Οικονομικά μαθήματα από το Εβερεστ

Οπως και άλλοι, σοκαρίστηκα από τις πρόσφατες φωτογραφίες με τις τεράστιες ουρές που κάνει ο κόσμος για να σκαρφαλώσει στο Εβερεστ από την πλευρά του Νεπάλ. Είναι απίστευτο το ότι η πολυκοσμία ήταν η αιτία να χάσουν τη ζωή τους 11 άνθρωποι κατά τη φετινή ορειβατική περίοδο. Πριν από μία δεκαετία πήραμε με τη σύζυγό μου το μονοπάτι για το Εβερεστ. Γνωρίζω λοιπόν από πρώτο χέρι πόσο ελκυστικές είναι τέτοιου είδους περιπέτειες. Θυμάμαι όμως και την απογοήτευσή μου για τον τεράστιο αριθμό των συνοδοιπόρων μου προς την κορυφή.
Το πρόβλημα συνωστισμού στο Εβερεστ δεν διαφέρει πολύ από πολλά άλλα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις, όπως είναι η ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και τα ανεπαρκή ρυθμιστικά πλαίσια. Πολύ ανησυχητική είναι, κατ’ εμέ, η κατάρρευση της αγοράς αντιβιοτικών λόγω αδυναμίας κάλυψης της ζήτησης.

Το ζήτημα έχει να κάνει με το ότι μεγάλα τμήματα του παγκόσμιου πληθυσμού προστέθηκαν στη μεσαία τάξη και απαιτούν να απολαύσουν περισσότερα στη ζωή αυτή. Αναφορικά με το Εβερεστ, ένα ζήτημα είναι τα λίγα μονοπάτια που οδηγούν στην κορυφή και δεν αρκούν για να εξυπηρετήσουν τους ορειβάτες που διαρκώς πληθαίνουν. Μια λύση που θα πρότεινε κανείς είναι να αυξηθούν οι ορειβατικοί ναύλοι. Αλλά οι Νεπαλέζοι θέλουν να προσελκύουν τουρίστες, όχι να τους διώχνουν.

Ανάλογη είναι η κατάσταση και με τα αντιβιοτικά. Αν αυξηθούν υπερβολικά οι τιμές, η ζήτηση θα πέσει και οι εταιρείες θα έχουν κίνητρο να επανεπενδύσουν σε ριψοκίνδυνους τομείς, όπως είναι η έρευνα. Η διαφορά εν προκειμένω είναι ότι τα φάρμακα δεν είναι το ίδιο με τις περιπέτειες των διακοπών. Για μεγάλα τμήματα της Αφρικής ή της Ινδίας η αύξηση των τιμών των φαρμάκων δεν συνιστά λύση. Οι φαρμακευτικοί όμιλοι χρειάζονται κίνητρα για να επενδύσουν στην έρευνα και στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Οπως ακριβώς και οι Αρχές του Νεπάλ χρειάζονται κίνητρα για να βελτιώσουν την ασφάλεια των ορειβατών. Κίνητρα που, από την άποψη αυτή, και στις δύο περιπτώσεις σώζουν ζωές.