Οι προκλήσεις για την Ευρώπη

Τα τελευταία πέντε χρόνια δεν ήταν καλά όσον αφορά στις προοπτικές της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ. Ο νέος αγώνας των μεγάλων δυνάμεων παραγκωνίζει τη διεθνή έννομη τάξη και στοιχεία της παγκοσμιοποίησης (όπως το εμπόριο και το Διαδίκτυο) χρησιμοποιούνται για να διχάσουν παρά για να ενώσουν τα έθνη.

Εν τω μεταξύ η γεωστρατηγική γειτονιά της ΕΕ έχει μετατραπεί σε ένα δαχτυλίδι φωτιάς. Αυτές οι προκλήσεις αντανακλούν τη μετατόπιση της παγκόσμιας ισορροπίας των δυνάμεων, η οποία άλλαξε ριζικά τη στάση των Ηνωμένων Εθνών όσο αφορά την εξωτερική πολιτική. Οπως εξηγεί το European Council on Foreign Relations στη νέα του αναφορά, οι διεθνείς εξελίξεις έχουν αφήσει τις ευρωπαϊκές χώρες ευάλωτες σε εξωτερικές πιέσεις, οι οποίες τις εμποδίζουν από το να ασκήσουν την κυριαρχία τους. Τέτοια ανοίγματα απειλούν την ασφάλεια της ΕΕ καθώς και τα οικονομικά και διπλωματικά της συμφέροντα, επειδή επιτρέπουν σε άλλες δυνάμεις να επιβάλουν τις προτιμήσεις τους.

Ακόμα χειρότερα τα διοικητικά όργανα της ΕΕ έχουν κάνει λίγα πράγματα για να αντιμετωπίσουν τους διχασμούς που χωρίζουν τα κράτη μέλη. Επίσης δεν απάντησαν αποτελεσματικά σε κρίσεις όπως της Ουκρανίας, της Συρίας και της Λιβύης. Η άνοδος του Χοσέπ Μπορέλ στη θέση του ύπατου εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, αποτελεί μια νέα ευκαιρία για την ΕΕ ώστε να επαναπροσδιορίσει την εξωτερική πολιτική της. Η αποστολή του Μπορέλ είναι να ενώσει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα εθνικά υπουργεία Εξωτερικών πίσω από μια κοινή εξωτερική πολιτική.

Ο Μπορέλ έχει να αντιμετωπίσει τρεις προκλήσεις. Πρώτον πρέπει να προστατεύσει τη στρατηγική κυριαρχία της Ευρώπης. Δεύτερον πρέπει να καταστήσει εκ νέου λειτουργική την ευρωπαϊκή άμυνα. Τρίτον πρέπει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στα υπουργεία Εξωτερικών των κρατών μελών και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης. Αν ο Μπορέλ καταφέρει να κάνει αυτά τα τρία πράγματα τότε μπορεί να βοηθήσει την ΕΕ να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές προκλήσεις ενωμένη.

O Μαρκ Λέοναρντ είναι διευθυντής του European Council on Foreign Relations