Ερχονται δύσκολες μέρες για τα συστημικά κόμματα

Πριν από μερικές μέρες η ΕΛΣΤΑΤ κοινοποίησε τα συγκριτικά ποσοστά φτωχοποίησης της ελληνικής κοινωνίας (κάτι που ονομάζει «υλική στέρηση»). Τη περίοδο 2015-18, περίοδο Μνημονίου ΣΥΡΙΖΑ, το ποσοστό κυμάνθηκε στο 20,4%, ενώ την περίοδο των δύο προηγούμενων Μνημονίων, όπου η χώρα κυβερνήθηκε από τεχνοκρατικές κυβερνήσεις και συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ – ΝΔ, το ποσοστό κυμάνθηκε στο 19,1%. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει απλά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα ηττηθεί πανηγυρικά στις κάλπες της 7ης Ιουλίου, διότι η μέση ελληνική οικογένεια φτώχυνε περισσότερο. Θα είναι καλύτερα με τη ΝΔ; Οχι. Η ΝΔ θα εφαρμόσει όλες τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας για παραγωγή πρωτογενών πλεονασμάτων, θα εντείνει το πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων, θα εντείνει τις απολύσεις στο Δημόσιο και θα βαθύνει το καθεστώς μεσαίωνα στις εργασιακές σχέσεις που επέβαλλαν τα Μνημόνια. Κοντολογίς, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ αρχίζουν να τσιμεντάρουν ένα νέο μπλοκ κυβερνητικής υπαλλακτικής εξουσίας, ένα νέο φραγμό στη πρόσβαση και προβολή των λαϊκών συμφερόντων στα κέντρα εξουσίας του κράτους με στόχο την επιβολή ενός προγράμματος διαρκούς λιτότητας. Πρόκειται, δηλαδή, για μια σχετική παγιοποίηση ενός νέου δικομματισμού με άξονα μια παθογενή και ξεχαρβαλωμένη κρατική μηχανή η οποία αποτυπώνει και παγιώνει την ίδια τη γραφειοκρατική και ταξική υλικότητα των κομμάτων αυτών ως κρατικά – συστημικά κόμματα. Ωστόσο, η 8η Ιουλίου θα φέρει τα κόμματα αυτά ενώπιον τριών μεγάλων προβλημάτων τα οποία, λίγο ως πολύ, ήδη βιώνονται.

Πρώτα και κύρια δεν πρέπει να αποκλείεται μια δεύτερη μεγάλη κρίση στην ευρωζώνη, ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας τις εξελίξεις στην Ιταλία και την περίπτωση έκδοσης παράλληλου νομίσματος εκεί. Επίσης, το Brexit δεν είναι απλή υπόθεση ούτε για την ΕΕ ούτε για τη Βρετανία. Μια νέα δομική κρίση στο ευρωπαϊκό θέατρο είναι πιθανή και κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει νέες κρισιακές καταστάσεις στα κράτη-μέλη και πέρα απ’ αυτά. Αυτό, σε συνδυασμό με το καθεστώς διαρκής λιτότητας στην Ελλάδα, θα τείνει να ρευστοποιήσει το πολιτικό σύστημα εκ νέου προσφέροντας πολιτικό χώρο εκμετάλλευσης στην αντι-συστημική Αριστερά. Οι λαϊκές προτιμήσεις θα αρχίσουν να μετατοπίζονται πάλι προς κόμματα αντι-λιτότητας.

Ας κοιτάξουμε τώρα το γεωπολιτικό τομέα. Μια κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο, ή μια γενικευμένη κρίση με αναφορές το Ιράν, τη Ρωσία και τη Κίνα, θα δημιουργήσουν άλλου τύπου δυναμικές στην ελληνική κοινωνία, όπως για παράδειγμα έγινε με τη κρίση στη Κύπρο τη συγκυρία 1963-67, κάτι που συχνά ξεχνιέται διότι η θέσφατη αναφορά των αναλυτών για το Κυπριακό και την επιρροή του στην ελληνική πολιτική σκηνή είναι το μεταπολιτευτικό δρώμενο του 1974. Αν τα συστημικά κόμματα ακολουθήσουν πολιτική κατευνασμού απέναντι στον νεο-οθωμανικό επακτατισμό της Τουρκίας ενάντια σε Ελλάδα και Κύπρο, κάτι πολύ πιθανό, τότε η αντι-συστημική Αριστερά θα έχει τεράστιο χώρο παρέμβασης στη βάση μιας πατριωτικής -σοσιαλιστικής γραμμής, έτσι όπως έκαναν οι Ηλίας Ηλιού και Ανδρέας Γ. Παπανδρέου τις δεκαετίες 1950 και 1960.

Τέλος, last but not least, στο εσωτερικό της χώρας, όπως αναφέραμε, θα υπάρχει μονίμως η δομική ένταση που προκύπτει απ’ την εφαρμογή της διαρκούς λιτότητας, που πιστά εφαρμόζουν τα συστημικά κόμματα του δικο-τρι-κομματισμού. Αυτός είναι και ο σημαντικότερος, μόνιμος, παράγοντας, που μπορεί να δρομολογήσει νέες πολιτικές εξελίξεις. Η μακρά περίοδος μόνιμης λιτότητας αυτοτροφοδοτεί τη κοινωνική δυσαρέσκεια και στρέφει δυνητικά τον λαό προς τη ριζοσπαστική Αριστερά (το ενδεχόμενο μετατόπισης προς την άκρα Δεξιά δεν αποκλείεται, αλλά αυτό δεν μπορεί να εξετασθεί εδώ).

Αυτό το γεγονός, σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική κρίση και το ασταθές ευρωπαϊκό θέατρο, δημιουργούν ένα εξαιρετικό εκρηκτικό μείγμα που σίγουρα θα ξαναφέρει τη ριζοσπαστική Αριστερά στο προσκήνιο, με τη προϋπόθεση ότι αυτή θα είναι ορθολογικός, πατριωτικός δρώντας των συμφερόντων του λαού κι όχι μια επανάληψη του 2015. Αρα, με την επαύριο των εκλογών, έρχονται πολύ δύσκολες μέρες για τα συστημικά κόμματα.

Ο Βασίλης Κωνσταντίνου Φούσκας είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στη Νομική και Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Ανατολικού Λονδίνου