Πυραυλική κρίση τύπου Κούβας 1962 στο Αιγαίο

Η διελκυστίνδα Δύσης – Τουρκίας φαίνεται ότι οδεύει σε αδιέξοδο και ρήξη. Ο Ερντογάν δοκιμάζει τα όρια της δυτικής πολιτικής και τις κόκκινες γραμμές της.

Κόκκινη γραμμή 1: η εξελισσόμενη τουρκική γεώτρηση στην κυπριακή ΑΟΖ αποσκοπεί να εκβιάσει και να επιβάλει δια της στρατιωτικής λογικής την τουρκική συμμετοχή στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου. Οι διεθνείς πετρελαϊκοί κολοσσοί, που έχουν ενοικιάσει θαλάσσια οικόπεδα στην κυπριακή ΑΟΖ, δεν σκοπεύουν ασφαλώς να βρεθούν εξ απροόπτου συνέταιροι με την Τουρκία στην κατανομή των ενεργειακών πόρων. Αλλά και οι ΗΠΑ, που χρησιμοποιούν την Κύπρο ως στρατιωτική βάση, όπως και η Γαλλία, που κατασκευάζει τη δική της βάση επί κυπριακού εδάφους, δεν πρόκειται να ανεχθούν στρατιωτικά τετελεσμένα από την τουρκική πλευρά. Η συνέχεια επί της οθόνης.

Κόκκινη γραμμή 2: πλην συγκλονιστικού απροόπτου, ο Ερντογάν προγραμματίζει να παραλάβει τους ρωσικούς πυραύλους S-400 τον Ιούλιο. Η εμβέλεια των πυραύλων καλύπτει ολόκληρο τον χώρο του Αιγαίου, της Σούδας συμπεριλαμβανομένης. Εξάλλου η εγκατάσταση των πυραύλων στη μικρασιατική ακτή θα θέσει την Ελλάδα, βασικό πυλώνα πλέον της δυτικής γεωστρατηγικής αρχιτεκτονικής, σε διαρκή ομηρεία από την Τουρκία.

Οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει την Τουρκία με σοβαρά αντίμετρα, που φθάνουν έως και την αποβολή της από το ΝΑΤΟ. Και πράγματι, δεν είναι δυνατόν ένα κράτος να μετέχει στη νατοϊκή συμμαχία και ταυτόχρονα να συνάπτει στρατιωτική – εξοπλιστική συνεργασία με μία ανταγωνιστική και πάντως εκτός ΝΑΤΟ υπερδύναμη όπως η Ρωσία.

Ο Ερντογάν διαχειρίζεται τις δυτικές αντιδράσεις και προειδοποιήσεις με ένα μείγμα αλαζονείας, απαξίωσης, υπεροψίας και απειλών. Συμπεριφέρεται ως εάν η Τουρκία να ήταν υπερδύναμη, ενώ πρόκειται για μεσαία δύναμη. Αυτήν τη στιγμή έχει συσπειρώσει εναντίον του τους βασικούς παίκτες στην περιοχή, ΕΕ, Ισραήλ, ΗΠΑ.

Η Ρωσία σιωπά. Ετοιμάζεται να παραδώσει τους πυραύλους, αλλά είναι αμφίβολο εάν θα στηρίξει εμπράκτως την Τουρκία σε μία πυραυλική κρίση τύπου Κούβας 1962, ερχόμενη σε ευθεία αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ. Διότι εάν η Τουρκία προχωρήσει στη διαδικασία παραλαβής και εγκατάστασης των πυραύλων, θα βρεθεί αντιμέτωπη με συνέπειες που μπορεί να εκτροχιάσουν τις αμερικανο-τουρκικές σχέσεις.

Η υποτιθέμενη «αντιπρόταση» της Τουρκίας να τοποθετήσει τους ρωσικούς πυραύλους μακριά από το Αιγαίο, δεν αίρει τη δυνατότητα της Τουρκίας να τους μεταφέρει ανά πάσα στιγμή σε άλλο σημείο. Η «σκέψη», εξάλλου, να υπάρξει επιτήρηση των πυραύλων επί τουρκικού εδάφους από αμερικανική στρατιωτική επιτροπή, δεν πρόκειται – και ευλόγως – να γίνει δεκτή από ρωσικής πλευράς. Στην πραγματικότητα, η Τουρκία δημιούργησε μόνη της το αδιέξοδο στο οποίο έχει οδηγηθεί.

Το τουρκικό αδιέξοδο είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα εκτονωθεί στο Αιγαίο. Η ελληνική πλευρά πρέπει να προετοιμάζεται για μείζονα κρίση. Η φράση «θερμό επεισόδιο» μάλλον αποτελεί αυτο-εφησυχαστική προβολή μίας κρίσης εντοπισμένης γύρω από μία βραχονησίδα. Εδώ πρόκειται για διακύβευμα πολύ ευρύτερης σημασίας από μία ελληνοτουρκική διένεξη.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης