Τα δόντια «πληγώνουν» τους ηλικιωμένους

Η φθορά των δοντιών δεν έχει να κάνει μόνο με την ηλικία αλλά και με την εντατική περιποίηση. Παρ’ όλα αυτά οι ειδικοί παρατηρούν ότι η στοματική υγεία των ηλικιωμένων είναι παραμελημένη, με ένα μεγάλο μέρος της τρίτης και τέταρτης πλέον ηλικίας – όπως αναφέρουμε λόγω του αυξημένου προσδόκιμου ζωής – να εμφανίζει υψηλά ποσοστά τερηδόνας, περιοδοντικά προβλήματα, απώλεια δοντιών, προβλήματα που σχετίζονται με τη χρήση οδοντοστοιχιών ή ξηροστομία.

Ειδικότερα, όπως σημειώνει ο Αθανάσιος Δεβλιώτης, πρόεδρος της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας, «οι ηλικιωμένοι συναντούν ιδιαίτερες δυσκολίες στην τήρηση των βασικών αρχών πρόληψης και μην ξεχνάμε ότι λόγω της γήρανσης του οργανισμού ένας μεγάλος αριθμός φυσιολογικών μεταβολών επηρεάζει βιολογικά και λειτουργικά ολόκληρο το στοματογναθικό σύστημα».

Στο πλαίσιο και δεδομένου ότι τα άτομα μεγάλης ηλικίας είναι μια ξεχωριστή ομάδα ασθενών που χρήζουν ιδιαίτερης προσέγγισης και οδοντιατρικής φροντίδας, ο Αθανάσιος Δεβλιώτης αναλύει παρακάτω τα βασικότερα οδοντιατρικά προβλήματα αλλά και τα βασικότερα μέτρα πρόληψης.

Οπως μάλιστα ο ίδιος σημειώνει, οι ηλικιωμένοι εμφανίζουν στο στόμα τους επιπλοκές λόγω των νοσημάτων ή λόγω των φαρμάκων που λαμβάνουν, ενώ πολλά προβλήματα καταγράφονται στους φέροντες κινητές προσθέσεις λόγω της παραμελημένης στοματικής υγιεινής και της απουσίας επανεξετάσεων. «Οι ηλικιωμένοι δεν επισκέπτονται τον οδοντίατρο ή δεν μπορούν λόγω προβλημάτων να μεταβούν στο οδοντιατρείο και έτσι η στοματική τους υγεία είναι ιδιαίτερα βεβαρημένη».

Ομως η κακή στοματική υγεία των ηλικιωμένων επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους, «προκαλεί πολλές φορές πόνο και δυσφορία, μειώνει τη μασητική ικανότητα και έχει αρνητικό αντίκτυπο τόσο στη διατροφή όσο στην εμφάνιση και στις συναναστροφές τους. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι απαραίτητη η ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης και προαγωγής της στοματικής υγείας των ηλικιωμένων. Συγκεκριμένα, είναι αναγκαία η ενημέρωση των πολιτών και η εκπαίδευση των υγειονομικών και των φροντιστών στη στοματική υγιεινή και στον έλεγχο του στόματος των ηλικιωμένων. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν πρέπει να δίνουμε μόνο χρόνια στη ζωή αλλά πρέπει να δίνουμε και ζωή στα χρόνια».

Τερηδόνα
Μία από τις πιο συχνές παθήσεις στα δόντια των ηλικιωμένων είναι η τερηδόνα. Τα δόντια τους εκτίθενται για πολλά χρόνια σε παθογόνους παράγοντες και παρουσιάζουν μεγάλο κίνδυνο τερηδονισμού. Στις μεγάλες ηλικίες συναντάμε επανατερηδονισμό είτε σε δόντια με παλιά και φθαρμένα σφραγίσματα είτε σε δόντια καλυμμένα με παλιές στεφάνες που έχουν αποκαλυφθεί τα όριά τους. Οι ηλικιωμένοι εμφανίζουν ακόμη τερηδόνα της μύλης (που εμφανίζεται στις μασητικές επιφάνειες και στις περιοχές ανάμεσα στα δόντια) και συχνότερα τερηδόνα της ρίζας, η θεραπεία της οποίας είναι πολύ πιο δύσκολη. Με την πάροδο του χρόνου τα ούλα υποχωρούν και εκτίθεται η ρίζα του δοντιού, η οποία δεν καλύπτεται από την αδαμαντίνη (το σμάλτο) και είναι περισσότερο ευάλωτη στην τερηδόνα.

Η τερηδόνα απειλεί σοβαρά τα δόντια και αν δεν αντιμετωπιστεί μπορεί να νεκρώσει τα δόντια, οδηγώντας συχνά σε αποστήματα.

Περιοδοντίτιδα
Τεράστια προβλήματα στο στόμα των ηλικιωμένων προκαλεί και η περιοδοντίτιδα, η οποία είναι μια φλεγμονή που αναπτύσσεται στους ιστούς που στηρίζουν τα δόντια, δηλαδή στα ούλα και στο οστό. Η πλάκα και η υποουλική τρυγία προκαλούν σταδιακή διάβρωση σε οστά και δόντια. Τα δόντια χάνουν σταδιακά τη στήριξή τους, αρχίζουν να κουνιούνται και αν δεν ακολουθηθεί θεραπεία θα πέσουν.

