Αθήνα – Τίρανα: αναζητώντας πολιτική

Μία εβδομάδα προ των ευρωεκλογών, στις 19 Μαΐου 2019, ο σημερινός πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε στην Αθήνα με τον πρόεδρο του Κόμματος Ενωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΚΕΑΔ) κ. Βαγγέλη Ντούλε, τον πρόεδρο της Ομόνοιας κ. Βασίλη Κάγιο και τον – εν τω μεταξύ παράτυπα αποκλεισμένο από τις εκλογές-παρωδία – υποψήφιο δήμαρχο Χειμάρρας κ. Φρέντυ Μπελέρη. Πρωτοβουλία ορθή και επιβεβλημένη. Το μήνυμα τόσο προς τον βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό όσο και προς τα Τίρανα ήταν σαφές. Η κυβέρνηση έχει συγκεκριμένη πολιτική έναντι της Αλβανίας. Υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι θα υπάρξει βούληση να εφαρμοστεί τώρα ως πλαίσιο κυβερνητικής πολιτικής το περιεχόμενο Ανακοίνωσης Τύπου της 19ης Μαΐου 2019, απόσπασμα της οποίας παραθέτω:

«Ο πρόεδρος της ΝΔ επανέλαβε το έντονο ενδιαφέρον του και την αμέριστη συμπαράστασή του στα δίκαια αιτήματα των ομογενών. Κατέστησε ακόμη μία φορά σαφές ότι η πρόοδος στις διμερείς σχέσεις Ελλάδος – Αλβανίας και η έναρξη διαπραγματεύσεων για την ένταξη της γείτονος στην ΕΕ εξαρτώνται άμεσα από τον σεβασμό των δικαιωμάτων της ελληνικής εθνικής μειονότητας και ιδιαίτερα από την προστασία των περιουσιακών δικαιωμάτων των μελών της και την κατάργηση των λεγόμενων “μειονοτικών ζωνών”. Αυτά άλλωστε αποτελούν και ρητές δεσμεύσεις της Αλβανίας έναντι της Ευρωπαϊκής Ενωσης…».

Η ελληνική εθνική μειονότητα στην Αλβανία, ειδικά δε στη Χειμάρρα, είναι η μόνη εκτός συνόρων μας συμπαγής ελληνική μειονότητα. Τέτοια εποχή η περιοχή της Χειμάρρας κατακλύζεται και από χιλιάδες ομοεθνείς μας που έχουν αναζητήσει ασφάλεια και προκοπή στην Ελλάδα. Η Αλβανία εφαρμόζοντας ακόμη και σήμερα την πολιτική του Ενβέρ Χότζα δεν αναγνωρίζει τον Ελληνισμό της Χειμάρρας ως εθνική μειονότητα. Η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας κανονικά περνάει μέσα από την προστασία των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και περιουσιών των μελών της ελληνικής εθνικής μειονότητας. Αλήθεια, έτσι έχουν σήμερα τα πράγματα; Μόνιμο χαρακτηριστικό της πολιτικής μας έναντι της Αλβανίας είναι η έλλειψη σταθερότητας, αποφασιστικότητας, συνέχειας και συνέπειας. Η με περισσή αφέλεια αυτοαναιρούμενη συμπεριφορά μας έχει διαχρονικά τα αντίστροφα του επιδιωκομένου αποτελέσματα.

Η επανάληψη του περυσινού λάθους (Ιούνιος 2018), καθώς και της προηγηθείσας απόφασης του Ιουνίου 2014 – με τη δικαιολογία της Προεδρίας μας στην ΕΕ -, δεν ωφελεί. Εάν η Αθήνα χωρίς απτά ανταλλάγματα εμφανισθεί εκ νέου να παρεκκλίνει από τις διακηρυγμένες πρόσφατα θέσεις της. Εναντι της Αλβανίας διαχρονικά χρειάζεται σταθερή πολιτική. Είναι η μόνη πειστική και μπορεί να παράγει πολιτικά αποτελέσματα. Η πείρα διδάσκει ότι ανεξαρτήτως κυβερνήσεων η αυξομείωση της έντασης του τόνου των δημοσίων δηλώσεων/αντιδράσεων των Αθηνών σε ενοχλητικές ενέργειες των Τιράνων δεν αρκεί.

