Ο πρωτόγονος μερκαντιλισμός του Ντόναλντ Τραμπ

Οταν τον Μάρτιο του 2018 ο αμερικανός πρόεδρος είχε πει ότι «οι εμπορικοί πόλεμοι είναι καλοί και εύκολοι για να κερδηθούν», πολλοί εξέλαβαν την απόφανσή του ως ρητορική φιοριτούρα. Είναι όμως; Ο λόγος που οι χώρες συνάπτουν εμπορικές σχέσεις είναι για να εισάγουν και να εξάγουν καταναλωτικά αγαθά, πρώτες ύλες και εξοπλισμό. Πέραν αυτού, το διεθνές εμπόριο αυξάνει επίσης το μέγεθος της συνολικής οικονομικής πίτας επειδή οι χώρες επικεντρώνονται σ’ αυτά που κάνουν καλύτερα ώστε να τα εξάγουν.

Είναι η θεωρία του συγκριτικού πλεονεκτήματος του Ρικάρντο. Και όπως οι Πολ Κρούγκμαν και Ελχανάν Χέλπμαν έδειξαν τη δεκαετία του 1980, η σχετική ισχύς των χωρών συνδέεται επίσης με τις επενδύσεις που κάνουν για την εξειδίκευσή τους σε διάφορους τομείς. Ενστερνιζόμενος ένα πρωτόγονο μερκαντιλιστικό μοντέλο σύμφωνα με το οποίο οι εξαγωγές είναι «καλές» και οι εισαγωγές «κακές», ο Τραμπ αντέστρεψε την οικονομική λογική.

Σε ένα μερκαντιλιστικό μοντέλο οι υπερβολικές εξαγωγές συγκριτικά με τις εισαγωγές αυξάνουν τον εθνικό πλούτο μέσω της συσσώρευσης τίτλων (παλαιότερα χρυσού). Αυτό φαίνεται πως έχει στο μυαλό του ο Τραμπ όταν παραπονιέται ότι η Κίνα απομυζά ετησίως 500 δισ. δολ. από την αμερικανική οικονομία «ανταλλάσσοντας» κινεζικά αγαθά για αμερικανικά ομόλογα.

Εντέλει θεωρεί ότι ένας περιορισμός των εισαγωγών μέσω της επιβολής δασμών θα αυξήσει κατά μαγικό τρόπο την εσωτερική παραγωγή και το ΑΕΠ. Δεν σκέπτεται ότι τα αναπόφευκτα αντίμετρα θα συρρικνώσουν στο σύνολό του το διεθνές εμπόριο αλλά και το αμερικανικό ΑΕΠ.

Ασφαλώς και η Κίνα βλάπτει το διεθνές εμπόριο αναγκάζοντας τις ξένες επιχειρήσεις να μεταφέρουν τεχνογνωσία στις κινεζικές με τις οποίες εξαναγκάζονται να συνεργαστούν προκειμένου να τους επιτραπεί να επενδύσουν στη χώρα. Αλλά το συμφέρον των ΗΠΑ είναι οι ανοικτές αγορές. Ε, λοιπόν, μερικές φορές είναι καλύτερα να ζεις σε μια κατάσταση που δεν είναι ιδανική παρά να αποδύεσαι σε έναν αδιέξοδο και καταστροφικό για τους πάντες ανταγωνισμό.