Εξωστρέφεια και Οικονομική Διπλωματία

Με αφορμή τις πρόσφατες εξαγγελίες της κυβέρνησης, περί ανασυγκρότησης της Οικονομικής μας Διπλωματίας – οι περισσότερες σε θετική κατεύθυνση – ως άνθρωπος της αγοράς και των εξαγωγών, καταθέτω τις παρακάτω σκέψεις:

Ενας από τους βασικούς πυλώνες εξωστρέφειας μιας χώρας είναι η Οικονομική της Διπλωματία, η οποία εκφράζεται στις ξένες αγορές, κυρίως, μέσω των Γραφείων Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) που λειτουργούν στο πλαίσιο των πρεσβειών και γενικών προξενείων της χώρας μας στο εξωτερικό.

Από την πολύχρονη εμπειρία μου στον χώρο των εξαγωγών έχω την αίσθηση ότι η έννοια της Οικονομικής Διπλωματίας στην Ελλάδα χρησιμοποιείται περισσότερο για τη δημιουργία εντυπώσεων από πολιτικούς η άλλους παράγοντες, χωρίς να υπάρχει ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο σχέδιο εξωτερικής οικονομικής πολιτικής και εξωστρέφειας.

Η απουσία αυτή εν πολλοίς οφείλεται και στην υποβάθμιση των εμπορικών μας γραφείων στο εξωτερικό, μετά το 2001, με τη διάσπαση των σχετικών αρμοδιοτήτων σε δυο υπουργεία (ΥΠΕΞ και Ανάπτυξης), την περιθωριοποίηση των υπηρεσιών των εμπορικών ακολούθων και την απουσία δομών ένταξης στον συνολικό σχεδιασμό του ιδιωτικού τομέα.

Είναι γνωστό ότι το 2001 αποφασίστηκε η κατάργηση της Γενικής Γραμματείας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων από το τότε ΥΠΕΘΟ και η επανασύστασή της στο πλαίσιο του ΥΠΕΞ. Η μεταφορά αυτή διέσπασε σε δυο υπουργεία τις σχετικές αρμοδιότητες με τα γνωστά αποτελέσματα σε βάρος της εξωστρέφειας.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο μετά το 2007 με την απόπειρα προοδευτικής κατάργησης του κλάδου ΟΕΥ, και την ανάληψη των θέσεων των Γραφείων ΟΕΥ από υπαλλήλους του διπλωματικού κλάδου. Αποτέλεσμα αυτής της ρύθμισης ήταν η μείωση του δυναμικού από 190 σε κάτω από 150 άτομα. Παράλληλα, το 2010, καταργείται και ο διακριτός κωδικός «εξωτερικό εμπόριο» στον προϋπολογισμό του ΥΠΕΞ με αποτέλεσμα την πλήρη αποδιοργάνωση των Γραφείων ΟΕΥ.

Ευτυχώς η ρύθμιση κατάργησης του κλάδου ΟΥΕ ανεστάλη το 2014 και η προηγούμενη κυβέρνηση ενεργοποίησε ξανά την πρόσληψη ΟΕΥ από την ΕΣΔΔ, στο πλαίσιο στήριξης του κλάδου και της εξωστρέφειας, ενώ ένα ακόμη σημαντικό βήμα ήταν η δημιουργία της Διυπουργικής Επιτροπής Εξωστρέφειας, η οποία όμως δεν απέδωσε τα αναμενόμενα.

Οι παραπάνω πολιτικές και αδικαιολόγητες καθυστερήσεις οδήγησαν σε υποβάθμιση των Γραφείων ΟΕΥ με σημαντική μείωση του εξειδικευμένου προσωπικού, υποστελέχωση, διάλυση υποδομών, μείωση προϋπολογισμού και πλήρη αποξένωση των Γραφείων ΟΥΕ με τον επιχειρηματικό κόσμο και τους έλληνες εξαγωγείς.

Παράλληλα, η αποξένωση του εξειδικευμένου στελεχιακού δυναμικού του κλάδου ΟΕΥ στο πλαίσιο της ΓΓ ΔΟΣ και ΑΣ του ΥΠΕΞ σε συνδυασμό με τη διάσπαση των αρμοδιοτήτων – αφού στο υπ. Ανάπτυξης βρίσκονται οι πολυμερείς οικονομικές σχέσεις και η εποπτεία του Enterprise Greece – οδηγεί στο ασφαλές συμπέρασμα ότι η υπάρχουσα κατάσταση δεν μπορούσε εκ των πραγμάτων να στηρίξει οποιοδήποτε σχέδιο εξωστρέφειας και άσκησης οικονομικής διπλωματίας.

Κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής μου θητείας ανέδειξα στο μέτρο του δυνατού τα παραπάνω ζητήματα, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις, όπως:

1. Δημιουργία ανεξάρτητης Γενικής Γραμματείας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, εξωτερικού εμπορίου και αναπτυξιακής βοήθειας όπου θα συγκεντρωθούν όλες οι σχετικές, διάσπαρτες σήμερα, αρμοδιότητες.

2. Σύσταση γραφείων εξωστρέφειας στην έδρα της κάθε περιφέρειας.

3. Εκσυγχρονισμός, αναδιοργάνωση και αποτελεσματική αξιοποίηση του δικτύου Γραφείων ΟΕΥ στις αγορές του εξωτερικού.

4. Δημιουργία δικτύου συμβούλων εξαγωγών στις ξένες αγορές.

5. Ανάπτυξη εξειδικευμένων εργαλείων χρηματοδότησης των εξαγωγών.

6. Στοχοθέτηση και κίνητρα στους εμπορικούς ακολούθους για μετρήσιμα αποτελέσματα.

7. Αμεση εκπόνηση και εφαρμογή ολοκληρωμένου σχεδίου εξωστρέφειας.