Η περιοδοντίτιδα στο αρχικό της στάδιο εμφανίζεται ως μια ήπια ουλίτιδα, με συμπτώματα την αιμορραγία των ούλων, την ερυθρότητα των ούλων και την κακοσμία του στόματος. Εξελίσσεται συνήθως με αργό ρυθμό και πολλοί ασθενείς καθυστερούν τη διάγνωση καθώς δεν επισκέπτονται σε τακτική βάση τον οδοντίατρό τους. Ο οδοντίατρος που ελέγχει δόντια και ούλα μπορεί να διαπιστώσει με ακρίβεια αν έχει εμφανιστεί ή όχι η νόσος.

Ξηροστοµία
Πρόκειται για ένα ακόμη συχνό πρόβλημα που μπορεί να οφείλεται στα φάρμακα που λαμβάνουν, όπως αντιυπερτασικά, αντιφλεγμονώδη, αντιισταμινικά ή αντικαταθλιπτικά. Η ξηροστομία σχετίζεται και με νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης ή η κατάθλιψη, αλλά παρατηρείται και σε ασθενείς που υποβάλλονται σε ακτινοθεραπεία.

Η ξηροστομία αποτελεί εχθρό των δοντιών και πρέπει να αντιμετωπίζεται. Ο οδοντίατρος μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα τυχόν βλάβες που οφείλονται στην ξηροστομία (για παράδειγμα τερηδόνες) και να συστήσει διάφορους τρόπους ανακούφισης, όπως τεχνητά υποκατάστατα σιέλου (gel) και μάσηση τσίχλας ή καραμέλας με ξυλιτόλη.

Στοµατίτιδες και µυκητιάσεις
Τα προβλήματα αυτά σχετίζονται με την υγιεινή καθώς και με τη μη καλή εφαρμογή των οδοντοστοιχιών. Γι’ αυτό οι οδοντίατροι επισημαίνουν ότι ο συστηματικός καθαρισμός των οδοντοστοιχιών κυρίως με μηχανικά αλλά και με χημικά μέσα είναι αναγκαίος για τη διατήρηση της υγείας του στοματικού βλεννογόνου, ενώ εξίσου σημαντικές είναι και οι τακτικές επισκέψεις στο οδοντιατρείο.

Οδηγίες φροντίδας της στοματικής κοιλότητας
Οι ηλικιωμένοι πρέπει να βουρτσίζουν τα δόντια τους δύο φορές την ημέρα με φθοριούχο οδοντόπαστα, να χρησιμοποιούν οδοντικό νήμα και μεσοδόντια βουρτσάκια. Είναι απαραίτητο να βουρτσίζουν ελαφρά και τη γλώσσα τους από πίσω προς τα μπροστά για την απομάκρυνση των βακτηριδίων.
Επιπλέον, να χρησιμοποιούν μαλακή ή μέτρια οδοντόβουρτσα με σχετικά μικρή κεφαλή και κατά προτίμηση ευθεία, ενώ μετά το βούρτσισμα πρέπει να την πλένουν καλά. Σημειώνεται, δε, ότι δεν πρέπει να την καλύπτουν (με καπάκι) παρά μόνο όταν θέλουν να τη μεταφέρουν. Αν δεν μπορούν να συγκρατήσουν την οδοντόβουρτσα καλά με τα χέρια τους, μπορούν να αγοράσουν ειδικές λαβές από τα ορθοπεδικά είδη ή να χρησιμοποιούν ηλεκτρική οδοντόβουρτσα. Αν δυσκολεύονται, δε, να βουρτσίσουν τα δόντια τους, πρέπει να ζητούν τη βοήθεια κάποιου άλλου ατόμου και να επισκέπτονται τον οδοντίατρο μία φορά τον χρόνο.
Οι ηλικιωμένοι που φοράνε οδοντοστοιχίες πρέπει να τις αφαιρούν πάντα το βράδυ ή τουλάχιστον για 6-7 ώρες την ημέρα και να τις τοποθετούν σε ένα ποτήρι με νερό. Υστερα από κάθε γεύμα πρέπει να ξεπλένουν τις οδοντοστοιχίες για να φεύγουν τυχόν υπολείμματα τροφών και να τις βουρτσίζουν τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα. Για τον καθαρισμό πρέπει να χρησιμοποιούν πράσινο σαπούνι ή υγρό πιάτων, αλλά όχι κοινή οδοντόπαστα γιατί μπορεί να αλλοιωθεί η επιφάνειά τους. Απαραίτητη είναι η επίσκεψη στον οδοντίατρο τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο για να ελέγχει τις οδοντοστοιχίες και να ενημερώνει αν χρειάζονται επαναεφαρμογή ή αν πρέπει να γίνουν καινούγριες. Οι οδοντοστοιχίες αλλάζονται συνήθως κάθε 5-7 χρόνια.