Το παιχνίδι της ισχύος

Κατά την επίσκεψη του έλληνα Πρωθυπουργού στην Κύπρο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης άδραξε την ευκαιρία να εκφράσει τις πάγιες ελληνικές και ελληνοκυπριακές θέσεις: ζήτησε τον τερματισμό της τουρκικής κατοχής, επέμεινε στον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε χώρας, επικαλέστηκε το διεθνές δίκαιο και έθεσε θέμα λήξης του αναχρονιστικού συστήματος των εγγυήσεων.

Τι μένει όμως πίσω από τη ρητορική; Οι σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ αλλά και με τις χώρες – μέλη της ΕΕ (σε αυξανόμενα διμερές επίπεδο) σχηματίζονται βάσει των προτεραιοτήτων της σε θέματα ασφάλειας και οικονομίας. Η γείτων χώρα αναπροσαρμόζει τα μελλοντικά στρατηγικά σχέδιά της κατά περίπτωση, καθώς η ελκυστικότητα και το όραμα μιας Τουρκίας πιο κοντά στην Ευρώπη έχει φθίνει σημαντικά.

Ο ξεκάθαρος προσανατολισμός της Τουρκίας στον ευρωατλαντικό άξονα αποτελεί παρελθόν και πλέον οι πάλαι ποτέ ελληνικές προσδοκίες ότι η χώρα θα ήταν μονόπλευρα εξαρτημένη από τη Δύση χρειάζεται να αναθεωρηθούν και να επανεξεταστούν. Για ποιους λόγους;

Ο Ερντογάν δεν θέλει να χάσει άλλο χρόνο με την Ευρώπη. Οι παρούσες αλλά και οι διαφαινόμενες στο μέλλον πολεμικές αναμετρήσεις στην περιφέρεια της Τουρκίας ενδέχεται να αλλάξουν τον πολιτικό χάρτη. Αλλά η χώρα προφανώς επιδιώκει να έχει καθαρή θέση ισχύος. Ο Ερντογάν αισθάνεται πλέον ότι δεν βάλλεται μόνο από την «τρομοκρατία» στο εσωτερικό της χώρας και από την αστάθεια στα σύνορα. Πιστεύει ότι ενίοτε βάλλεται και από τους ίδιους τους συμμάχους της. Οι εξελίξεις με την προμήθεια των S-400 και τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, σε συνδυασμό με τις κυρώσεις των ΗΠΑ προς το Ιράν (ειδικά τώρα που έληξε το καθεστώς εξαίρεσης ορισμένων κρατών), ωθούν την τουρκική πλευρά στη φαινομενικά παρήγορη αγκαλιά του Πούτιν, ενισχύοντας ταυτόχρονα περαιτέρω την ενεργειακή εξάρτηση της Τουρκίας από τη Ρωσία.

Μερικοί σύμβουλοι του Ερντογάν θεωρούν πως υπάρχουν περιθώρια για νέο εποικοδομητικό κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις υπό το πρίσμα των τοποθετήσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αλλά ο Ερντογάν φαίνεται ότι έχει αποκρυσταλλωμένη άποψη για το πώς πρέπει να σχηματιστεί η περιφέρεια της χώρας του. Προτιμά λοιπόν, ακόμα και βάζοντας σε κίνδυνο τη διεθνή του αξιοπιστία, να αναβαθμίσει τις τουρκικές αξιώσεις στην περιφέρεια. Να αναβαθμίσει δηλαδή την ισχύ της χώρας του.

Η δημιουργία θετικού κλίματος δεν μπορεί να επιτευχθεί αν Ελλάδα και Τουρκία παίζουν το ίδιο παιχνίδι με διαφορετικούς κανόνες. Οσο πιο άβολα τοποθετείται ο Ερντογάν τόσο ενισχύεται η ελληνική θέση στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ. Αυτό είναι σήμερα σημαντικό, αλλά δεν αρκεί για την επιστροφή της ηρεμίας στην περιοχή – που είναι ζητούμενο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.