Δύσκολοι καιροί για δισεκατομμυριούχους

Το πρόβλημα των δισεκατομμυριούχων χειροτερεύει. Οποιαδήποτε οικονομία προσανατολίζεται προς την καλή λειτουργία της αγοράς δημιουργεί ευκαιρίες για τη δημιουργία νέων περιουσιών, κάτι που γίνεται μεταξύ άλλων μέσω της καινοτομίας. Περισσότερη καινοτομία είναι πιθανό να υπάρξει όπου λιγότεροι κανόνες επιβαρύνουν την επιχειρηματική δημιουργικότητα. Κάποια από αυτή τη δημιουργικότητα μπορεί να οδηγήσει σε διαδικασίες και προϊόντα που είναι πραγματικά επιζήμια για την ευημερία του κοινού. Δυστυχώς, από τη στιγμή που καθίσταται εμφανής η ανάγκη νομοθεσίας ή ρύθμισης, οι καινοτόμοι επιχειρηματίες έχουν ήδη αποκτήσει τα δισεκατομμύριά τους – και μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα χρήματα στη συνέχεια για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παρουσιάσει εδώ και πολύ καιρό πολλά παραδείγματα του προβλήματος αυτού. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι ιδρυτές της Αμερικής, στην προ-βιομηχανική αθωότητά τους, δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι τα χρήματα που θα συγκεντρώνονταν θα επηρέαζαν την πολιτική στον βαθμό που έγινε – αυτό κατέστη προφανές μόλις λίγες δεκαετίες αργότερα. Επιπλέον, οι ηγέτες των ΗΠΑ ήταν πολύ πρόθυμοι να αφήσουν την ιδιωτική πρωτοβουλία να αναλάβει νέα έργα που αλλού έπεσαν στα χέρια του κράτους. Το γερμανικό ταχυδρομείο, για παράδειγμα, δημιούργησε ένα από τα πιο εκτεταμένα και αποτελεσματικά τηλεγραφικά συστήματα στον κόσμο. Ο Σάμιουελ Μορς κάλεσε το Κογκρέσο να κάνει το ίδιο. Αλλά η τηλεγραφική επικοινωνία των ΗΠΑ αναπτύχθηκε από ιδιώτες – όπως και το τηλεφωνικό σύστημα στη συνέχεια, η χαλυβουργία, ολόκληρο το σιδηροδρομικό δίκτυο και σχεδόν κάθε άλλο στοιχείο της πρώιμης βιομηχανικής οικονομίας.

Μερικοί από τους δισεκατομμυριούχους της Αμερικής κερδίζουν εύσημα για τη φιλανθρωπία τους. Ταυτόχρονα, οι περισσότεροι από αυτούς υιοθετούν αδίστακτη στάση στις εταιρείες τους, οχυρώνονται για να προστατεύουν τα κέρδη ή απλά καταστρέφουν τις μικρότερες επιχειρήσεις σε κάθε ευκαιρία.

Ηρθε η ώρα για μια νέα προσέγγιση στο θέμα. Τα μεγάλα κέρδη δημιουργούνται από τις μεγάλες καινούργιες ιδέες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση της επιστήμης θα πρέπει να σχεδιαστεί με τον ανάλογο τρόπο. Το κοινό αξίζει πολύ πιο άμεση συμμετοχή στα κέρδη αυτά που δημιουργούνται από νέες σημαντικές ιδέες. Και οι δισεκατομμυριούχοι θα πρέπει να μάθουν να βγάζουν και να ζουν με λιγότερα δισεκατομμύρια.

Ο Σάιμον Τζόνσον είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, καθηγητής στο MIT Sloan και συνεργάτης στο Peterson Institute for International Economics