Η ιδέα για μια δημοσιονομική FED

Μαύρα απειλητικά σύννεφα μαζεύονται και πάλι στον παγκόσμιο οικονομικό ορίζοντα. Στις ΗΠΑ η θετική επιρροή των μαζικών φοροελαφρύνσεων του 2017 από τον Ντόναλντ Τραμπ έχει εξανεμιστεί δίχως να προκαλέσει την επενδυτική έκρηξη που ο πρόεδρος υποσχόταν. Στην Ευρώπη η φάρσα του Brexit απειλεί μια μείζονα οικονομική εκτροπή, ακόμη και χάος, αν η Βρετανία δεν καταλήξει σε μια συμφωνία με την ΕΕ πριν από τα τέλη Οκτωβρίου. Και στην Κίνα η οικονομική επιβράδυνση μοιάζει αναπόδραστη.

Πίσω από όλα αυτά τα προβλήματα βρίσκεται ο «άνθρωπος των δασμών» και οι εμπορικοί πόλεμοι που τόσο εύκολα και αβασάνιστα κηρύσσει. Το φάντασμα μιας νέας παγκόσμιας ύφεσης την επόμενη χρονιά οδηγεί τη Fed σε μια νέα μείωση των επιτοκίων. Προ δεκαετίας οι κεντρικές τράπεζες μείωναν η μία μετά την άλλη τα επιτόκιά τους για να αποτρέψουν τη διολίσθηση της παγκόσμιας οικονομίας σε μια νέα Μεγάλη Υφεση. Αλλά 11 χρόνια μετά την παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση η εργαλειοθήκη τους δεν είναι η ίδια.

Τα επιτόκια βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα – και στην περίπτωση της Ευρωζώνης, της Ελβετίας και της Ιαπωνίας υπό το μηδέν. Και επιπλέον, η ελευθερία δράσης των κεντρικών τραπεζών τίθεται υπό ευθεία αμφισβήτηση από τις ίδιες τις κυβερνήσεις. Διότι πρώτο μέλημα των πολιτικών είναι η επανεκλογή τους. Και δύσκολα μπορούν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους τους ότι μια πολιτική ελλειμμάτων και αύξησης του χρέους μπορεί, υπό ειδικές συνθήκες, να είναι και η ενδεδειγμένη.

Μια «δημοσιονομική Fed», που θα είχε λόγο στον ευρύτερο τομέα της άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής και θα νομιμοποιούνταν δημοκρατικά μέσω της εποπτείας της κυβέρνησης, θα αντιμετώπιζε πιο αποτελεσματικά και άμεσα προβλήματα σαν κι αυτά που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ΗΠΑ και ο υπόλοιπος κόσμος. Εχοντας λόγο και στα φορολογικά και στα ζητήματα πληρωμών, οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να εφαρμόσουν την ενδεδειγμένη επεκτατική δημοσιονομική πολιτική που δεν τολμούν να εφαρμόσουν οι δέσμιοι των πολιτικών δεσμεύσεων και ιδεοληψιών τους πολιτικοί.

Ο Μπέντζαμιν Κοέν είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Σάντα Μπάρμπαρα της Καλιφόρνια