Ασυλο νερού

Ο δύτης εκ Καλύμνου μάζευε σφουγγάρια σε βάθος πενήντα μέτρων φορώντας εκείνη την παλιά, βαριά μπρούντζινη στολή, έπαιρνε αέρα με σωλήνα και είχε επικοινωνία με το καΐκι του, στην επιφάνεια, χρησιμοποιώντας ένα σχοινάκι. Οπότε κάποια στιγμή, ενώ ο σφουγγαράς είναι στον πάτο της θάλασσας του κάνει με το σχοινάκι σήμα ο καπετάνιος και του λέει: «Ανέβα, βουλιάζουμε».

Η ιστορία είναι τόσο παράδοξη όσο κι εκείνη με τον υπηρετούντα στο Ναυτικό που τον ρώτησαν: «Ποια είναι η άποψή σου για το κολύμπι και τη θάλασσα;» Κι αυτός απάντησε: «Εγώ απ’ αυτά δεν έχω ιδέα, είμαι υποπλοίαρχος σε ένα υποβρύχιο».

Βέβαια, το να πνιγεί κάποιος σε μια πισίνα στης οποίας το μήκος πατάει κατά το ήμισυ και η υπόλοιπη έχει βάθος το πολύ δύο μέτρα, δεν είναι εξίσου εξωφρενικό, ή μήπως δεν είναι αδιανόητο, το γεγονός ότι το 90% περίπου των ελλήνων ψαράδων που είναι όλη μέρα μέσα στη θάλασσα δεν ξέρουνε κολύμπι; Και κυρίως το γεγονός ότι δεν προσπάθησαν ποτέ να μάθουν, ζώντας μάλιστα σε μια χώρα που βρέχεται κατά 90% από θάλασσα, και έχουν υπόψη τους πως, αν ανατραπεί η βάρκα τους για κάποιον λόγο, θα πάνε αδιάβαστοι;

Κάθε χρόνο πνίγονται ένα σωρό γι’ αυτό τον λόγο – μάλιστα υπάρχουνε ψαράδες που δεν έχουνε μπει σχεδόν με το μαγιό ποτέ μέσα στη θάλασσα, συνεισφέροντας έτσι στο να ανεβεί κι άλλο ο μέσος δείκτης ηλιθιότητος σε αυτή τη χώρα.

Θα πεις: τόσες δεκαετίες, πώς να μην ανεβαίνει ο εν λόγω δείκτης, όταν καμιά πολιτική εξουσία δεν σκέφτηκε πως όλα τα παιδιά των Ελλήνων, από την πρώτη δημοτικού πρέπει να διδάσκονται κολύμπι, οπότε όφειλε (το κράτος) να φτιάξει σχεδόν σε κάθε σχολείο και μια εικοσιπεντάρα, άντε μια δωδεκάρα πισίνα. Αλλά για ποια πισίνα μιλάμε όταν ελάχιστα σχολεία διαθέτουν στοιχειώδη γυμναστήρια; Οταν την ώρα της γυμναστικής η δασκάλα ή ο καθηγητής βγάζουνε τα παιδιά απλώς στην αυλή να κάνουνε δήθεν σουηδική γυμναστική, ή τους δίνει μια μπάλα για να περάσει η ώρα; Χωρίς χώρο, χωρίς όργανα, χωρίς γήπεδα, χωρίς πισίνα τι μπορούνε να κάνουνε οι γυμναστές – θυμάμαι που κι εμείς στην ώρα της γυμναστικής συνήθως παίζαμε «μακριά γαϊδούρα», αν δεν καπνίζαμε αρειμανίως στα αποχωρητήρια.

Ρώτησα κάποτε, σε μια ευκαιρία, τον διασημότερο κολυμβητή του κόσμου στη μαραθώνια κολύμβηση, τον σερ Μάικλ Ριντ, που τώρα πλησιάζει τα ογδόντα, από πόσο χρονών κολυμπάει. Μου απάντησε: «Σε ηλικία πέντε ετών ήμουν στην κολυμβητική ομάδα του σχολείου». Η φράση του δίνει απάντηση στο ερώτημα για τους περισσότερους πνιγμούς που γίνονται στην Ελλάδα. Δηλαδή: ήδη από τον Μεσοπόλεμο στην Αγγλία τα παιδιά διδάσκονται κανονικά κολύμβηση από τα προνήπια, διότι έχουν πισίνες στα περισσότερα σχολειά – ενώ η Ουγγαρία, που δεν βρέχεται από θάλασσα, βγάζει συνέχεια τις τελευταίες δεκαετίες παγκόσμιους πρωταθλητές κολύμβησης διότι κι εκεί, από τον Μεσοπόλεμο, διαθέτουν πισίνες, παντού. Και βέβαια εδώ σε μας, ποτέ δεν έγινε κατάληψη σε σχολείο με αίτημα την κατασκευή πισίνας ή γυμναστηρίου – όχι, διότι προηγούνται υψηλότερες ιδέες, ο Μαρξ και η πάλη των τάξεων.

