Μύθοι για την ψήφο των ομογενών

Τι κόμμα, ποια κόμματα θα ψήφιζαν οι Ελληνες του εξωτερικού όταν τους παραχωρηθεί το δικαίωμα ψήφου; Ιδού η απορία. Απαντήσεις δεν υπάρχουν διότι δεν υπάρχουν σχετικές έρευνες. Και δεν υπάρχουν έρευνες διότι γενικότερα υπάρχει έλλειψη έγκυρων στοιχείων για τον απόδημο Ελληνισμό. Το επίσημο κράτος επικαλείται στοιχεία που υπερβαίνουν κατά πολύ αυτά των απογραφών των χωρών υποδοχής και οι ομογενειακές οργανώσεις σιγοντάρουν, θεωρώντας πως οι μεγάλοι αριθμοί τους δίνουν δύναμη και επιρροή. Να όμως που τώρα αυτά τα φουσκωμένα νούμερα δημιουργούν ανησυχίες ότι οι Ελληνες του εξωτερικού θα μπορούν να ανεβάζουν και να κατεβάζουν κυβερνήσεις στην πατρίδα τους, εξ αποστάσεως μάλιστα!

Εκτός του να επιβεβαιώσει το ότι οι αριθμοί που ακούγονται είναι υπερβολικοί, κανένας μελετητής δεν μπορεί να μιλήσει με μεγάλη ακρίβεια για τα μεγέθη των αποδήμων. Υπάρχουν όμως χαρακτηριστικά των Ελλήνων στο εξωτερικό που χρειάζεται να ληφθούν υπόψη. Προκύπτουν από δυο βασικές ερωτήσεις: Πόσο συνδέονται οι απόδημοι με την πολιτική ζωή της Ελλάδας; Ποιες είναι οι ιδεολογικές τους προτιμήσεις; (που δεν ήταν πάντα φιλοδεξιές, όπως νομίζουν πολλοί).

Κανείς βεβαίως δεν αμφισβητεί την έντονη, και πολλές φορές παθιασμένη ενασχόληση των αποδήμων με τα ελληνικά εθνικά θέματα. Τα αρχεία δείχνουν ότι το φόβητρο των ιταλικών αρχών στα κατεχόμενα Δωδεκάνησα ήταν οι δραστηριότητες για την ένωση των νησιών με την Ελλάδα των δωδεκανησιακών οργανώσεων σε Αίγυπτο και ΗΠΑ. Η επιτυχημένη καμπάνια του ελληνοαμερικανικού λόμπι που οδήγησε σε επιβολή εμπάργκο στις πωλήσεις αμερικανικών εξοπλισμών στην Τουρκία την περίοδο 1975-78, λόγω της εισβολής στην Κύπρο, αποτελεί μέρος της ύλης μαθημάτων για τη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ σε αμερικανικά πανεπιστήμια. Και οι πρόσφατες κινητοποιήσεις για το «Μακεδονικό» σε Αυστραλία, ΗΠΑ και Καναδά είναι απόλυτα εναρμονισμένες με αυτές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.

Υπάρχει κάτι ανάλογο στον χώρο της εσωτερικής πολιτικής; Στις ελληνόγλωσσες εφημερίδες των χωρών που αναφέρθηκαν, από τη μεταπολίτευση ως σήμερα, η πλειονότητα των τίτλων αναφέρεται στα πολιτικά δρώμενα της Ελλάδας. Το ίδιο συμβαίνει με τις ελληνόφωνες εκπομπές σε ραδιόφωνο και τηλεόραση.

Η στενή αυτή παρακολούθηση της ελλαδικής πολιτικής στο εξωτερικό ευνοεί ένα συγκεκριμένο κόμμα; Οχι. Πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επικρατούσε βεβαίως ο εθνικός διχασμός – στις ΗΠΑ, π.χ., είχαμε έναν πραγματικό ομογενειακό εμφύλιο. Το σκηνικό άλλαξε στις αρχές του πολέμου, όταν δημιουργήθηκε από τον Στρατή Τσίρκα και άλλους ο φιλο-ΕΑΜικός Εθνικός Απελευθερωτικός Σύνδεσμος στην Αίγυπτο και στις ΗΠΑ και ο Γεώργιος Βουρνάς, προέδρος της ΑΧΕΠΑ (της μεγαλύτερης ελληνοαμερικανικής οργάνωσης), μαζί και η βενιζελική εφημερίδα «Εθνικός Κήρυξ», εγκωμίασαν τις πρώτες αντιστασιακές ενέργειες του ΕΑΜ. Στη χούντα, οι Ελληνες στην Αυστραλία και τον Καναδά τάχθηκαν δυναμικά κατά της δικτατορίας. Και μετά το 1974, όταν όλα τα κόμματα δημιούργησαν παραρτήματα στο εξωτερικό, το ΠΑΣΟΚ είχε ιδιαίτερα δυναμική παρουσία – ενώ στη Νέα Υόρκη άρχισε να εκδίδεται καθημερινή ελληνόγλωσση εφημερίδα, η «Πρωϊνή», που υποστήριζε το ΠΑΣΟΚ και ανταγωνιζόταν τον «Εθνικό Κήρυκα» που τάχθηκε με τη ΝΔ. Κάθε περίοδος της ελλαδικής πολιτικής ζωής έχει ανάλογες αντιδράσεις από τον απόδημο ελληνισμό, το ίδιο θα συμβεί και στο μέλλον. Κανένα κόμμα δεν έχει την ψήφο των ομογενών στην τσέπη του.

Ο Αλέξανδρος Κιτροέφ είναι καθηγητής Ιστορίας στο Haverford College της Πενσιλβάνια