το πρόβλημα όμως θα παραμένει – και όσο μένουμε σε καταγγελίες ο χρόνος θα συνεχίσει να λειτουργεί εναντίον μας. Τι να κάνουμε;

Ακούγονται διάφορες φωνές για αλλαγή του δόγματος αποτροπής και για ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος. Φωνές βοώντος. Θα έπρεπε να γίνουν τεράστιες αλλαγές στην κοινωνία, στην ιεράρχηση των αξιών της για να ισραηλοποιηθεί η ζωή μας. Οι λύσεις είναι αλλού – και προϋποθέτουν ότι θα δούμε κατάματα τα προβλήματα και τις δυνατότητες που μας δίνουν οι συνθήκες και τα φόρα συνεννόησης και ότι θα αποφασίσουμε πως πολλά απ’ όσα χρειαστεί να αποδεχτούμε δεν ικανοποιούν τις ζωτικές μυθολογίες με τις οποίες πορευτήκαμε χρόνια.

Μια από τις συζητήσεις που αναζωπυρώνονται έχει στο επίκεντρο τη λύση του Κυπριακού. Η έρευνα και η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων στην κυπριακή ΑΟΖ δεν γίνεται να προχωρήσει χωρίς προβλήματα χωρίς λύση του Κυπριακού – ή, έστω, χωρίς να διασφαλίζονται τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων. Επειτα από τη χαμένη ευκαιρία του 2004 (σχέδιο Ανάν) και τη δεύτερη χαμένη ευκαιρία του 2017 (κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά), όλα δείχνουν ότι μια ευνοϊκή λύση που θα άφηνε ενωμένο το νησί, σε καθεστώς διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, είναι πολύ δύσκολο να έλθει. Την έχει εγκαταλείψει πολύ καιρό ο κύπριος πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης – ενώ ο τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί, που την πιστεύει, έχει κι αυτός δεκάδες προβλήματα, και κυρίως την καχυποψία εναντίον του της Τουρκίας.

Αλλά και η ελληνική ΑΟΖ προϋποθέτει συνολική ρύθμιση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ο έμπειρος Ευάγγελος Βενιζέλος, παρουσιάζοντας προσφάτως το βιβλίο του Θ. Καρυώτη «ΑΟΖ» (Παπαδόπουλος), έλεγε ότι το πρόβλημα της Ελλάδας είναι η οριοθέτηση. «Η οριοθέτηση γίνεται ή με διμερή συμφωνία, ή με προσφυγή στη διαιτησία, ή με προσφυγή σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο», εξήγησε. Δεν υπάρχουν άλλες λύσεις.

Αυτό είναι και το κρίσιμο σημείο. Ας δανειστώ τα λόγια του Βενιζέλου για να το περιγράψω: «Είμαστε έτοιμοι να αποδεχθούμε το αποτέλεσμα μιας διεθνούς δικαιοδοτικής κρίσης; Εννοούμε αυτό που λέμε; Οτι αναγνωρίζουμε μια και μόνη ελληνοτουρκική διαφορά, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο; Είμαστε έτοιμοι να συνυπογράψουμε το συνυποσχετικό και να οδηγηθούμε σε διεθνή δικαιοδοτική κρίση και να αποδεχθούμε το αποτέλεσμα της απόφασης; Το δεδικασμένο;».

Ας αρχίσουμε να θέτουμε στους εαυτούς μας το ερώτημα – και ας δοκιμάσουμε να το απαντήσουμε.