Τζόκερ: Ανήλικοι στην αίθουσα

Δύο υπάλληλοι του υπουργείου πολιτισμού κάλεσαν την αστυνομία επειδή σε ταινία «ακατάλληλη» για ανηλίκους υπήρχαν ανήλικοι στην αίθουσα. Πάντοτε οι ανήλικοι είναι περισσότεροι απ’ όσοι νομίζουμε· στις αίθουσες και έξω από αυτές: οι υπάλληλοι θα μπορούσαν να ζητήσουν τον λόγο από τον αιθουσάρχη και τον ταμία του κινηματογράφου· πλην όμως, επηρεασμένες από τη δράση στην οθόνη, προκάλεσαν ολόκληρο δράμα. Είμαστε επιρρεπείς στα δράματα.

Αριστεροί αρθρογράφοι, τρολ και άεργοι γυρολόγοι του διαδικτύου αναρωτιούνται σε δραματικούς τόνους: Υπάρχει πολιτική ευθύνη; Ποια φασιστοειδή πήραν την ανατριχιαστική πρωτοβουλία; Μήπως πίσω από αυτή την κίνηση χαφιεδισμού και καταστολής κρύβεται η συνωμοσία απόρριψης των ταξικών αγώνων, τους οποίους, σύμφωνα και με την κινηματογραφική ανάλυση του πρώην πρωθυπουργού, αποθεώνει ο «Τζόκερ»; Γιατί κάτι παρόμοιο δεν έχει συμβεί με άλλες βίαιες ταινίες; Μήπως επειδή ο «Τζόκερ» είναι κραυγή εναντίον του αποκλεισμού των κολασμένων του δυτικού κόσμου; Μπορούμε να πέσουμε ακόμα χαμηλότερα; Τι φταίνε τα παιδιά που εκτίθενται στο φρικαλέο θέαμα των αστυνομικών ενώ έχουν πάει στον κινηματογράφο να δουν ψυχικές ασθένειες, εκρήξεις βίας και κολασμένους του σύγχρονου δυτικού κόσμου;

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, προστίθεται η ερώτηση που έσπευσε να καταθέσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Στέλιος Κούλογλου, εκφράζοντας την ανησυχία του για τα φαινόμενα σκοταδισμού στην Ελλάδα και ζητώντας από την Κομισιόν να λάβει μέτρα για την αντιμετώπισή τους. «Το Σάββατο 19 και την Κυριακή 20 Οκτωβρίου,» γράφει ο κ. Κούλογλου, «η αστυνομία εισέβαλε σε δύο αθηναϊκούς κινηματογράφους, συνέλαβε και οδήγησε σε αστυνομικά τμήματα εφήβους που, οι περισσότεροι με τους γονείς τους, παρακολουθούσαν την κινηματογραφική ταινία “Τζόκερ” […] Είχα  επισημάνει  σε προηγούμενη ερώτησή μου […] τις πρόσφατες ανησυχητικές εξελίξεις στην Ελλάδα. […] Πολλές εξελίξεις θυμίζουν το σύνθημα της δικτατορίας “Ελλάς, Ελλήνων, Χριστιανών”. […] Ερωτάται η Επιτροπή: Ανησυχεί για τα συνεχή φαινόμενα σκοταδισμού στην Ελλάδα και τι μέτρα σκοπεύει να πάρει;».

Ω θεέ μου, ζητάμε βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή… Δηλαδή, θα ξεκινήσουν αγώνες εναντίον της χούντας; Παρότι τελώ εν συγχύσει, έχω κι εγώ μερικές ερωτήσεις: Είναι η επιβολή του νόμου εγκληματική πράξη; Ένας νόμος του 1937 δεν θεωρείται πλέον νόμος; Τι συμβαίνει με τον ποινικό κώδικα του 1834 που είναι «παλιότερος»; Ακυρώνεται; Έχει δικαίωμα ο κάθε πολίτης να καλεί την αστυνομία (ή δεν έχει); Πέραν της ύπαρξης νόμων για την προστασία των ανηλίκων, τίθεται ή δεν τίθεται ζήτημα δεοντολογίας ως προς την έκθεση στη βία; Θέλω να πω, ανεξάρτητα από την προσβασιμότητα σε οποιοδήποτε είδος θεάματος, είναι όλα τα θεάματα «κατάλληλα» για τα παιδιά; Είναι σκοταδισμός το να θέλεις να τα προασπίσεις από τον πόνο ή από τη σκοτεινή θεώρηση του κόσμου;

Ο πρώην πρωθυπουργός κ. Τσίπρας γράφει σε tweet πως, βγαίνοντας από τον κινηματογράφο, είχε την αίσθηση ότι μετά από πολύ καιρό ότι το Χόλιγουντ φτιάχνει, «ίσως άθελά του», μια δυνατή ταινία με έντονο κοινωνικό αλλά και ευρύτερα πολιτικό περιεχόμενο. Nομίζω ότι αυτή την «αίσθηση» έχει όποιος έχει περάσει τη ζωή του βλέποντας ταινίες που ενέκρινε το Κόμμα. Το Χόλιγουντ έφτιαχνε ανέκαθεν σπουδαίες ταινίες· ίσως μάλιστα ο «Τζόκερ» να μην είναι από αυτές.