Εν Ελλάδι πεθαίνει κόσμος καθημερινά στα τροχαία, στη θάλασσα, στις πισίνες, στον Ολυμπο, στα χιονοδρομικά και ουδείς συγκινείται – κάθε καλοκαίρι, δε, στις ακτές και στις γούρνες έχουμε ρεκόρ πνιγμών. Κι εδώ να πούμε πως, εκτός της κρατικής απάθειας, υπάρχει και μέγιστο βαθμό και η προσωπική ευθύνη: βλέπεις τον άλλονε, ογδοντάρη παππούλη που δεν ξέρει κολύμπι, (πλατς το χέρι, μπλουμ το πόδι) να καντηλιάζεται μόνος του στα βάθη. Βλέπεις ένα φαλακρό κεφαλάκι στα τριακόσια μέτρα απόσταση. (Πού πας, ορέ Καραμήτρο;) Ε, και μετά, αντίο.

Και αρκετοί μπαίνουνε αφού έχουνε φάει κάνα δυο σετ καλαμαράκια, ήπιαν και κάνα δυο ρετσίνες, κι έτσι ανταριασμένοι μπουκέρνουνε στο νερό ενώ τους σφαλιαρώνει και ο ήλιος από πάνω – και δεν τους φτάνει να πάνε ως τον λαιμό, παρά θέλουνε να το παίξουνε και κολυμβητές ημιαντοχής και πιάνουνε τα βαθιά. Ακούνε κάθε μέρα στην τηλεόραση για πνιγμούς, αλλά χαμπάρι. Κι εδώ να πούμε: αν κάποιος αρχίζει να πνίγεται στα διακόσια μέτρα απ’ την ακτή, ο ναυαγοσώστης, και ολυμπιονίκης κολυμβητής να είναι, θέλει τουλάχιστον δύο λεπτά να τον φτάσει κολυμπώντας με σπριντ και άλλα πέντε να τον βγάλει συρόμενο έξω. Αν ο παππούλης (ή ο νέος) έχει πάρει νερό στους πνεύμονες δεν σώζεται, σε ένα δίλεπτο έχει μεταστεί εις Κύριον.

Η άλλη συνήθης και πιο τραγική περίπτωση είναι τα παιδιά που χάνονται – κι αυτό είναι βέβαια μεγάλη ευθύνη των γονιών, ή μια πολύ κακή στιγμή. (Ο καθένας μας μπορεί να αφαιρεθεί για λίγα λεπτά.) Ιδίως όμως με τα παιδιά είναι πιο φανερή η τραγική έλλειψη διδασκαλίας της κολύμβησης στα σχολεία – ευτυχώς τα τελευταία χρόνια αρκετοί γονείς στέλνουνε τα παιδιά τους σε συλλόγους και σε κολυμβητήρια και χαίρεσαι να βλέπεις ένα εξάχρονο να κολυμπάει σωστά, σαν άνθρωπος, στη θάλασσα ή στην πισίνα. Κυρίως: όταν ξέρει, δεν κινδυνεύει, διότι έχει διδαχτεί τι να κάνει σε κάθε περίπτωση. Επειτα: κανείς δεν μπορεί να απολαύσει πραγματικά τη θάλασσα, τη μαγεία της, αν δεν ξέρει σωστό, κολυμβητικό κολύμπι. Η κολύμβηση δεν μαθαίνεται χωρίς δάσκαλο, μόνο διδάσκεται – κι ας λένε οι άσχετοι.

Επειτα, για να το ξεκαθαρίσουμε: είναι δύσκολο να διακρίνει οποιοσδήποτε, ακόμα και ένας ναυαγοσώστης, κάποιον που πνίγεται για άλφα λόγους και δεν φωνάζει – ακόμα και κάμερες να διασπείρουμε μέσα στο νερό ανά δέκα μέτρα δύσκολα θα το καταλάβουμε. Αρα μία η λύση: πισίνες. Απαραίτητη η διδασκαλία κολύμβησης σε όλα τα παιδιά από πέντε χρονών στα σχολεία. Κάποιοι τσιρίζουνε ακόμα υπέρ του δήθεν «ασύλου», αντί να φωνάζουνε για να φτιαχτούν πισίνες ώστε να μην πνιγόμαστε σαν τσομπανούδια σε μια κουταλιά νερό.