Πολιτικός τυχοδιωκτισμός και ευθύνη

Ο Τζόναθαν Κόου στο τελευταίο του μυθιστόρημα «Μέση Αγγλία» (εκδ. Πόλις, 2019) περιγράφει εξαιρετικά το σημερινό πολιτικό αδιέξοδο της Μεγάλης Βρετανίας.

Ο Κάμερον προέταξε την επανεκλογή του στις εκλογές του 2015 και συνέδεσε την επικράτησή του με τη δέσμευση να προκηρύξει δημοψήφισμα για την παραμονή της χώρας στην ΕΕ. Επεδίωξε έτσι  να προσεταιριστεί τους φοβισμένους αντιευρωπαϊστές ψηφοφόρους.  Κέρδισε τις εκλογές και στη συνέχεια αυτός που υποδαύλιζε το ρεύμα της εξόδου από το ευρώ ερχόταν να ηγηθεί της καμπάνιας υπέρ της παραμονής! Το Brexit επικράτησε οριακά. Η ελαφρότητα της στρατηγικής του Κάμερον και η ρηχότητα της σκέψης του έβαλαν τη χώρα σε μεγάλη περιπέτεια.

Από τότε τα αποτελέσματα που παρήχθησαν υπήρξαν τόσο  ατελέσφορα ώστε οδήγησαν στην ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Μπόρις Τζόνσον, έναν πολιτικό μπροστά στον οποίο ο Κάμερον θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί statesman.

Ο Τζόνσον είναι ακραιφνής αντιευρωπαϊστής. Η απόφασή του να αναστείλει τη λειτουργία του Κοινοβουλίου αποτέλεσε μια πραξικοπηματικού τύπου απόπειρα να οδηγήσει τη χώρα σε άτακτη έξοδο από την ΕΕ. Είναι το περίφημο no deal το οποίο έκανε σημαία, ξυπνώντας τα εθνικιστικά αντανακλαστικά των ταλαιπωρημένων από την οικονομική κρίση και την εισδοχή  μεταναστών βρετανών ψηφοφόρων. Η αποτυχημένη απόπειρά του να προκηρύξει πρόωρες εκλογές υπηρετούσε τον ίδιο στόχο, υιοθετώντας αυτή τη φορά το αφήγημα «Βουλευτές εναντίον λαού». Ολα αυτά έπεσαν στο κενό μετά την ιστορική απόφαση της Βουλής των Κοινοτήτων η οποία νομοθέτησε απαγορεύοντας την έξοδο χωρίς συμφωνία και επιβάλλοντας την υποβολή αιτήματος στις Βρυξέλες για νέα αναβολή του Brexit μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2020.

Μετά τα παραπάνω πλήγματα του Τζόνσον, στα οποία είχαν προστεθεί αποχωρήσεις βουλευτών του και ενώ ο ίδιος διαβεβαίωνε με αντιθεσμικό οίστρο ότι θα βρει τρόπο να παρακάμψει τον νόμο, έφτασε τελικά σε συμφωνία με τις Βρυξέλλες, την οποία όμως δεν μπόρεσε να περάσει από τη Βουλή των Κοινοτήτων. Η υπερψήφιση τροπολογίας με την οποία υποχρεούται να φέρει στη Βουλή προς έγκριση όλα τα κείμενα της συμφωνίας καθιστά εξαιρετικά απίθανη την ψήφιση της συμφωνίας μέχρι την 31η Οκτωβρίου. Ολα δείχνουν ότι θα υπάρξει αίτημα στις Βρυξέλες για νέα αναβολή και ενδεχομένως πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό της Μεγάλης Βρετανίας.

Η χώρα βρίσκεται σε παρατεταμένη κρίση. Τώρα όμως όλοι είναι  σοφότεροι. Υπάρχει σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο πλειοψηφία για Brexit; Ουδείς μπορεί να γνωρίζει, εύλογα πάντως υπάρχουν αμφιβολίες.

Η μετακύλιση ιστορικών ευθυνών από τους ηγέτες στον λαό προκειμένου οι ίδιοι να διασωθούν πολιτικά συνιστά μέγιστο πολιτικό λάθος. Ομως το δημοψήφισμα έγινε. Τα πολιτικά παράγωγα αυτού του ιστορικού λάθους ανέδειξαν τις συνέπειες μιας ιστορικής απόφασης τις οποίες ο λαός είναι προφανές ότι δεν γνώριζε.

Σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι η συμφωνία αποχώρησης από την ΕΕ οφείλει να τεθεί στην κρίση του βρετανικού λαού. Το δημοψήφισμα του 2016 προκηρύχτηκε από πολιτικό τυχοδιωκτισμό. Η έξοδος από το αδιέξοδο στο οποίο οδήγησε απαιτεί θεσμικό αντίβαρο ευθύνης. Αυτή τη φορά ένα νέο δημοψήφισμα σε αντίθεση με εκείνο του 2016 συνιστά πράξη ιστορικής ευθύνης, την αναγκαία θεσμική πρωτοβουλία για την άρση του αδιεξόδου.

Επειτα από τέσσερα και πλέον χρόνια πολιτικής ρευστότητας, διαπραγματεύσεων με την ΕΕ και διάψευσης πολλών συνθημάτων, ο βρετανικός λαός έχει όλη την εικόνα ώστε να αποφασίσει κυρίαρχα για το μέλλον της Αυτοκρατορίας.

Η Μιλένα Αποστολάκη είναι πρώην βουλευτής Β’ Αθήνας και πρώην υφυπουργός