Η όλη φασαρία θα ήταν ασήμαντη και γελοία αν δεν έδειχνε, για μια ακόμα φορά, τη θαλπωρή των προκαταλήψεων στην οποία καταφεύγει το «λαϊκό πνεύμα», το Volkgeist με τις λαϊκές φαντασιώσεις, τις αγκυλώσεις των μαζών, τη μιζέρια των ιδεών. Ο «Τζόκερ» εντυπωσίασε την αριστερά επειδή κατασκευάστηκε για να την εντυπωσιάσει: όπως γράφει ο κριτικός του κινηματογράφου Σωτήρης Ζήκος στον ιστότοπο cinephilia.gr, «Ο “Joker” είναι η πιο μίζερη ταινία που έχω δει ποτέ μου. Και το χειρότερο: χαρακτηριστική περίπτωση fake movie. Στημένη έξυπνα για να πουλήσει σε φεστιβάλ, στις αίθουσες, στα Όσκαρ, κλέβοντας από εδώ κι από εκεί, μια δόση από την ταινία “Ταξιτζής”, μια δόση από “V for Vedetta” μια δόση ταξικής καταπίεσης και μια γερή τζούρα πολιτικής ορθότητας για τους κατατρεγμένους “κλόουν” που ζουν στο περιθώριο της κακούργας κοινωνίας και με μια κατάληξη διαδηλώσεων/εξεγέρσεων στους δρόμους (κι ας μοιάζουν με μασκαρεμένους βάνδαλους)· ιδού η συνταγή της εποχής». Volkzeit, Zeitgeist, προσθέτω εγώ μουρμουρίζοντας.

Αλλά βεβαίως, η ταινία είναι το πρόσχημα· το πρόβλημά μας είναι η απουσία κοινωνικού συμβολαίου, η δικτατορία του λούμπεν προλεταριάτου στο Ίντερνετ, οι δήθεν μοντέρνοι μαμαδομπαμπάδες που θεωρούν τον «Τζόκερ» μάθημα πολιτικής αγωγής – να πώς οι αδικίες μάς βάζουν στον «δρόμο του κακού»!  Τούτων λεχθέντων, καταλήγω στα εξής: εφόσον υπάρχει νόμος, οι αιθουσάρχες υποχρεούνται να τον εφαρμόζουν. Αν διαφωνούμε με το περιεχόμενο του νόμου, απαιτείται εξέταση και μεταρρύθμιση· αν διαφωνούμε με τον χαρακτηρισμό της εν λόγω ταινίας ως «ακατάλληλης», είναι μάλλον αργά διότι έχει ήδη χαρακτηριστεί με τον τρόπο που γίνεται ο χαρακτηρισμός στις περισσότερες χώρες στον κόσμο. (Υπάλληλοι έχουν πληρωθεί για να κάνουν τη δουλίτσα και για να ελέγχουν αν έπιασε τόπο). Νόμοι περί «χρηστών ηθών» είναι εκ των πραγμάτων ξεπερασμένοι: ωστόσο, εδώ δεν μιλάμε για έκλυση των ηθών· μιλάμε για ενδεχόμενη προστασία από εφιαλτικές εικόνες – ίσως υπερβάλλουμε· πιθανότατα, λόγω του ψηφιακού κόσμου που ήταν αδιανόητος το 1937, τέτοιες αποφάσεις πρέπει στο εξής να λαμβάνονται από την οικογένεια, όχι από το κράτος. Αλλά, ώσπου να καταργηθεί ο νόμος υπάρχει. Για το μόνο που μπορεί κανείς να κατηγορήσει τις λεγόμενες «κυρίες» του ΥΠΠΟ είναι ο υπερβάλλων ζήλος και ίσως το κακό γούστο. Τις φαντάζομαι σαν την καθηγήτρια της γεωγραφίας που είχαμε στο Αρσάκειο Ψυχικού: με πλεξίδα γύρω από το κεφάλι, περιδέραιο με σταυρουδάκι και ορθοπεδικά παπούτσια. Αλλά, παραδέχομαι ότι τις αδικεί η γλώσσα και η εικονοποιία των μέσων ενημέρωσης και των θεσμικών προσώπων που κρύφτηκαν πίσω από την καρικατούρα της χριστιανής κυρίας για να γλιτώσουν το λιντσάρισμα.