Νέο οικοσύστημα καινοτομίας

Η χώρα προσπαθεί να βρει νέο βηματισμό, μετά τα δέκα σκληρά χρόνια της κρίσης. Πολλοί άξιοι Ελληνες έμειναν εδώ και προσπαθούν να αλλάξουν τη ζωή τους και αυτήν της χώρας. Το ποιοτικό εγχώριο ανθρώπινο κεφάλαιο εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο πλεονέκτημά μας, παρά τις άοκνες προσπάθειες των συντεχνιακών και αναχρονιστικών δυνάμεων να το σπρώξουν στο περιθώριο, ώστε να διατηρήσουν τα παράλογα και κοινωνικά άδικα οφίτσια τους που συνέβαλαν καθοριστικά στη χρεοκοπία. Η χώρα δηλαδή εξακολουθεί να διατηρεί πολλά από τα χαρακτηριστικά των μικρών χωρών που είναι σήμερα στην πρωτοπορία της σύγχρονης, καινοτόμου οικονομίας. Διαθέτει μεγάλο ποσοστό μορφωμένων νέων επιστημόνων εντός αλλά και διεθνώς (ελληνική Διασπορά). Η πρόσφατη κατάταξη των χωρών με τις πλέον καινοτόμες οικονομίες εμπεριέχει μικρές χώρες όπως η δική μας: Ελβετία, Σουηδία, Ολλανδία, Φινλανδία, Δανία, Σιγκαπούρη, Ισραήλ, Ιρλανδία είναι μέσα στις 10 πρώτες (Statista 2019). Τον προηγούμενο χρόνο το 68% των νέων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη αφορούσε μικρές καινοτόμες επιχειρήσεις (EU Startup Report 2018).

Είναι εξαιρετικά σημαντικό για την ανόρθωση της οικονομίας και τον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής βάσης η πολιτική της νέας κυβέρνησης να συνεχίσει στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της έρευνας και της καινοτομίας. Χρειάζεται ένα νέο οργανόγραμμα λειτουργίας και συντονισμού των τριών βασικών ερευνητικών φορέων: του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ), του Ελληνικού Ιδρύματος Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) και της Γενικής Γραμματείας Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ). Είναι θεμελιώδους σημασίας οι τρεις αυτοί φορείς να συντονίζονται και να αλληλοσυμπληρώνονται αποτελεσματικά. Σημαντικές αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων θα αποτελέσουν τροχοπέδη στην προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας που έχουν άμεσα ανάγκη ο τόπος και η οικονομία του. Οι διακριτές αρμοδιότητές τους που θα συνέβαλλαν παραγωγικά προς αυτή την κατεύθυνση είναι κατά τη γνώμη μας οι κατωτέρω:

ΕΣΕΤΕΚ: Διαμορφώνει τη συνολική ερευνητική πολιτική με στόχο αναπτυξιακό, την ενσωμάτωση της έρευνας και καινοτομίας στην ιδιωτική οικονομία και στη λειτουργία του δημοσίου τομέα, ιδιαίτερα σε αυτήν του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Θα πρέπει να αποτελέσει την ομπρέλα σχεδιασμού και συντονισμού της ερευνητικής πολιτικής όλων των υπουργείων, για την αποφυγή της διαφυγής των περιορισμένων οικονομικών και διοικητικών ερευνητικών πόρων. Θα έχει δύναμη, ουσιαστική και σημειολογική, αν είναι όργανο παρά τω Πρωθυπουργώ, σηματοδοτώντας την προτεραιότητα της νέας κυβέρνησης για ανάπτυξη και νέες θέσεις εργασίας.

ΕΛΙΔΕΚ: Το αντικείμενό του να συνεχίσει να εστιάζει μόνο στη βασική έρευνα (curiosity-driven research and disruptive innovation). Η λειτουργία του να προσομοιάζει με αυτήν του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ερευνας (ERC). Το κυρίαρχο κριτήριο χρηματοδότησης των ερευνητικών προγραμμάτων του θα πρέπει να είναι η αριστεία, η ποιότητα δηλαδή ερευνητικής πρότασης και ερευνητή και μόνο.

ΓΓΕΤ: Η αποστολή της να καλύπτει τη διοικητική υποστήριξη (logistics) των ΕΣΕΤΕΚ και ΕΛΙΔΕΚ. Η οργάνωση ερευνητικής πολιτικής και η αξιολόγησή της να αποτελούν αρμοδιότητα του ΕΣΕΤΕΚ σε συντονισμό με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) και τη νέα, αναβαθμισμένη ανεξάρτητη Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας και Πιστοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΑΔΙΠ).

Ενα νέο ποιοτικό οικοσύστημα έρευνας, καινοτομίας και σύγχρονης οικονομίας θα αποτελέσει τον ασφαλέστερο δρόμο επιστροφής των ανά τον κόσμο άξιων Ελλήνων αλλά και στην προσέλκυση επενδύσεων από την ελληνική Διασπορά και τη διεθνή οικονομία.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και Ερευνητής στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