Ο ρους των ποταμών, ο ρους της ιστορίας

Τόπος με απαράμιλλες φυσικές ομορφιές, επιβλητικά ορεινά συγκροτήματα, εντυπωσιακά φαράγγια, απόκρημνες βουνοπλαγιές και άφθονα τρεχούμενα νερά, η Ευρυτανία αποτελεί δικαίως σημείο αναφοράς για τους φυσιολάτρες ανά την Ελλάδα.

Μια ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα φυσικά στολίδια της Ευρυτανίας καταλαμβάνουν τα ποτάμια της, που προσφέρουν πανέμορφες εικόνες στους ταξιδιώτες και έντονες συγκινήσεις στους φίλους του εναλλακτικού τουρισμού (διάσχιση φαραγγιών, ράφτινγκ, κάνοε – καγιάκ κ.ά.).

Ο ΑΧΕΛΩΟΣ. Την πρώτη θέση στη λίστα των ποταμών που διαρρέουν τα ευρυτανικά εδάφη καταλαμβάνει ευλόγως ο Αχελώος, ποτάμιος θεός στην αρχαιότητα, γιος του Ωκεανού και της Τηθύος (ή, κατ’ άλλη εκδοχή, του Τιτάνα Ήλιου και της Γης) σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση.

Ο Αχελώος είναι ευρέως γνωστός και ως Ασπροπόταμος, είτε εξαιτίας της άσπρης λάσπης που κατεβάζει και των άσπρων χαλικιών στις όχθες του, είτε εξαιτίας του γεγονότος ότι αφρίζει την άνοιξη, όταν λιώνουν τα χιόνια.

Ο δεύτερος σε μήκος (μετά τον Αλιάκμονα) και πλουσιότερος από την άποψη του όγκου των υδάτων γηγενής ποταμός της χώρας μας πηγάζει από την περιοχή του όρους Λάκμου (Περιστέρι), πλησίον του Μετσόβου, ακολουθεί πορεία από βορρά προς νότον και εκβάλλει, έχοντας καλύψει μιαν απόσταση περίπου 220 χιλιομέτρων, στο Ιόνιο πέλαγος, απέναντι από τις Εχινάδες, σύμπλεγμα νησίδων κοντά στις ακαρνανικές ακτές.

Η ΓΕΦΥΡΑ ΑΥΛΑΚΙΟΥ. Ο Αχελώος αρχίζει τη διαδρομή του εντός των ευρυτανικών εδαφών στην περιοχή της γέφυρας Αυλακίου (στα όρια με την Αιτωλοακαρνανία και την Καρδίτσα), κοντά στο χωριό Νέο Αργύρι, σχηματίζοντας ένα φαράγγι ιδιαίτερου κάλλους.

Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΕΜΠΛΑΣ. Τα νερά του Αχελώου περνούν στη συνέχεια κάτω από τη γέφυρα της Τέμπλας, ιστορικό διατηρητέο μνημείο σε μια πολύ ωραία τοποθεσία, κοντά στο χωριό Τοπόλιανα.

Η ΛΙΜΝΗ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ. Το φράγμα Κρεμαστών, που κατασκευάστηκε το 1965 κοντά στη συμβολή του Αχελώου με τους παραποτάμους του Αγραφιώτη και Ταυρωπό (Μέγδοβα), σχημάτισε την τεχνητή λίμνη Κρεμαστών.

Η βαρκάδα και οι διαδρομές με κάνοε – καγιάκ στη μαγευτική λίμνη δίνουν την ευκαιρία στους φυσιολάτρες να απολαύσουν καταπληκτικές χρωματικές συνθέσεις και εναλλαγές.

Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΑΤΑΡΝΑΣ. Σημαντικό τοπόσημο στη λίμνη Κρεμαστών είναι η γέφυρα της Τατάρνας, που συνδέει την Ευρυτανία με την Αιτωλοακαρνανία. Κοντά στη γέφυρα βρίσκεται το χωριό Τριπόταμο με την περίφημη μονή Τατάρνας (Παναγίας Φανερωμένης), που ιδρύθηκε περί τα μέσα του 16ου αιώνα.

Η ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ. Στη λίμνη Κρεμαστών είναι χτισμένη και η γέφυρα της Επισκοπής (κοντά στον ομώνυμο σύγχρονο οικισμό), που ενώνει και πάλι την Ευρυτανία με την Αιτωλοακαρνανία. Η θέση «Τσαγκαράλωνα», κοντά στο χωριό Φιδάκια, προσφέρει έξοχη θέα στη λίμνη Κρεμαστών και τη γέφυρα της Επισκοπής.

ΟΙ ΠΑΡΑΠΟΤΑΜΟΙ. Ανατολικά του Αχελώου, εντός της Ευρυτανίας, ρέουν προς τη λίμνη Κρεμαστών οι δύο μεγάλοι παραπόταμοί του, ο Αγραφιώτης και ο Ταυρωπός (Μέγδοβας).

Ο ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ. Ο Αγραφιώτης πηγάζει από την καρδιά του ορεινού συγκροτήματος των Ευρυτανικών Αγράφων (εξού και η ονομασία του) και εκβάλλει στη λίμνη Κρεμαστών, αφού ακολουθήσει πορεία προς νότον μέσα από ένα υποβλητικό τοπίο.

Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΗ. Μοναδικό θέαμα προσφέρει το τελευταίο γεφύρι του Αγραφιώτη πριν από το σημείο όπου ο ποταμός εκβάλλει στη λίμνη Κρεμαστών. Πρόκειται για την ξακουστή γέφυρα του Μανώλη, που σύμφωνα με την τοπική παράδοση οφείλει την ονομασία της στον πρωτομάστορα Μανώλη, ο οποίος καταγόταν από τη Δάφνη Ευρυτανίας. Το ιστορικό διατηρητέο μνημείο χρονολογείται από το 1659 και είναι βυθισμένο εν μέρει κατά περιόδους, ανάλογα με τη στάθμη των υδάτων.

