Τι είδους καπιταλισμό θέλουμε;

Τι είδους καπιταλισμό θέλουμε; Αυτό μπορεί να είναι το καθοριστικό ζήτημα της εποχής μας. Εάν θέλουμε να διατηρήσουμε το οικονομικό μας σύστημα για τις μελλοντικές γενιές, πρέπει να απαντήσουμε σωστά.

Σε γενικές γραμμές έχουμε τρία μοντέλα για να διαλέξουμε. Το πρώτο είναι ο «καπιταλισμός των μετόχων», τον οποίο αποδέχτηκαν οι περισσότερες δυτικές εταιρείες, σύμφωνα με τους οποίους ο πρωταρχικός στόχος μιας εταιρείας πρέπει να είναι η μεγιστοποίηση των κερδών της. Το δεύτερο μοντέλο είναι ο «κρατικός καπιταλισμός», ο οποίος αναθέτει στην κυβέρνηση να καθορίσει την κατεύθυνση της οικονομίας και έχει αναδειχθεί σε εξέχουσα θέση σε πολλές αναδυόμενες αγορές, και κυρίως στην Κίνα. Αλλά εκτός από τις δύο αυτές επιλογές υπάρχει και μια τρίτη. Ο «καπιταλισμός των συμμετεχόντων», ένα πρότυπο που πρότεινα μισό αιώνα πριν, τοποθετεί τις ιδιωτικές εταιρείες ως διαχειριστές της κοινωνίας και είναι σαφώς η καλύτερη απάντηση στις σημερινές κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. Ο καπιταλισμός των ιδιοκτητών, που σήμερα αποτελεί το κυρίαρχο μοντέλο, κέρδισε έδαφος στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του ’70 και επέκτεινε την επιρροή του παγκοσμίως στις επόμενες δεκαετίες. Κατά τη διάρκειά του, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ευημερούσαν, καθώς οι εταιρείες που αναζητούν κέρδη ξεκλείδωσαν νέες αγορές και δημιούργησαν νέες θέσεις εργασίας. Ομως υπήρξαν και πολλά προβλήματα.

Οι μεγάλες εταιρείες πρέπει να κατανοήσουν ότι οι ίδιες είναι σημαντικοί παράγοντες στο κοινό μας μέλλον. Είναι σαφές ότι όλες οι εταιρείες πρέπει να επιδιώξουν να αξιοποιήσουν τις βασικές τους ικανότητες και να διατηρήσουν μια επιχειρηματική νοοτροπία. Θα πρέπει επίσης να συνεργάζονται με άλλους ενδιαφερόμενους για τη βελτίωση των συνθηκών στον κόσμο στον οποίο λειτουργούν. Στην πραγματικότητα, αυτή η τελευταία προϋπόθεση θα πρέπει να είναι ο απώτερος σκοπός τους.

Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν τώρα μια απίστευτη ευκαιρία. Παρέχοντας συγκεκριμένο νόημα στον καπιταλισμό των συμμετεχόντων, μπορούν να εκπληρώσουν το καθήκον τους στην κοινωνία. Μπορούν να φέρουν τον κόσμο πιο κοντά στην επίτευξη κοινών στόχων, όπως αυτές που περιγράφονται στη Συμφωνία για το Κλίμα του Παρισιού και στην Ατζέντα για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών. Εάν θέλουν πραγματικά να αφήσουν το σημάδι τους στον κόσμο, δεν υπάρχει εναλλακτική λύση.

Ο Κλάους Σουάμπ είναι ιδρυτής και εκτελεστικός πρόεδρος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