Καρτ ποστάλ από τα βόρεια

Στη στάση Κολόμβου η φωτεινή ένδειξη υπόσχεται μόλις 5 λεπτά για την άφιξη του λεωφορείου 34 προς την Ανω Ηλιούπολη. Και, σε πείσμα όλων των κλισέ, το λεωφορείο καταφθάνει σε 5 λεπτά. Ακόμη και για έναν επισκέπτη στην πόλη του η Θεσσαλονίκη αντιστέκεται στα στερεότυπα που επικαλούμαστε για να την «ερμηνεύσουμε». Σκιάς όναρ είναι η περίφημη ψυχή της πόλης που άλλους τους ελκύει με τη μυθολογία αιώνων και άλλους τους απωθεί με το πρώτο μαζικό συλλαλητήριο. Αν ξεπεράσει, άλλωστε, κανείς τη φευγαλέα εντύπωση μιας τετραήμερης μετάβασης – ως επισκέπτης στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης -, η αλήθεια παραμένει: οι συγκοινωνίες της χρειάζονται ρεκτιφιέ αν η «Νύμφη» δεν θέλει να μείνει μετέωρη στο σημείο καμπής που διαχωρίζει μια ευρωπαϊκή μητρόπολη από μια επαρχιακή πόλη.

Σε κάτι αφορμές όπως το Φεστιβάλ φοράει ό,τι καλύτερο διαθέτει, ακόμη και αν πρέπει να διασκεδάσει τους αθηναίους παρατηρητές της σε ένα από τα πολυάριθμα new entries / gastro pubs / πείτε το και ταχυφαγεία, τα οποία εξαπλώνονται όπως οι κουλουρτζήδες με κουλούρι Θεσσαλονίκης (που δεν είναι όλα από τη Θεσσαλονίκη). Πολλά από τα hotspots της τούρμπο οικιστικής ανάπτυξης δεν θα βρίσκονται εδώ τον επόμενο χρόνο, αλλά είναι κι αυτό στοιχείο της διαφεύγουσας εικόνας: η πόλη είναι οι πολλαπλές «λυόμενες» βιτρίνες της. Η καλύτερη παραμένει η Νέα Παραλία, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι στο πίσω μέρος κυριαρχούν τα διπλοπαρκαρίσματα, η ασφυξία της οδοσήμανσης, κάθε λογής σκάμματα και τραπεζοκαθίσματα. Η χειρότερη βιτρίνα είναι η προκάτ που της προσάπτουν όσοι θέλουν να την κολακεύσουν ή να την υποβιβάσουν στη Β’ Εθνική. Προφανώς δεν είναι το κινηματογραφικό σκηνικό που ανέδειξε ο Αγγελόπουλος (αν και ορισμένες στιγμές θέλεις να τρέξεις με μια κάμερα στο χέρι για ένα ερασιτεχνικό μονοπλάνο). Δεν είναι μόνο η «νεανική» και «ακοίμητη» πλευρά της λόγω της φοιτητικής ζωής (αν και μόλις αφαιρέσεις τον βόμβο των δύο campus, η πόλη βουβαίνεται). Δεν είναι η φραπεδούπολη της εφηβικής ή οπαδικής ανεμελιάς (αν και μέσα στον θόρυβο της παραλιακής ευωχίας επιβιώνει το κόμπλεξ της μικροαστικής κατωτερότητας).

Ο εύκολος ορισμός θα την ήθελε άθροισμα των αντιφάσεών της. Αλλά και πάλι κάτι θα διέφευγε από την ποίηση ως τη «μετάφραση». Ας πούμε ότι κρατάμε στα χέρια μας μια καρτ ποστάλ. Αυτό που βλέπουμε είναι ένα παγωμένο στον χρόνο στερεότυπο. Εκείνο που ζούσε λίγα δευτερόλεπτα πριν δεν υπάρχει. Οπως κι εκείνο που επιβιώνει στις δυτικές ή ανατολικές συνοικίες της πόλης. Κι αυτό που πασχίζει να ζήσει δεν ορίζεται στο όνομα μιας μυθολογίας ή μιας ιδεολογίας. Η πόλη δεν παύει να είναι μια ανάμνηση που ο καθένας από εμάς διαμορφώνει σε διαφορετικούς χρόνους. Είναι η εικόνα που δημιουργούν οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της κάπου ανάμεσα στα πολλαπλά της είδωλα (βυζαντινή, εβραϊκή, υστερομεσαιωνική, οπισθοδρομική, σύγχρονη), τα διλήμματα («ανοιχτή ή συντηρητική;») και στις διαψεύσεις τους. Στο ξάφνιασμα που διαδέχεται η μονότονη προβολή των κλισέ. Στην αντίστροφη διαδρομή, από τα δυτικά της πόλης προς το κέντρο, το λεωφορείο 34 «κόλλησε» στην κίνηση τέσσερις φορές. Και προσπέρασε άλλα δύο της ίδιας γραμμής που είχαν μείνει το ένα πίσω από το άλλο σε απόσταση 400 μέτρων.