Τι απαντάμε στην Τουρκία

Με εκκρεμή πολεμική δράση στα ανατολικά της Τουρκίας και με εκφρασμένη την πρόθεσή της για ενεργειακές επενδύσεις στα νοτιοδυτικά της, ενδεχομένως δικαιολογείται η έκδηλη πλέον ανησυχία της ελληνικής κυβέρνησης. Παρά τη συγκρουσιακή ρητορική κυβερνητικών στελεχών της γειτονικής χώρας, την οποία η ελληνική πλευρά αντιλαμβάνεται ως προκλητική, στην ουσία δεν βρισκόμαστε σε περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις είναι περισσότερο επικίνδυνες σε σχέση με πριν ένα, δύο, δέκα ή είκοσι χρόνια.

Στο περιθώριο του μεταβαλλόμενου ενεργειακού χάρτη στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία αυτή τη στιγμή απλώς ενεργεί σύμφωνα με τις πάγιες επιδιώξεις της σε ένα πλαίσιο στο οποίο θεωρητικά δεν περιορίζεται από συμβατικές υποχρεώσεις και το Διεθνές Δίκαιο. Δεν είναι τυχαίο ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (όπως και οι ΗΠΑ άλλωστε, αν και την αναγνωρίζουν δίχως να την έχουν επικυρώσει). Ομοίως, για λόγους εθνικού συμφέροντος, η χώρα δεν αναγνωρίζει π.χ. τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ούτε του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Αυτό επιτρέπει στην Τουρκία να αντιλαμβάνεται την υφαλοκρηπίδα όπως την ορίζουν οι γεωλόγοι και όχι όπως προβλέπεται στο Διεθνές Δίκαιο. Αυτό, κατά την τουρκική άποψη, σημαίνει ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, άρα αντλεί το δικαίωμα να προχωρεί σε υποθαλάσσιες έρευνες οι οποίες αντιτίθενται στα κατοχυρωμένα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.

Σε περιπτώσεις χωρών όπως η Τουρκία, που πλέον δεν έχει στις προτεραιότητές της την εναρμόνιση με τα ισχύοντα στην Ευρώπη, η ισχύς καθορίζει τις σχέσεις της. Την ενίσχυσε προσφάτως, με την αγορά των S-400. Λόγω της ισχύος αυτής διεκδικεί όσο μπορεί την αξιοποίηση των φυσικών πόρων στο κατώφλι της, προτείνοντας «συνεκμετάλλευση» με την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και όσους άλλους έχουν μερίδιο.

Η Τουρκία επιδιώκει να θέσει μερικά «τετελεσμένα» στη Μεσόγειο, όπως με την απόπειρα σχηματισμού ΑΟΖ με τη Λιβύη, τα οποία δεν έχουν φανεί ικανά να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο. Η δυναμική που αναπτύσσεται, δίνει τον απαραίτητο χρόνο και τη μοναδική ευκαιρία που χρειάζεται η Ελλάδα ώστε να σχηματίσει μια διπλωματική διαπραγματευτική γραμμή.

Εξάλλου, η Ελλάδα δεν είναι αδύναμη χώρα. Η δική της αποτρεπτική ισχύς δεν είναι μικρή. Η Τουρκία οφείλει πάντα να σκέπτεται αυτή την παράμετρο όσο κλιμακώνει την επικίνδυνη ρητορική. Οφείλει επίσης να λαμβάνει υπόψη το πλέγμα των συμμαχιών της χώρας μας και την ευρωπαϊκή της ταυτότητα. Κατά τα άλλα, η ελληνική θέση είναι πάγια: πριν από την εκκίνηση οποιασδήποτε συζήτησης περί συνεκμεταλλεύσεως, προηγείται η συζήτηση για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας. Είναι ο μόνος διάλογος τον οποίο η Ελλάδα μπορεί να δεχτεί.