Ρεμπέτης βαθύς και ροκάς μεστός

Φιλοσοφημένος άνθρωπος, εμπνευσμένος δημιουργός και μουσικός, μπροστάρης στην κατηγορία του, κατήργησε αφορισμούς και διαχωριστικές γραμμές και με ό,τι καταπιάστηκε άφησε έντονο χνάρι.

Δύσκολο εγχείρημα, αν όχι ακατόρθωτο, ειδικά αν κουβαλάς την αβάσταχτη βαριά σκιά του Μάρκου.

Κι όμως ο Στέλιος Βαμβακάρης κατόρθωσε να ορθώσει το δικό του καλλιτεχνικό ανάστημα και να δημιουργήσει καταστάλαγμα του οποίου οι τροχιές θα μας αφορούν παντοτινά.

Γεννημένος στις 2 Μαρτίου 1947 στην Παλιά Κοκκινιά Πειραιώς, πορεύτηκε από παιδάκι στο πλευρό του πατέρα του, βίωσε μαζί του την ανέχεια, τις δυσκολίες αλλά και την αναγέννησή του.

Συνεργάστηκε σαν παίκτης με μεγάλους του λαϊκού: Παγιουμτζή, Μοσχονά, Περπινιάδη, Γκρέυ, Αγγελόπουλο, Ζαγοραίο κ.ά. σε πάλκα ιστορικά στο Αιγάλεω, στην Κοκκινιά και όχι μόνο ενώ πραγματοποίησε και ηχογραφήσεις μαζί τους σε δίσκους 45 στροφών.

Στη δεκαετία του ’70 ο Στέλιος Βαμβακάρης συμμετείχε με συνθέσεις του στους δίσκους «Ερωτικά» (1977) με τον Νίκο Ξυλούρη, «Οι Μάηδες οι ήλιοι μου» (1978) με τον Γιώργο Νταλάρα που οι πωλήσεις του ξεπέρασαν τις 100.000 αντίτυπα, καθώς και στον προσωπικό δίσκο της Βίκυς Μοσχολιού (1980). Στην επόμενη δεκαετία συνεργάστηκε πάλι με επιτυχία με τον Νταλάρα στον δίσκο «Απονα μάτια».

Επίσης αίσθηση προκάλεσαν οι καταθέσεις του με παλιά και σύγχρονα λαϊκά τραγούδια («Στον Μάρκο» – 1981, «Πικρόλογα – Γλυκόλογα» – 1984, «Κατέβα Χριστέ να σε κεράσω» 1990) και η συνεργασία του με τη Σωτηρία Μπέλλου στο άλμπουμ «Ανοιξα πόρτα στη ζωή» (1985) όπου υπογράφει σαν συνθέτης όλα τα τραγούδια.

Αριστος γνώστης των μουσικών δρόμων και ανήσυχο πνεύμα δεν δίστασε να συνεργαστεί με πρωταγωνιστές της ροκ μουσικής, όπως με τον Παύλο Σιδηρόπουλο (Η φαντασία στην εξουσία σε στίχους Πάνου Ηλιόπουλου ξεχώρισε από τους «Ρομαντικούς παραβάτες» – 1994) και να συνδέσει τις λαϊκές στράτες με «ξένες» μουσικές σχολές («Το μπλουζ συναντά το ρεμπέτικο» μαζί με τον blues man Luisiana Red, «Ενας ναύτης απ’ τη Σύρα σε ένα μπαρ του Μισισίπι»).

Επαιξε από ταπεινά στέκια, μέχρι Ηρώδεια και δίδαξε τους κώδικες του ρεμπέτικου σε συναυλίες στο εξωτερικό συμπράττοντας με διεθνείς πρωτομάστορες.

Ηξερε όσο λίγοι τα καραντουζένια και τα μυστικά κουρδίσματα του μπουζουκιού. Ηταν ρεμπέτης, βαθύς και ροκάς μεστός, όχι για το θεαθήναι.

Στον εξαιρετικό δίσκο του «Επισκέπτης» (2015) την παραγωγή υπογράφει ο Σωκράτης Μάλαμας, ο οποίος συμμετέχει και σαν ερμηνευτής.

Τον Στέλιο τον θαύμαζα και τον εκτιμώ. Απ’ τους πρώτους που γνώρισα πιτσιρίκος στο ταξίδι της έρευνας γύρω απ’ το ελληνικό τραγούδι. Φίλος του πατέρα μου. Από τότε κρατήσαμε ζεστές επαφές, συνεντεύξεις, εκπομπές και… μπέσα. Μάγκας, με την ωραία έννοια της λέξης, και ωραίος, με όλη την ουσία της. Αριστοκράτης, ευγενής, καίριος μάστορας.

Η σπορά του δεν θα σβήσει ποτέ.

ΝΕΟΣ ΔΙΣΚΟΣ. Ο Στέλιος Βαμβακάρης είχε ολοκληρώσει τις ηχογραφήσεις του νέου και τελευταίου του δίσκου. Πρόκειται για παλαιότερες αλλά και νέες συνθέσεις του σε στίχους δικούς του αλλά και του Μιχάλη Μπουρμπούλη, καθώς και ακυκλοφόρητα λόγια του Μάρκου. Τραγουδά ο ίδιος ενώ συμμετέχουν ο Λεωνίδας Μπαλάφας και η σύντροφος του Στέλιου και καλή τραγουδίστρια Εβελίνα Αγγέλου.

Ο δίσκος θα κυκλοφορήσει απ’ την εταιρεία Καθρέφτης του Μωυσή Ασέρ.

Μιλώντας για τον Μάρκο και την κυρα-Βαγγελιώ

Στιγμές από συνεντεύξεις που μου παραχώρησε. Για τη μητέρα του που έφυγε το 2014 και ζούσε με τον αδελφό του Δομένικο στο διπλανό ακριβώς διαμέρισμά με το δικό του:

«Την υπεραγαπούσαμε αλλά και ο Μάρκος τη λάτρευε. Τη μητέρα μου την αποκαλούσαν Αγία. Εκείνη είχε τη φροντίδα τη δική μας και του Μάρκου, εκείνη μας μεγάλωσε. Ηταν το κλειδί στην όλη ιστορία. Κράτησε την οικογένεια σε δύσκολα, πολύ ζόρικα χρόνια. Δεν ήταν εύκολο γιατί η δουλειά ήταν άσχημη, η ζωή άσχημη. Ηταν θησαυρός για όλους μας η μητέρα μου. Ηταν η ευτυχία του Μάρκου. Αν δεν ήταν η κυρά Βαγγελιώ που τον πρόσεχε σαν τα μάτια της δεν θα μπορούσε να κάνει τη δεύτερη καριέρα του. Τότε που είδε και σκέφτηκε τη ζωή αλλιώς. Πέρα από τα ανθρώπινα τους της μιλούσε και για τα τραγούδια. Της τα διάβαζε, της τα έπαιζε και τα τραγουδούσε μαζί με τον Δομένικο. Από εκεί ξεκίναγαν όλα. Τον λάτρευε, τον βοήθησε, του στάθηκε στα δύσκολα. Γνώρισε τον Μάρκο στις αρχές της δεκαετίας του 1940, του χάρισε τρεις γιους, έζησε από πρώτο χέρι τις δόξες και τα κάτω του, μέχρι και τη φυγή του στις 7 Φεβρουαρίου του 1972».

Για τον πατέρα του:

«Τον Μάρκο πέρα από τις φλέβες μου, τον έχω και στην ψυχή μου… Γίνεται αλλιώς; Πατέρας μου είναι. Κοντά του έζησα τόσα πράγματα. Και μιλάμε για ένα εμπνευσμένο δημιουργό, έναν ευλογημένο άνθρωπο. Η μουσική του, οι νότες του, σε οδηγούν σε μια άλλη ψυχική κατάσταση. Κολλάς μαζί του, σου λέει πράγματα που δεν θα τα άκουγες αλλού. Εχω γράψει πολλά δικά μου τραγούδια, με έχουν τραγουδήσει σπουδαίοι τραγουδιστές, όπως η Μπέλλου, η Μοσχολιού, ο Ξυλούρης, ο Νταλάρας αλλά δεν μπορώ να μην παίζω τα τραγούδια του Μάρκου. Θα τολμήσω να πω πως το ύφος και ο δρόμος ο δικός μου, ο δρόμος του Στέλιου πάνω στον Μάρκο, είναι μια καινοτομία. Φαίνεται απλός αλλά είναι περίτεχνος και πολύπλοκος ο τρόπος του. Πρέπει και να σου πάνε τα λόγια του, οι στίχοι του. Αλλά και η ρυθμική αγωγή του είναι ξεχωριστή. Ο Μάρκος έριξε το ρύζι… Οι νότες του είναι πειρακτικές, μουρμούρικες, χτυπάνε την καρδιά, μένουν στο αυτί. Το καραντουζένι γεννάει τον μουσικό δρόμο σε τέτοια μορφή που έχεις όλο το μπουζούκι ανοικτό και τον δρόμο σπαθί… Εκεί ο παίκτης αγγίζει την ψυχή κι οι νότες σου φανερώνονται την ώρα που παίζεις…».