Υπεύθυνα, αλλά εξ αποστάσεως

«Η ΝΔ είναι ο ιδεολογικός μας αντίπαλος»: αυτή η φράση της Φώφης Γεννηματά είναι η πρώτη αντιπολιτευτική συνθήκη για το Κίνημα Αλλαγής. Η δεύτερη, το μείγμα, δηλαδή, «μαχητικότητας» και «υπευθυνότητας» που ανέπτυξε από το βήμα της Βουλής, είναι εξίσου σημαντικό για να κατανοήσει κανείς τη νέα δυναμική που διαμορφώνεται ανάμεσα στον κεντροαριστερό φορέα και την κυβέρνηση.

Τόσο η στάση του Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και αυτή της Γεννηματά δείχνει πως το ματς ανάμεσα στη ΝΔ και στο Κίνημα Αλλαγής δεν είναι «φιλικό». Η κίνηση του Πρωθυπουργού να προτείνει υπουργικές θέσεις σε κεντροαριστερά στελέχη πυροδότησε έντονη ενόχληση, που φάνηκε και κατά τη διάρκεια των προγραμματικών δηλώσεων. Παράλληλα, ο τρόπος αντίδρασης στη φημολογία για συμφωνία της Γεννηματά με τον Αλέξη Τσίπρα κατέστησε σαφές πως η Χαριλάου Τρικούπη την αποδίδει σε κύκλους που πρόσκεινται στην ηγεσία της ΝΔ. Από την άλλη, όμως, το Κίνημα Αλλαγής έχει αποφασίσει να ασκήσει «μαχητική», αλλά «προγραμματική και υπεύθυνη αντιπολίτευση». Ως προς το πρώτο, στόχος είναι να δοθεί ένα ισχυρό σοσιαλδημοκρατικό στίγμα. Είτε αυτό αφορά τα εργασιακά δικαιώματα είτε τη λειτουργία του opengov είτε ακόμα και την αντίδραση απέναντι στην τελευταία απόφαση της Ιεράς Συνόδου για καθιέρωση ημέρας «αγέννητου παιδιού»: «Στην Ελλάδα η συζήτηση για τις αμβλώσεις έχει τελειώσει μετά τις νομοθετικές ρυθμίσεις των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ», ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους, μιλώντας για απόφαση που «όχι μόνο προσβάλλει τις γυναίκες, αλλά και αποκόπτει τη θρησκεία από τις σύγχρονες κοινωνικές αντιλήψεις». Κάλεσε, μάλιστα, τη ΝΔ να πάρει θέση, τονίζοντας πως «σ’ αυτό το θέμα η σιωπή δεν είναι χρυσός».

ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ. Η «προγραμματική και υπεύθυνη αντιπολίτευση» έχει περισσότερο να κάνει με τη στάση που θα κρατήσουν απέναντι στις μεταρρυθμίσεις που ετοιμάζει η κυβέρνηση. «Η αντιπολίτευσή μας θα είναι συνεπής, αυστηρή, ενδεχομένως και σκληρή αλλά ποτέ άδικη και ποτέ προσβλητική, ποτέ υπονομευτική. θα είμαστε ένα υπόδειγμα σοσιαλδημοκρατικής αντιπολίτευσης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ανδρέας Λοβέρδος («Παραπολιτικά FM»). Η στάση που θα κρατήσει το Κίνημα Αλλαγής στο θέμα του ασύλου, για παράδειγμα, που έχει οδηγό τον νόμο Διαμαντοπούλου, δείχνει μια διάθεση διατήρησης του μεταρρυθμιστικού χαρακτήρα της Κεντροαριστεράς, που βοηθά και στην αντιμετώπιση της προσπάθειας διεμβολισμού από τα δεξιά. Το άσυλο δεν θα είναι το μόνο νομοθέτημα στο οποίο θα κατατεθούν προτάσεις που θα αντιστοιχούν στο κεντροαριστερό πρόγραμμα και θα μπορούν να λειτουργήσουν ως βάση κοινής αποδοχής για ευρύτερες πλειοψηφίες – ειδικά στα σημεία που ανέφερε προεκλογικά η Γεννηματά και πάντα με την προϋπόθεση ότι κάτι τέτοιο ενδιαφέρει την κυβέρνηση. Το επίθετο «υπεύθυνη» αφορά κυρίως τα δύο βασικά σημεία που θα απασχολήσουν το επόμενο διάστημα το σύνολο του πολιτικού κόσμου, και δεν είναι άλλα από την συνταγματική αναθεώρηση και τον εκλογικό νόμο. Εκεί το Κίνημα Αλλαγής έχει συγκεκριμένες θέσεις με τις οποίες θα μπει στον διάλογο, χωρίς, σύμφωνα με τη Γεννηματά, «να δώσει λευκή επιταγή».

Η σχέση ανάμεσα στην κυβέρνηση και στην τρίτη κοινοβουλευτική δύναμη δεν θα είχε το ίδιο ενδιαφέρον αν τα κόμματα ήταν διαφορετικά και αν δεν είχαν την ιστορία που έχουν. Δύο συστημικές, αντίθετες ιδεολογικές δυνάμεις που την περίοδο της κρίσης βρέθηκαν στο ίδιο στρατόπεδο με σκοπό τη διάσωση της χώρας πρέπει τώρα να βρουν νέες ισορροπίες μεταξύ τους. Και, σίγουρα, την εξίσωση θα δυσκολέψει και η στάση που θα κρατήσει η αξιωματική αντιπολίτευση, που, παρά τις προσπάθειες για ένα νέο σοβαρό προφίλ, δεν έχει ακόμα δοκιμαστεί σε ζητήματα που θεωρεί «κόκκινες γραμμές».