Το άσυλο υποβαθμίζει το πανεπιστήμιο

Παρότι το πανεπιστημιακό άσυλο καταργήθηκε νομοθετικά, πολλοί διατηρούν επιφυλάξεις αν η κυβέρνηση θα μπορέσει να επιβάλει τον νόμο. Τα γεγονότα στην ΑΣΟΕΕ, ενίσχυσαν αυτές τις επιφυλάξεις. Αποψη του γράφοντος είναι ότι, παρά τις αντιδράσεις, το άσυλο όντως θα καταργηθεί. Επειδή η υποχώρηση ή η άνθηση της ακαδημαϊκής ελευθερίας εξαρτώνται από ευρύτερους συσχετισμούς που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια του ακαδημαϊκού χώρου.

Στην Ελλάδα, σε μια κυρίως εσωστρεφή οικονομία, από το 1982 επιτράπηκε το άσυλο να αποδυναμώσει την ακαδημαϊκή ελευθερία, εμποδίζοντας τα πανεπιστήμια να διοικηθούν χειραφετούμενα από πελατειακές πιέσεις. Για το πολιτικό σύστημα, το άσυλο υπήρξε ο βραχίονας της βίας του φοιτητικού συνδικαλισμού με τον οποίο συνδιοικούσε το πανεπιστήμιο, μαζί με διαβλητές ηγεσίες, στη βάση πελατειακών κριτηρίων. Λίγο ενδιέφεραν τους πολιτικούς οι επιδόσεις αυτού του πανεπιστημίου.

Για τις επιχειρήσεις το ζητούμενο ήταν συντεχνιακές διευθετήσεις, όχι η επίτευξη μιας διεθνούς ανταγωνιστικότητας που ούτε ήθελαν ούτε επεδίωκαν. Η ανταγωνιστικότητα θα βασιζόταν στα αποτελέσματα της ισχυρής ακαδημαϊκής ελευθερίας: α) σε απόφοιτους υψηλής κατάρτισης, λόγω ενός απαιτητικού προγράμματος σπουδών ανεπηρέαστο από φοιτητικές διεκδικήσεις, β) σε ερευνητικά αποτελέσματα ενός δυναμικού που θα εργαζόταν σε συνθήκες ομαλότητας, εντός της έννομης τάξης και γ) σε πανεπιστήμια που θα συνεργάζονταν απρόσκοπτα με την επιχειρηματική κοινότητα της χώρας. Επιπροσθέτως, ο επιχειρηματικός κόσμος ήταν αδιάφορος στην ελεύθερη διακίνηση φιλελεύθερων ιδεών, την οποία το άσυλο αποθάρρυνε, λόγω της εξάρτησής του από ένα κρατικοκεντρικό μοντέλο οικονομίας.

Για τους φοιτητές, που προσανατολίζονταν για απασχόληση στον δημόσιο τομέα είτε σε έναν προστατευόμενο ιδιωτικό τομέα, όπου η οικογενειακή δικτύωση και όχι η αριστεία καθόριζε κυρίως την επαγγελματική αποκατάσταση, αυτό το ανελεύθερο πανεπιστήμιο δεν ενοχλούσε.

Η χρεοκοπία της χώρας άλλαξε άρδην τους συσχετισμούς, αναβαθμίζοντας θεαματικά τη σημασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας στην Ελλάδα, άρα επιτάσσοντας την κατάργηση του ασύλου.

Η Ελλάδα υποχρεούται, λόγω των περιορισμένων δημοσιονομικών της δυνατοτήτων, να δημιουργήσει ένα εξωστρεφές μοντέλο εθνικής οικονομίας. Η ΝΔ, ως το κόμμα με τους ισχυρότερους δεσμούς στην ιδιωτική οικονομία, χρειάζεται να βασίσει την ηγεμονία της στη δημιουργία αυτού του εξωστρεφούς μοντέλου. Η κατάργηση του ασύλου ως προϋπόθεση εδραίωσης της ακαδημαϊκής ελευθερίας είναι στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής της ΝΔ για τέσσερις κυρίως λόγους.

1. Υπάρχει ανάγκη ενός χειραφετημένου πανεπιστημίου που θα προετοιμάσει με επάρκεια τους φοιτητές για μια αυξανόμενα ανταγωνιστική αγορά εργασίας, όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και εδώ, στην Ελλάδα.

2. Η κατάργηση του ασύλου, άρα η αποκατάσταση της ακαδημαϊκής ελευθερίας στο πανεπιστήμιο, είναι αναγκαία συνθήκη για την παραγωγή υψηλής ποιότητας αποφοίτων και έρευνας που απαιτεί ο επιχειρηματικός κόσμος για να προσανατολιστεί επιτυχώς στο διεθνές στερέωμα.

3. Η ελεύθερη διακίνηση ιδεών, που την εμποδίζει το άσυλο, είναι αναγκαία για την ανάπτυξη οικονομικά φιλελεύθερων πολιτικών που απαιτεί ο αναπροσανατολισμός της εθνικής οικονομίας.

4. Η κατάργηση του ασύλου είναι απαραίτητη για τη διεθνοποίηση της ανώτατης παιδείας μέσω της προσέλκυσης αλλοδαπών φοιτητών. Η ανώτατη παιδεία, μαζί με την υγεία, είναι από τους πλέον υποσχόμενους κλάδους, αν πετύχει η διεθνοποίησή της. Αρα, τα πανεπιστήμια πρέπει, ανεμπόδιστα από την παραβατικότητα του ασύλου, να γίνουν ελκυστικά και φιλόξενα σε ξένους φοιτητές. Θα ωφεληθούν τα πανεπιστήμια, οι φοιτητές και η εθνική οικονομία.

Ο Αντώνης Καμάρας είναι πολιτικός επιστήμονας, ερευνητής στο Greek Diaspora Project South East European Studies at Oxford