Να αναστοχαστούμε {LF}την εθνική στρατηγική

Η διαχείριση των κρίσεων προτάσσεται οποιασδήποτε επικαιροποίησης της εθνικής στρατηγικής. Και δεν υπάρχει καλύτερη διαχείριση κρίσης από την αποφυγή της κρίσης, αυτό μας διδάσκει η ιστορία των τελευταίων 45 ετών.

Μας διδάσκει και κάτι άλλο. Οτι δεν χρειάζονται εύκολα και μεγάλα λόγια. Οτι εθνική στρατηγική δεν είναι η ρητορεία που απευθύνεται στο εσωτερικό ακροατήριο. Η επανάληψη στερεοτύπων ή αυτονοήτων δεν ενισχύει ούτε την εθνική αυτοπεποίθηση ούτε την εθνική αποτελεσματικότητα. Και, ασφαλώς, απαιτείται βαθιά και ουσιαστική εθνική συναίνεση, εθνική ενότητα, που είναι το ακριβώς αντίθετο της μικροκομματικής διαχείρισης της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας.

Πού βρίσκεται άραγε σήμερα η εξωτερική μας πολιτική; Ισχύει η στρατηγική του Ελσίνκι; Η εθνική στρατηγική μπορεί να προσλάβει ολοκληρωμένη και αποτελεσματική μορφή μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Δυστυχώς, όχι. Είναι πολύ αμφίβολο πια αν η ευρωπαϊκή προοπτική αποτελεί προτεραιότητα για την Τουρκία.

Μπορεί η ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική να είναι απλώς η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου και της διεθνούς νομιμότητας; Από μόνη της, η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου δεν συνιστά δυστυχώς ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική. Αλλωστε, πέρα από οτιδήποτε άλλο, απαιτείται βαθιά και εξειδικευμένη γνώση για τη νομολογία των διεθνών δικαστικών και διαιτητικών σωμάτων.

Αρα υπάρχουν πολύ μεγαλύτερες απαιτήσεις προκειμένου να επικαιροποιήσουμε την εξωτερική μας πολιτική, την εθνική μας στρατηγική, την εφαρμοσμένη πολιτική  ασφάλειας και άμυνας της χώρας. Θεμελιώδες ερώτημα στο οποίο οφείλουμε να απαντήσουμε είναι αν, με βάση την εμπειρία των τελευταίων 45 ετών, ο χρόνος έχει λειτουργήσει υπέρ ή κατά των βασικών παραδοχών μας. Διατηρήθηκε αλώβητο κάποιο status quo ή επιδεινώθηκε εις βάρος μας;

Η προεκλογική περίοδος δεν προσφέρεται για κάτι τέτοιο, είναι όμως αναγκαίο και την περίοδο αυτή, με τους χαμηλότερους δυνατούς τόνους και με απόλυτο σεβασμό στη δημοκρατική και συνταγματική τάξη, να αποκρούσουμε κάθε προσπάθεια δημιουργίας τεχνητής  έντασης, διατηρώντας ταυτόχρονα ακέραια και ενεργά τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματά μας και πολύ περισσότερο τα στοιχεία της εθνικής μας κυριαρχίας. Ομως πρέπει να προετοιμαζόμαστε από τώρα προκειμένου να οργανώσουμε αυτόν τον στρατηγικό αναστοχασμό που δεν αφορά μόνο το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις μας με την Τουρκία, αλλά προφανώς και το Κυπριακό.

Η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών – της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης – την οποία η Ελλάδα αποδέχεται ως νομική διαφορά, προϋποθέτει και αυτή μία εθνική στρατηγική, προϋποθέτει και αυτή διάλογο. Πρέπει συνεπώς να μελετήσουμε με μεγάλη προσοχή, σε βάθος, τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την εμπειρία των γύρων των διερευνητικών συνομιλιών, από το 2002 έως και το 2014. Στην τελευταία φάση (2013-2014) είχαμε επιχειρήσει να θέσουμε τα ζητήματα στην ολότητά τους. Να μιλήσουμε για οριοθέτηση και της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Να συζητήσουμε επιπλέον γύρω από την ανάγκη να συμφωνηθεί ως κανόνας αναφοράς η σχετική διεθνής νομολογία, ακόμη και εάν η άλλη πλευρά δεν είναι κράτος-μέρος της Διεθνούς Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας. Στο πλαίσιο αυτό επανακαθορίσαμε τη δικαιοδοσία που αναγνωρίζουμε και στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης και στο Διεθνές Δικαστήριο του Δικαίου της Θάλασσας, τον Ιανουάριο του 2015, λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές που οδήγησαν στην τότε κυβερνητική αλλαγή.

Οποιος νομίζει ότι η Συνθήκη των Πρεσπών είναι κάτι συγκρίσιμο ή εφάμιλλο με τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων ή του Κυπριακού έχει πρόβλημα επαφής με την Ιστορία. Γι’ αυτό πρέπει να προετοιμαζόμαστε με ενότητα, συναίνεση και διορατικότητα προκειμένου να παίξουμε τον ρόλο μας ως χώρα που είναι πιστή στις επιταγές του Διεθνούς Δικαίου, προστατεύει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα, διαθέτει ρεαλισμό και εγγυάται την περιφερειακή σταθερότητα και την ειρήνη. Αυτός είναι άλλωστε ο ουσιαστικός και όχι επικοινωνιακός ορισμός του πατριωτισμού. Αυτός που τιμά πραγματικά την Ιστορία και την αυτοσυνειδησία του έθνους.

Το παραπάνω κείμενο είναι επεξεργασμένη μορφή  της χθεσινής παρέμβασης του Ευάγγελου Βενιζέλου για τα θέματα εξωτερικής πολιτικής στο συνέδριο του Κύκλου «Η Ελλάδα μετά ΙΙΙ – Η ανασύσταση της μεσαίας τάξης»