Αν δεν ξέρεις πού πηγαίνεις…

«Αν δεν ξέρεις πού πηγαίνεις, όλοι οι δρόμοι σε πάνε εκεί» – εκεί, δηλαδή, στο πουθενά. Σαν να ήταν αυτό το τραγούδι του Τζορτζ Χάρισον γραμμένο για τον ΣΥΡΙΖΑ σήμερα. Διότι δεν φαίνεται να ξέρει πού πηγαίνει, ποιος θα είναι ο νέος του ρόλος ως αξιωματική αντιπολίτευση. Η ΝΔ έχει άνετη πλειοψηφία, δείχνει προετοιμασμένη και ικανή να εφαρμόσει ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα μεγάλης πνοής, έχει ένα σύγχρονο και πραγματιστικό πολιτικό λόγο. Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται έξω από τα νερά του. Ο Αλέξης Τσίπρας και οι συν αυτώ φαίνεται να διαθέτουν τον παλιό εξοπλισμό, κατάλληλο για καλλιέργεια πολιτικής έντασης και διχασμού, που αν μη τι άλλο, έχει κουράσει το πανελλήνιο. Οπως παρατηρεί ο συνάδελφος Παντελής Μπασάκος, ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε απότομα irrelevant: εκτός τόπου, σαν άσχετος και ασύμβατος με τα νέα δεδομένα, σαν να λέει «πού βρίσκομαι τώρα εγώ εδώ και σαν τι να θέλω».

Βέβαια, διαθέτει το γνώριμο σε όλους μας ρεπερτόριο πρακτικών, το οποίο περιλαμβάνει τη δαιμονοποίηση της κυβέρνησης της ΝΔ, την ταύτισή της με την «Ακρα Δεξιά», αφορισμούς περί του «νεοφιλελευθερισμού», «δομική αντιπολίτευση» με την έννοια της άρνησης συναίνεσης σε οποιοδήποτε νομοσχέδιο προτείνει η κυβέρνηση…

Επιπλέον, διαθέτει και εξωκοινοβουλευτικά μέσα αντίπραξης στην κυβέρνηση. Εχει δηλώσει την πρόθεσή του να αγωνιστεί όχι μόνο στη Βουλή, αλλά και στον «κοινωνικό χώρο». Και εκεί το ρεπερτόριο του ΣΥΡΙΖΑ είναι γνώριμο: καταλήψεις, διαδηλώσεις, απεργίες, ταραχές. Ως «αντισυστημικό» κόμμα, θα ξαναβρεί τον παλιό του εαυτό.

Αυτός είναι ο κλασικός δρόμος του ΣΥΡΙΖΑ, που πολλοί νομίζουν ότι είναι στρωμένος με… αγωνιστικά ρόδα. Με τη διαφορά ότι τα ρόδα αυτά μαράθηκαν κι έμειναν τα αγκάθια. Αν «οι πολλοί» – στους οποίους απευθύνεται ο Αλέξης Τσίπρας – ήθελαν τη συνέχιση αυτού του «σόου», θα είχε κερδίσει τις εκλογές. Μια επανάληψή του το φθινόπωρο, μπορεί να εντυπωσιάσει ορισμένους, αλλά θα δείξει στους υπόλοιπους ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έμαθε και δεν ξέχασε τίποτε από την παταγώδη αποτυχία της διακυβέρνησης του επί μια τετραετία και τις καταστροφές που επέφερε η πολιτική της διαρκούς επίδειξης, «μαγκιάς», όταν δεν έχει και τα απαραίτητα κότσια γι’ αυτήν.

Ομως, δεν έχει προσδόκιμο μια τέτοια ατζέντα. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει συγκεκριμένους, δηλωμένους, μεταρρυθμιστικούς στόχους. Εχει ένα πραγματιστικό, ενωτικό πολιτικό λόγο. Απαιτείται από μια σοβαρή αντιπολίτευση ένας σοβαρός αντιπολιτευτικός αντίλογος επί της ουσίας, όχι μια συνεχής επίδειξη εριστικής διάθεσης. Απαιτείται συγκροτημένο πρόγραμμα δράσης. Και σ’ αυτές τις απαιτήσεις δεν ανταποκρίνεται το ρεπερτόριο του ΣΥΡΙΖΑ. Τις βελτιωτικές προτάσεις για την ποιότητα ζωής, για την προσέλκυση επενδύσεων, για την παιδεία έχουν να κάνουν πολιτικοί για τους οποίους η ανατροπή έχει γίνει βίωμα; Φυσικά, όταν αποφάσισαν με βαριά καρδιά να αλλάξουν γραμμή πλεύσης, δεν έπεισαν παρά ελάχιστους ότι ήταν σε θέση να ανταποκριθούν επαρκώς. Ισως μερικούς καλόπιστους «γεφυροποιούς»…

Η στάση του ΣΥΡΙΖΑ είναι κατά των μεταρρυθμίσεων. Ο λόγος γι’ αυτό δεν είναι μόνο μια αδυναμία προσαρμογής σε νέα δεδομένα, αλλά βαθύτερος. Ο ΣΥΡΙΖΑ συντάσσεται με ορισμένες κοινωνικές ομάδες που έχουν να χάσουν από μεταρρυθμίσεις στο κράτος εφόσον αυτές θα πλήξουν ορισμένα κεκτημένα προνόμια. Στο αντιμεταρρυθμιστικό στρατόπεδο βρίσκονται όλα τα κατεστημένα προσοδοθηρικά συμφέροντα που εκτρέφει ο κρατισμός, δηλαδή, συμφέροντα ισχυρών συντεχνιακών και άλλων αναδιανεμητικών ομάδων πίεσης, καθώς και δίκτυα ιδιωτικών συμφερόντων που διαπλέκονται με το «βαθύ κράτος». Αντιτίθενται στις μεταρρυθμίσεις του κράτους, εφόσον το κράτος είναι το πρώτο και κυριότερο που πρέπει να μεταρρυθμιστεί, ως αναγκαίος μοχλός οποιασδήποτε άλλης μεταρρύθμισης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζεται σ’ αυτό το προσοδοθηρικό «μπλοκ», ισχυριζόμενος ότι εκφράζει το συμφέρον των «πολλών», της «κοινωνικής πλειοψηφίας». Δεν είναι αλήθεια, όμως, ότι η «κοινωνική πλειοψηφία» είναι προσοδοθηρική, ότι έχει συμφέροντα που ταυτίζονται με εκείνα που θέλουν να διατηρήσουν προνόμια τα οποία μπορεί να εγγυηθεί ένα παντοδύναμο και παναρμόδιο κράτος.  Ζητά την «υπαρξιακή» του νομιμοποίηση υπερασπιζόμενος κεκτημένων, όχι με προσφορά ενός προτάγματος ανάπτυξης και προόδου, ενός ανοίγματος στο μέλλον. Περιορίζει την προοπτική του στον κλειστό, γνώριμο κόσμο, και εκφράζεται με όρους της πρώτης και το πολύ δεύτερης βιομηχανικής επανάστασης, σε εποχή της παγκόσμιας επικράτησης της τρίτης και της τέταρτης: μακριά από αυτόν ο «τεχνοφασισμός», όπως ονομάζει τον κόσμο της ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης.

Υπό αυτές τις συνθήκες, το εύρος των επιλογών της στρατηγικής του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης περιορίζεται. Για τον Αλέξη Τσίπρα και το κόμμα του, είναι μονόδρομος η διαρκής χρήση διχαστικού λόγου, εφήμερων πολιτικών πονηρευμάτων, άρνησης αναζήτησης κλίματος συναίνεσης σε ορισμένα βασικά θέματα. Ελλείψει προτάγματος, ελλείψει μακρόπνοης προοπτικής και όντας αναγκασμένος να έχει τη στήριξη του αντιμεταρρυθμιστικού «μπλοκ» ο ΣΥΡΙΖΑ περιορίζεται στην επίδειξη «αγωνιστικής διάθεσης», έτσι, χωρίς αξιόπιστη φιλοσοφία δράσης, παραμένοντας εκτός τόπου, εκτός εποχής και τελικά εκτός θέματος.