Η απαγόρευση του καπνίσματος είναι λάθος{CR}

Ο νόμος περί απαγόρευσης του καπνίσματος σε καφενεία και εστιατόρια μειώνει σημαντικά την ευχαρίστησή μου διότι μου αφαιρεί τη δυνατότητα να απολαμβάνω μαζί με την μπίρα μου και λίγο καπνό. Και υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που υφίστανται την ίδια στέρηση.

Είναι σωστό να απαγορεύεται το κάπνισμα σε χώρους όπου πηγαίνει κανείς κατ’ ανάγκη, όπως π.χ. στον χώρο εργασίας, στα νοσοκομεία, στις δημόσιες υπηρεσίες κ.τ.λ. Είναι, όμως, λάθος να απαγορεύεται σε χώρους όπου πηγαίνει κανείς για την ευχαρίστησή του. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όποιος πηγαίνει στο εστιατόριο για την ευχαρίστησή του πρέπει να ενοχλεί με τον καπνό του τον διπλανό. Ευτυχώς, στην περίπτωση αυτή είναι δυνατόν να έχουμε και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο.

Ο τρόπος είναι απλός. Να αφεθεί στην ευχέρεια του ιδιοκτήτη του καφενείου, εστιατορίου κ.τ.λ. να αποφασίσει αυτός αν το κατάστημά του θα επιτρέπει ή θα απαγορεύει το κάπνισμα. Αν ο νόμος δώσει αυτή την ευχέρεια στον ιδιοκτήτη, πολύ σύντομα τα εστιατόρια και τα καφενεία θα αυτοπροσδιοριστούν ως καταστήματα καπνιζόντων ή μη καπνιζόντων ανάλογα με τον πληθυσμό των καπνιστών και μη καπνιστών. Η οικονομική θεωρία επιτρέπει την πρόβλεψη ότι πολύ γρήγορα θα επέλθει ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης για καταστήματα που επιτρέπουν το κάπνισμα και για καταστήματα που δεν το επιτρέπουν. Ετσι, το κάπνισμα θα πάψει να είναι στοιχείο διενέξεων και παρανομίας. Θα μπορεί κανείς να απολαμβάνει τον καπνό του χωρίς να ενοχλεί τον διπλανό του.

Αν το κράτος θέλει να προστατεύσει όλους τους πολίτες από τις πράγματι βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος και όχι μόνο τους μη καπνίζοντες, υπάρχουν καλύτεροι τρόποι. Μια ακραία επιλογή είναι να απαγορεύσει την παραγωγή καπνού, εκτός εάν πρόκειται για εξαγωγή. Μπορεί να αυξήσει τους φόρους στα είδη καπνού και να μεταφέρει τις εισπράξεις στα ασφαλιστικά ταμεία. Ακόμη, μπορεί να αυξήσει τις ασφαλιστικές εισφορές των καπνιστών. Με άλλα λόγια, να κάνει δύσκολη ή ασύμφορη την επιλογή «καπνίζω», αλλά όχι να την απαγορεύει.

Η διά νόμου απαγόρευση του καπνίσματος σε εστιατόρια και καφενεία προκαλεί σημαντική μείωση της ευημερίας του ατόμου που μαζί με τον καφέ ή την μπίρα θέλει και τη νικοτίνη του. Και είναι σκληρό να αναγκάζεις τον καπνιστή να βγαίνει στο πεζοδρόμιο για να τραβήξει δύο γρήγορες ρουφηξιές. Η πρόταση για προσδιορισμό του καταστήματος κατά την κρίση του ιδιοκτήτη λύνει το πρόβλημα. Επιπλέον δεν θα χρειάζεται ο έλεγχος της τήρησης του νόμου, που είναι αρκετά δαπανηρός, διότι δεν θα υπάρχει λόγος παραβίασης του νόμου. Η αγορά θα φροντίζει για την τήρηση της νομιμότητας.

Ο Θεόδωρος Π. Λιανός είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών