Πέντε παρατηρήσεις για τη Συρία

Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να εγκαταλείψουν τους Κούρδους της Συρίας επιβεβαιώνει τον κυνικό ρεαλισμό της εξωτερικής πολιτικής. Τώρα, δηλαδή, που η Ουάσιγκτον δεν χρειάζεται τόσο πολύ τις κουρδικές στρατιωτικές δυνάμεις όσο τα προηγούμενα πέντε χρόνια, δίνει το πράσινο φως στην Τουρκία να προχωρήσει σε στρατιωτική επίθεση στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας. Αν και η τουρκική επιχείρηση βρίσκεται στο ξεκίνημά της, μπορούν να διατυπωθούν πέντε βασικές παρατηρήσεις.

Πρώτον, η αξιοπιστία της Αμερικής δέχεται πλήγμα. Σύμμαχοί της και εν δυνάμει εταίροι της ίσως παρουσιαστούν περισσότερο επιφυλακτικοί για τα κίνητρα της πολιτικής της. Ακόμη και ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπένζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος υποστηρίζει τους Κούρδους, ανέφερε πως το Ισραήλ βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στις ένοπλες δυνάμεις του και για αυτό νιώθει ασφαλές.

Δεύτερον, ο τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν μπορεί να νιώθει απολύτως δικαιωμένος. Εξυπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας του και καταφέρνει να αξιοποιεί την καλή σχέση του με τον ομόλογό του των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, αψηφώντας τις αμερικανικές αντιρρήσεις για κάποιες επιλογές του. Η πετυχημένη – για την Τουρκία – τακτική του Ερντογάν θα αποτελέσει πιθανώς παράδειγμα και για άλλους πολιτικούς.

Τρίτον, επικρατεί σύγχυση για τον τρόπο με τον οποίο θα συνεχιστεί η μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Αν και οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις δεν αποτελούνται μόνο από κούρδους μαχητές, το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι αμφίσημο, ιδίως, μάλιστα, καθώς ενστερνίζεται ουσιαστικά την τουρκική οπτική πως οι τελευταίοι είναι «τρομοκράτες».

Τέταρτον, η μέχρι στιγμής απουσία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών από τη συζήτηση για την τουρκική στρατιωτική επίθεση είναι εντυπωσιακή, ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως η Τουρκία έχει δεχθεί τρομοκρατικές επιθέσεις από τη Βορειοανατολική Συρία. Επίσης, το επιχείρημα του Ερντoγάν ότι επιθυμεί να δημιουργήσει εκεί μια ασφαλή ζώνη έχει ως αντίλογο ότι θα μπορούσε να επενδύσει οικονομικά σε περιοχές που ήδη ελέγχει, όπως η Τζαράμπουλους.

Και πέμπτον, η νέα ενίσχυση της θέσης της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή δεν θα πρέπει να προκαλέσει έκπληξη. Μόσχα και Αγκυρα έχουν βρει τρόπο συνεννόησης. Αυτό ισχύει και για το ζήτημα των Κούρδων. Η απομάκρυνση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία είναι αυτή που μετράει κυρίως για το Κρεμλίνο, το οποίο πρόσφατα ανακοίνωσε τις προτεραιότητές του για την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.

Η τουρκική επίθεση στη Συρία αποτελεί ακόμα μία ένδειξη ότι οι συσχετισμοί στη Μέση Ανατολή αλλάζουν με αντίκτυπο στο γεωπολιτικό πεδίο και τη διεθνή νομιμότητα.

Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Begin Sadat Centre for Strategic Studies (Ισραήλ) και στο ΕΛΙΑΜΕΠ και διδάσκων Διεθνών Σχέσεων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης