Οταν βαθαίνει ο χρόνος

«Σας άρεσε; Δεν ήταν μαγικό; Θεέ μου, ήταν απίστευτο». Ο ενθουσιασμός του Markus Hinterhäuser (Μάρκους Χίντερχοϊζερ) – διευθυντής στο Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ – δεν ξάφνιασε κανέναν στην παρέα που συστήθηκε αμέσως μετά τη συναυλία του Θοδωρή Κουρεντζή, στην «Εβδομη συμφωνία» του Σοστακόβιτς στην αίθουσα Felsenreitschule. Ιδια χαρά είχαν οι αντιδράσεις του και μία μέρα πριν, στις πρόβες της ίδιας παράστασης, την οποία παρακολουθούσε με την προσήλωση και την έκσταση του παιδιού που βλέπει κάτι για πρώτη φορά. Κάτι που βεβαίωνε ότι στη γενέθλια πόλη του Μότσαρτ τα μεθυστικά συναισθήματα δεν τα γεννούσε μόνο η γιορτινή ατμόσφαιρα. Χρειαζόταν το πάθος και τη φλόγα εκείνων που θυμίζουν ότι η τέχνη της μουσικής θα μπορεί να δονεί, να δημιουργεί ήχο και εικόνα με τον πιο συναρπαστικό τρόπο σε ό,τι σέρνεται μέσα μας.

Μία μέρα νωρίτερα στον ίδιο χώρο το αποτύπωμα ήταν το ίδιο ισχυρό. Ηταν 11 το πρωί, η ατμόσφαιρα έξω ασυνήθιστα αποπνικτική, αδικαιολόγητη για τους 30 βαθμούς Κελσίου. Μια πρόσθετη επιβάρυνση έφερναν τα βιαστικά βήματα στα πλακόστρωτα του Ζάλτσμπουργκ που οδηγούσαν στην ιστορική αίθουσα. Η ανοιχτή πρόβα του «Ιδομενέα» που παρουσίασαν ο Θοδωρής Κουρεντζής και ο Πίτερ Σέλαρς στο σπουδαίο φεστιβάλ, ήταν ευκαιρία για να το παρακολουθήσουν όσοι δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν εισιτήριο για τις παραστάσεις, οι οποίες έγιναν σολντ άουτ εν ριπή οφθαλμού. Η όπερα του Μότσαρτ αποτέλεσε αφορμή και για τους δύο να καταθέσουν τις σκέψεις, την τοποθέτησή τους, την ανάγκη τους να σχολιάσουν το σκληρό και ομιχλώδες τοπίο γύρω τους. Ηταν ευκαιρία να δηλώσουν τη διαμαρτυρία τους στην οικολογική καταστροφή του πλανήτη, μέσα από αιωρούμενα αντικείμενα – σκουπίδια από πλέξιγκλας, από παραστρατιωτικούς – περιβαλλοντικούς πρόσφυγες ντυμένους με στολές παραλλαγής. Το κλείσιμο της παράστασης ανέλαβαν δύο τελετουργικοί χορευτές από την Ινδονησία οι οποίοι εγκατέλειψαν το νησί τους, που βυθίζεται λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Αυτή ήταν η πρόθεσή του Θοδωρή Κουρεντζή και του Πίτερ Σέλαρς και έφτανε για να αποσπάσουν τα παρατεταμένα χειροκροτήματα του κοινού που παραληρούσε.

Τα ίδια συναισθήματα γεννώνται λίγες μέρες αργότερα, 2.000 χιλιόμετρα νοτιότερα.

Στο λιμάνι της Ραφήνας η ατμόσφαιρα είχε την ορμή και τον διονυσιασμό που ταίριαζε στις καλοκαιρινή βραδιές των συναυλιών του Σωκράτη Μάλαμα. Στο αποκορύφωμα της γιορτής, όταν δηλαδή άρχισαν ν’ ακούγονται οι πρώτες νότες από το τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου «Ανδρομέδα», ένα καπνογόνο έκανε τη νύχτα μέρα. Δεν είναι άγνωστη αυτή η εικόνα για τις παραστάσεις του γνωστού τραγουδοποιού. Εκείνο το βράδυ όμως από μικροφώνου είπε – και ένω η ορχήστρα συνέχιζε να παίζει – «Σβήστε το το γαμ… Βρισκόμαστε σε μια περιοχή που έζησε πέρσι τη μεγαλύτερη τραγωδία». Δεν έγινε αμέσως δεκτή η παράκλησή του. Χωρίς δεύτερη σκέψη σταματάει τη ροή του προγράμματός του και κάνει τον λόγο του πιο έντονο «Μάγκες, σας παρακαλώ, σβήστε το αμέσως. Είστε στην πιο επικίνδυνη περιοχή που θα μπορούσατε να κάνετε τέτοια πράγματα. Μην εκτεθούμε ανεπανόρθωτα». Σε κλάσματα δευτερολέπτου όλα μπήκαν στη θέση τους. Το καπνογόνο έσβησε, τα τραγούδια έδωσαν πάλι ρυθμό στη βραδιά και μια μικρή αμυδρή ελπίδα για τα δώρα που θα παίρνουμε από όσους μπορούν να βαθύνουν για λίγο τον χρόνο.