Ο ΤΑΥΡΩΠΟΣ (ΜΕΓΔΟΒΑΣ). Ανατολικά του Αγραφιώτη ρέει ο μεγαλύτερος παραπόταμος του Αχελώου, ο Ταυρωπός ή Μέγδοβας, ένα από τα ωραιότερα ορεινά ποτάμια της Ελλάδας, με πλούσια χλωρίδα και πανίδα στις παρόχθιες εκτάσεις του. Ο Ταυρωπός πηγάζει από τα Άγραφα Καρδίτσας, σχηματίζει στο πέρασμά του την περίφημη λίμνη Νικολάου Πλαστήρα και συνεχίζει μετά το φράγμα τη διαδρομή του έως τη λίμνη Κρεμαστών.

Τις όχθες του Ταυρωπού ενώνουν εντός των εδαφών της Ευρυτανίας το πέτρινο γεφύρι της Βίνιανης, ιστορικό μνημείο σε απόσταση 4 χιλιομέτρων ανατολικά από τη Νέα Βίνιανη, και η σιδερένια γέφυρα του Ταυρωπού, σε απόσταση 5 χιλιομέτρων νοτιοανατολικά από τη Νέα Βίνιανη, όπου αναπτύσσονται υπαίθριες αθλητικές δραστηριότητες (ράφτινγκ και κάνοε – καγιάκ).

Ο ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΩΤΗΣ. Ανάμεσα στους ορεινούς όγκους της Χελιδόνας και της Καλιακούδας, στην περιοχή που εκτείνεται νοτιοδυτικά από την πόλη του Καρπενησίου, ρέει ο ποταμός Καρπενησιώτης, ακολουθώντας τη διαδρομή που οδηγεί από την πρωτεύουσα της Ευρυτανίας στον Προυσό με το ιερό προσκύνημα της Παναγίας.

Ο Καρπενησιώτης πηγάζει από τις ράχες του Τυμφρηστού (Βελουχίου) και ανταμώνει τον ποταμό Κρικελλοπόταμο στη θέση «Διπόταμα», βορειοανατολικά του Προυσού.

Στο θαυμάσιο αυτό περιβάλλον, όπου αναπτύσσονται υπαίθριες αθλητικές δραστηριότητες (ράφτινγκ, κάνοε – καγιάκ, αναρρίχηση), ο Καρπενησιώτης και ο Κρικελλοπόταμος συμβάλλουν στον ποταμό Τρικεριώτη.

ΤΟ ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΟ. Στην περιοχή της κοιλάδας του Καρπενησιώτη διεξήχθη στις 8 Αυγούστου 1823 η μάχη του Κεφαλόβρυσου, κατά τη διάρκεια της οποίας έχασε τη ζωή του ο Μάρκος Μπότσαρης, ήρωας της Επανάστασης του 1821. Το Κεφαλόβρυσο είναι σήμερα ένας θαυμάσιος χώρος αναψυχής με υπεραιωνόβια πλατάνια, πεζούλες και τρεχούμενα νερά.

ΤΑ ΓΡΑΦΙΚΑ ΧΩΡΙΑ. Κοντά στην κοιλάδα του Καρπενησιώτη με τα αμέτρητα πλατάνια, σε περιοχές ελατοσκέπαστες, είναι χτισμένα γραφικά χωριά με παραδοσιακό χρώμα.

Τους ταξιδιώτες υποδέχονται με φιλόξενη διάθεση το Βούτυρο (Βουτύρο), με την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής και το γαλήνιο φυσικό περιβάλλον, το Κλαυσί (Κλαψί), με την παλαιοχριστιανική βασιλική του Αγίου Λεωνίδη, το Παλαιό Μικρό Χωριό, με την όμορφη μικρή πλατεία, τα πετρόχτιστα σπίτια και τη λιμνούλα του, καθώς και το Μεγάλο Χωριό, με δείγματα εξαίρετης αρχιτεκτονικής και πλακόστρωτα καλντερίμια.

Μια ξεχωριστή ενότητα στην ευρύτερη περιοχή του Παλαιού Μικρού Χωριού και του Μεγάλου Χωριού αποτελεί ο συνοικισμός Γάβρος, γνωστός για τις ταβέρνες του, όπου το παραδεισένιο περιβάλλον, με τα κρυστάλλινα νερά του Καρπενησιώτη και τα πανύψηλα πλατάνια, μαγεύει τους επισκέπτες.

ΤΟ ΦΑΡΑΓΓΙ ΚΛΕΙΔΙ. Πάντως, το πλέον συναρπαστικό τμήμα της παραποτάμιας διαδρομής από το Καρπενήσι προς τον Προυσό είναι αυτό μετά τον Γάβρο, όταν αρχίζουν να υψώνονται οι ορθοπλαγιές στο άγριας φυσικής ομορφιάς φαράγγι Κλειδί, το οποίο διασχίζει ο Καρπενησιώτης.

Στη διαδρομή από το φαράγγι Κλειδί προς τον Προυσό οι λάτρεις του θρησκευτικού τουρισμού συναντούν τα «Πατήματα της Παναγίας» και, ψηλότερα, το «Τύπωμα» (Δρακότρυπα), που σύμφωνα με την παράδοση δημιούργησε στο πέρασμά της η Παναγία, μεταφέροντας στη μονή της Προυσιώτισσας την εικόνα της.