Μην κρυφτούμε πίσω από το άσυλο

Το άσυλο αποτελεί μία από τις πιο «ταλαιπωρημένες» έννοιες μεταπολιτευτικά. Θεσπίστηκε σε μια περίοδο που η δημοκρατική ομαλότητα είχε πλήρως επανέλθει και κατέληξε, εξαιτίας της ιδεολογικής του χρήσης από κόμματα αλλά και της ατολμίας που οι διοικήσεις των πανεπιστημίων συχνά επιδείκνυαν, να λειτουργεί σε πολλές περιπτώσεις ως εμπόδιο στον επιστημονικό και κοινωνικό διάλογο. Οι εικόνες και οι ιστορίες για το τι συμβαίνει σε αρκετά πανεπιστήμια είναι, λίγο-πολύ, γνωστές. Δεν μπορεί με πρόφαση το άσυλο και τον δυσλειτουργικό του χαρακτήρα να δημιουργούνται νησίδες ανομίας, ακόμα και αν κάποιοι βουλευτές πιστεύουν πως «το άσυλο καλύπτει πλημμεληματικού χαρακτήρα πράξεις». Το άσυλο λοιπόν αφορά – πρέπει να αφορά – ιδέες, τις ιδέες όμως, την επιστημονική έρευνα και την ελευθερία του λόγου δεν διανοείται καμιά κυβέρνηση να τις περιορίσει.

Σε πολιτικό επίπεδο η συζήτηση για το άσυλο επιτρέπει τη δημιουργία αφηγημάτων, είτε εντάσσοντάς το σε μια ευρύτερη εικόνα αποκατάστασης της ομαλότητας από την πλευρά της κυβέρνησης (παρότι μόνο μερικώς θα μπορούσε να ενταχθεί σε ένα διάλογο «νόμου και τάξης»), είτε μιας αντιπολιτευτικής τακτικής που επιχειρεί να επαναφέρει τον ΣΥΡΙΖΑ στον προ του 2015 κινηματικό χαρακτήρα του με όλα τα χαρακτηριστικά του λαϊκισμού και του στείρου αρνητισμού που είχε. Το ΚΙΝΑΛ από την πλευρά του, χαμένο στις αντιφάσεις του, καταφέρνει να μην κεφαλαιοποιεί ακόμα και αυτά που στο παρελθόν το ίδιο πέτυχε με τον νόμο Διαμαντοπούλου.

Εκτός όμως από το άσυλο που πρέπει με τη σημερινή του μορφή να καταργηθεί, υπάρχει και μια άλλη συζήτηση, η συζήτηση για το ίδιο το Πανεπιστήμιο. Για τη λειτουργία του, για τη σχέση που αυτό θα έχει με την κοινωνία και την αγορά, για τον τρόπο που θα δημιουργεί γνώση και καινοτομία και τους τρόπους που αυτή θα διαχέεται στην παραγωγική διαδικασία. Για τον βαθμό που σήμερα λειτουργεί ως εργαλείο κοινωνικής κινητικότητας αλλά και ως χώρος κριτικού αναστοχασμού.

Αυτή η αναγκαία διαβούλευση δεν έγινε, περιοριστήκαμε και πάλι σε μια σκιαμαχία που ήταν πολιτικά βολική για όλους και παραπέμψαμε στο μέλλον τα δύσκολα αλλά αναγκαία. Η σύγκρουση για αυτά θα πρέπει να γίνει με άλλους όρους, με επιχειρήματα, ιδέες και όραμα, μακριά από εύκολα συνθήματα.

Οι κοινωνικές δυνάμεις που θέτουν αυτά τα αιτήματα, ως μέρος μιας προσπάθειας ανασυγκρότησης της ελληνικής κοινωνίας, παρότι δεν έχουν αυτοτελή πολιτική εκπροσώπηση, είναι έτοιμες με την ενεργό συμμετοχή τους να συμβάλλουν δημιουργικά στη διαμόρφωση των ορίων και των στοχεύσεων του διαλόγου, ώστε να παραγάγει αποτελέσματα. Για να το πούμε πιο απλά, η κοινωνία είναι ήδη μπροστά και περιμένει το πολιτικό σύστημα, δεν θα περιμένει όμως για πάντα. Οποιος δεν είναι έτοιμος να ακολουθήσει απλά θα χάσει.

Ο Παναγιώτης Μανωλάκος είναι κοινωνιολόγος, αντιπρόεδρος «The Catalyst»