Τα μηνύματα της επίθεσης στη Σαουδική Αραβία

Επίθεση σε σημαντική πετρελαϊκή εγκατάσταση είχαμε να δούμε από την περίοδο του πολέμου Ιράν – Ιράκ στην δεκαετία του 1980. Για πάνω από 30 χρόνια, παρά τις αμερικανικές εκστρατείες, τις εξεγέρσεις και τη διάλυση πετρελαιοπαραγωγών κρατών όπως η Λιβύη και το Ιράκ, δεν είχαμε καίρια πλήγματα σε βασικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

Δεν έχει πολλή σημασία να εμπλακεί κανείς σε ιστορίες πρακτόρων, ανταρτών και διαδρομών όπλων. Είτε το Ιράν ήταν ο αυτουργός είτε κάποιος από τους συμμάχους του στο Ιράκ ή την Υεμένη το μήνυμα που εστάλη στη σαουδαραβική ηγεσία, ήταν το μήνυμα που ήθελε να στείλει η Τεχεράνη. Οτι δηλαδή η συμμαχία με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και η συνεχής πίεση εναντίον του Ιράν δεν κάνει τη Σαουδική Αραβία περισσότερο ασφαλή. Τουναντίον η συμμαχία αυτή δημιουργεί στο Ριάντ πολύ μεγαλύτερους κινδύνους. Η ιρανική ηγεσία είχε κίνητρο να στείλει ένα τέτοιο μήνυμα γιατί βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση. Οι αμερικανικές κυρώσεις έχουν τραυματίσει σοβαρά την ιρανική οικονομία και η συνεχής επιχειρησιακή υπερέκταση των Φρουρών της Επανάστασης σε Συρία, Λίβανο, Ιράκ και Υεμένη είναι πέραν των ιρανικών δυνατοτήτων. Η Τεχεράνη δεν θα είχε αντίρρηση να αποκλιμακώσει την κατάσταση και να περιορίσει τη στρατιωτική παρουσία της αν αυτό ήταν αποτέλεσμα μιας περιφερειακής συνεννόησης που θα περιλάμβανε και το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και όχι ταπεινωτικής υποχώρησης. Κράτη σύμμαχοι των Σαουδαράβων, όπως τα Εμιράτα, δεν θα έβλεπαν με κακό μάτι μια τέτοια συνεννόηση και ας μην ξεχνάμε ότι Σαουδική Αραβία και Ιράν είχαν στη δεκαετία του 2000 επιτύχει ένα ικανοποιητικό modus vivendi μεταξύ τους. Μια τέτοια προοπτική όμως συγκρούεται με τη στρατηγική του Ισραήλ και την επιρροή της στην αμερικανική πλευρά.

Το γόητρο της Ουάσιγκτον δέχθηκε ένα σοβαρό πλήγμα αφού η επίθεση αμφισβητεί την ικανότητά της να εγγυηθεί την ασφάλεια του σαουδαραβικού βασιλείου. Η στρατιωτική λύση, η οποία δεν μπορεί παρά να είναι μερικά στοχευμένα «χειρουργικά» χτυπήματα εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων, είναι δυνατόν να απορρυθμίσει την αγορά πετρελαίου, να πυροδοτήσει τη διεθνή κερδοσκοπία χωρίς να μειώσει δραστικά το αξιόμαχο της Τεχεράνης. Η εύθραυστη παγκόσμια οικονομία αλλά και η εκστρατεία επανεκλογής του Τραμπ δεν επιτρέπουν τέτοια ρίσκα. Ρωσία, Κίνα και Ευρωπαϊκή Ενωση  επιθυμούν επίσης τη σταθεροποίηση της αγοράς σε λογικές τιμές.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο η Ουάσιγκτον δεν έχει πολλά περιθώρια αντιπαράθεσης με την Τουρκία. Ο όγκος των συναλλαγών της με το Ιράν και η στενή σχέση της με χώρες όπως το Κατάρ καθιστά τη σύμπλευσή της άκρως αναγκαία για τους Αμερικανούς αλλά και για τις μοναρχίες του Κόλπου είτε στο σενάριο της στρατιωτικής αντιπαράθεσης είτε στο σενάριο των μυστικών διαβουλεύσεων για περιφερειακή συνεννόηση. Θα μπορούσε μάλιστα να ισχυριστεί κανείς ότι στην Ουάσιγκτον η ασφάλεια του Περσικού Κόλπου και η θέση του Ιράν στις μεσανατολικές ισορροπίες είναι πολύ πιο σημαντική υπόθεση από την κυπριακή και την ελληνική ΑΟΖ.

Ο Σωτήρης Ρούσσος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και υπεύθυνος του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών, www.cemmis.edu.gr