Η πρόταση πολιτικής παραμένει: Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Αλβανίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση να αρχίσουν μόνο εφόσον πληρωθούν δύο βασικές προϋποθέσεις:

α) Οριστική απόδοση και κατοχύρωση των περιουσιακών τίτλων των δικαιούχων στη Χειμάρρα και κατοχύρωσή τους στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμών.

β) Κατάργηση διά νόμου των λεγομένων μειονοτικών ζωνών

Οι λοιπές διμερείς εκκρεμότητες που απαιτούν και προϋποθέτουν νομοθετικό έργο και δύσκολες πολιτικές αποφάσεις και από τις δύο χώρες ας αναζητηθούν στη λύση-πακέτο που έχει ήδη δρομολογηθεί. Με όποιες διορθώσεις και βελτιώσεις χρειάζονται.

Επιπλέον, αποτελεσματική είναι και η εκ μέρους της Ελλάδος λήψη προσωποπαγών διοικητικών μέτρων για πολιτικά και μη πρόσωπα του κρατικού μηχανισμού της Αλβανίας που αποφασίζουν και εκτελούν το ξερίζωμα της ελληνικής εθνικής μειονότητας. Το εθνικό διοικητικό μέτρο της κατά νόμο αφαίρεσης της ελληνικής ιθαγένειας που σωστά έλαβε η προηγούμενη κυβέρνηση στην περίπτωση του δημάρχου Χειμάρρας κ. Γκέργκι Γκόρο σκόπιμο είναι να επεκταθεί σε συγκεκριμένα γνωστά μας στελέχη και πολιτικά πρόσωπα του κυβερνητικού μηχανισμού. Δεν αρκεί συνεχώς να επικαλούμεθα την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας χωρίς να έχουμε τη βούληση και την ετοιμότητα να λάβουμε ταυτόχρονα και εθνικά μέτρα. Τα περισσότερα, π.χ. απαγόρευση εισόδου στην Ελλάδα, αυτομάτως ισχύουν σε όλη την περιοχή Σένγκεν. Αρα είναι επώδυνα. Συνάμα δε αποτελεσματικά.

Η κυβέρνηση της Αλβανίας δεν δίστασε και δημόσια είχε ανακοινώσει ότι προέκρινε τη λήψη ανάλογων μέτρων κατά υπηκόων της Ελλάδος. Με αφορμή και πρόσχημα μάλλον την κηδεία του φονευθέντος έλληνα υπηκόου τον Οκτώβρη του 2018. Ηδη γνωστοποιήθηκε και ανακοινώθηκε ότι έχουν ήδη ληφθεί αποφάσεις και επίσημα διοικητικά μέτρα για απαγόρευση εισόδου στην επικράτεια της Αλβανίας συγκεκριμένων Ελλήνων.

Δεν είναι αποδεκτό να επιβεβαιώνεται διαρκώς η ενδόμυχη πεποίθηση των κυβερνητών της Αλβανίας ότι «στις σχέσεις Αθηνών -Τιράνων η Αλβανία πρέπει να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων, της διαμόρφωσης κλίματος και το πάνω χέρι». Στην Αθήνα εναπόκειται να εφαρμόσει είτε την πολιτική αντιστοιχίας λόγων και πράξεων είτε τη δοκιμασμένη και αποτυχημένη ακόμη και έναντι της Αλβανίας διαχρονική πολιτική λόγων που δυστυχώς δεν γίνονται έργα.

Ο Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς είναι πρέσβης ε.τ., πρώην πρεσβευτής σε Τίρανα, Σκόπια και Ουάσιγκτον