Μπόρις: ένας διασκεδαστής την ώρα του αδιεξόδου

Ο Μπόρις Τζόνσον, επικρατέστερος διάδοχος της Τερίζα Μέι στην πρωθυπουργία της Βρετανίας, δήλωσε ότι θα βγάλει το Ηνωμένο Βασίλειο από την Ευρωπαϊκή Ενωση στις 31 Οκτωβρίου «ό,τι και να γίνει». Υποστήριξε επίσης πως «δεν υπάρχει ούτε μία στο εκατομμύριο» να συμβεί η έξοδος χωρίς συμφωνία.

Ο μοναδικός τρόπος για να ισχύσουν και οι δύο δηλώσεις του Τζόνσον είναι να επικυρώσει η βρετανική Βουλή, πριν από τις 31 Οκτωβρίου, τη συμφωνία εξόδου που υπέγραψε η Μέι. Οι βουλευτές όμως έχουν ήδη καταψηφίσει τη συμφωνία τρεις φορές, ενώ η ΕΕ έχει αποκλείσει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να διαπραγματευτεί εκ νέου τους όρους της.

Ο Τζόνσον υποτίθεται ότι έχει βρει έναν τρίτο δρόμο, μία πρόβλεψη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου από το 1947. Το άρθρο 24 προβλέπει ότι δύο χώρες, εφόσον διαπραγματεύονται εμπορική συμφωνία, μπορούν να καταργήσουν τους μεταξύ τους δασμούς. Επομένως, σύμφωνα με τον Τζόνσον, η Βρετανία μπορεί να αποχωρήσει στις 31 Οκτωβρίου, χωρίς καμία συνέπεια στις εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ, αφού οι δύο πλευρές θα ενεργοποιήσουν την ενδιάμεση συμφωνία του άρθρου 24, μέχρι να καταλήξουν στη μελλοντική εμπορική τους σχέση.

Ομως, οι Βρυξέλλες δεν έχουν κανέναν λόγο να υπογράψουν μία ενδιάμεση συμφωνία, αποδεσμεύοντας ουσιαστικά τους Βρετανούς από τους δυσάρεστους όρους της αποχώρησης – για παράδειγμα την πληρωμή του λογαριασμού των 40 δισεκατομμυρίων ευρώ που συνεπάγεται το Brexit. Η ιδέα του Μπόρις δεν είναι καν καινούργια. Η Μέι έχει ήδη εξηγήσει στη Βουλή ότι το άρθρο 24 δεν είναι επιλογή για το Ηνωμένο Βασίλειο. Το ίδιο επανέλαβε πριν από λίγες μέρες και ο (οπαδός του Brexit) υπουργός Εμπορίου Λίαμ Φοξ, όπως επίσης και ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Μαρκ Κάρνεϊ.

Το ευτύχημα για τον Τζόνσον είναι ότι ο πολιτικός κόσμος δεν ασχολείται σοβαρά με την ουσία των ισχυρισμών του, αλλά με την αίσθηση που αυτοί δημιουργούν στην κοινή γνώμη. Σε διαμετρική αντίθεση με το παροιμιωδώς σφιγμένο στυλ της Μέι η οποία βρισκόταν διαρκώς σε θέση άμυνας, ακόμη και όταν οι εξελίξεις την δικαίωναν (η συμφωνία της παραμένει το μοναδικό ρεαλιστικό Brexit), ο μονίμως χαλαρός Μπόρις μπορεί να απαξιώνει με θαυμαστή ευκολία τα γεγονότα ενώ αυτά τον διαψεύδουν. Το ανάλαφρο και χαοτικό στυλ με το οποίο δεν εννοεί τίποτε απ’ όσα λέει είναι το ισχυρό χαρτί της υποψηφιότητάς του. Αντιθέτως, όταν ο ανθυποψήφιός του για την αρχηγία Τζέρεμι Χαντ επιχείρησε να επιδοθεί σε ανάλογους βερμπαλισμούς περί της «ενδεχομένως αναγκαίας θυσίας της μη συμφωνίας» αντιμετώπισε τη γενική κατακραυγή. Οι απαιτήσεις από εκείνον είναι διαφορετικές, αντίστοιχες με εκείνες προς τη Μέι.

Η πρόσληψη για τον Τζόνσον είναι διαφορετική, και του επιτρέπει να υπόσχεται ήπιο Brexit στους μετριοπαθείς Συντηρητικούς βουλευτές με την ίδια πειστικότητα που δεσμεύεται για έξοδο χωρίς συμφωνία στους σκληροπυρηνικούς ευρωσκεπτικιστές του κόμματος. Τον ψήφισαν βουλευτές και από τις δύο τάσεις της κοινοβουλευτικής ομάδας. Τον υποστηρίζει η ευρωσκεπτικιστική εκλογική βάση του κόμματος που θα κρίνει το επόμενο και τελικό στάδιο της εσωκομματικής ψηφοφορίας στις 22 Ιουλίου , αλλά και η εφημερίδα «Evening Standard» υπό τη διεύθυνση του Remainer πρώην υπουργού Οικονομικών Τζορτζ Οζμπορν.

Τρία χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016, το Brexit έχει εδραιωθεί στη συλλογική συνείδηση της Βρετανίας ως μία μόνιμη κατάσταση χωρίς διαφαινόμενη λύση. Ο Τζόνσον δεν προτείνει καν λύσεις, αλλά έναν λιγότερο βαρετό τρόπο διαχείρισης του αδιεξόδου. Αυτό φαίνεται να είναι αρκετό για να γίνει ο επόμενος πρωθυπουργός.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής. Εργάζεται σε think tank στο Λονδίνο. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα».