Τα ΑΕΙ στη δίνη των συγχωνεύσεων

Οι λόγοι που οι σχολές και τα τμήματα ενός πανεπιστημίου συγκεντρώνονται κατά κανόνα στον ίδιο χώρο είναι πολλοί και σοβαροί: διοικητικοί, οικονομικοί (εξοικονόμηση πόρων), διδακτικοί (κοινές παρακολουθήσεις μαθημάτων, συνεργασία διδασκόντων κ.τ.λ.), ενημερωτικοί και πολιτιστικοί (κοινές εκδηλώσεις), και κυρίως ευκαιρίες επιστημονικών συνεργασιών, ώσμωση μεταξύ των θετικών και των ανθρωπιστικών επιστημών, διεύρυνση των οριζόντων των φοιτητών.

Το ακριβώς αντίθετο συνέβη π.χ. στο Πανεπιστήμιο Πατρών με τον νόμο 4610/2019 που ψήφισε πρόσφατα η κυβέρνηση. Λόγω της συγχώνευσης με το ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας, επιστήμες και γνωστικά αντικείμενα του Πανεπιστημίου Πατρών «διασπείρονται» πλέον σε πέντε πόλεις: στην Πάτρα (όπου ιδρύονται πέντε επιπλέον σχολές και τμήματα), στο Αίγιο (1 τμήμα), στον Πύργο (2 τμήματα), στο Μεσολόγγι (3 τμήματα) και στο Αγρίνιο (3 τμήματα).

Μια άλλη μάστιγα του εν λόγω νόμου είναι ότι τμήματα «μεταβαπτίζονται» εν κενώ με μια απλή διάταξη. Ετσι, στο ίδιο πανεπιστήμιο καταργείται το Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών και τα μέλη ΔΕΠ του καταργηθέντος τμήματος εντάσσονται στο νεοϊδρυθέν Τμήμα Ιστορίας – Αρχαιολογίας. Προκύπτει ένας αληθινός τραγέλαφος, διότι: η αλλαγή σηματοδοτεί οπισθοδρόμηση σε μια παρωχημένη επιστημολογική αντίληψη· τα επιστημονικά αντικείμενα των δύο τμημάτων είναι διαφορετικά· οι φοιτητές του καταργηθέντος τμήματος θα φοιτούν στο νέο τμήμα, αλλά θα συνεχίσουν το παλαιό πρόγραμμα σπουδών· το πρόγραμμα σπουδών για τους νεοεισερχόμενους φοιτητές θα λειτουργεί με μόνον τρεις διδάσκοντες, από τους συνολικά δεκαεπτά που καλύπτουν ειδικότητες Ιστορίας – Αρχαιολογίας· και τελικά για τις νέες ειδικότητες θα χρειαστεί να προσληφθούν άλλοι διδάσκοντες, ενώ οι παλαιοί δεν θα έχουν αντικείμενο διδασκαλίας.

Αν δίκαια θεωρούμε ότι ο υπουργός Παιδείας, κινούμενος από κομματική σκοπιμότητα, έπραξε τα αντίθετα από αυτά που δίδασκε ως καθηγητής της Ιστορίας των Επιστημών, αναρωτιέμαι τι θα έπρεπε να καταλογίσει κανείς στις πανεπιστημιακές Αρχές που στήριξαν ή ανέχθηκαν τα παραπάνω. Δεν θα πρέπει να υπάρξει κάποιας μορφής λογοδοσία;

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης