Δημοκρατική υποχρέωση

Διαβάζοντας το κείμενο των προγραμματικών δηλώσεων της πρώτης κυβέρνησής του, τον Φεβρουάριο του 2015, ο Αλέξης Τσίπρας είπε μεταξύ άλλων τη φράση: «Είμαστε κάθε λέξη από το Σύνταγμα αυτής της χώρας και αυτό θα υπηρετήσουμε μέχρι τέλους». Μετά τη διχαστική, οιονεί εμφυλιοπολεμική προεκλογική εκστρατεία του, που συμπυκνώνεται στο διχαστικό «ή θα τους τελειώσουμε ή θα μας τελειώσουν», ο Τσίπρας έκανε επιτέλους μια δήλωση πίστης στη δημοκρατία.

Οσοι αναρωτιόμασταν αν τη δήλωση εκείνη την εννοούσε ή απλώς ήταν μια διατύπωση στο πλαίσιο μιας στρατηγικής παραπλάνησης, δεν χρειάστηκε να περιμένουμε πολύ. Πολύ σύντομα ζήσαμε ένα νέο κύμα εχθροπάθειας, η οποία έφτασε σε οριακό βαθμό στη διάρκεια του δημοψηφίσματος του καλοκαιριού του 2015. Υπενθυμίζω ότι ήταν η περίοδος κατά την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ και ο κυβερνητικός συνεταίρος του, ο Πάνος Καμμένος, αποκαλούσαν προσκυνημένους γερμανοτσολιάδες ή και προδότες όσους δεν συμφώνησαν με τους τυχοδιωκτισμούς τους – και παρά τη μνημονιακή kolotoumba, λίγο πριν η χώρα καταλήξει στα βράχια, ενώ οι τράπεζες ήταν κλειστές και είχαμε ήδη φάει το φέσι της «επανάστασης» (περί τα 80 δισ. ευρώ κατακέφαλα), η στρατηγική αυτή δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ. Η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ ήταν και παρέμεινε μια αέναη προσπάθεια παράκαμψης των δημοκρατικών θεσμών, προκειμένου να εδραιωθεί η αριστερή εξουσία. Ο Τσίπρας και οι συν αυτώ, με άλλα λόγια, θεωρούσαν ότι θα ήταν αιώνια στην καρέκλα και προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να διασφαλίσουν ό,τι είχε πει σε μια αλησμόνητη συνέντευξή της η σύζυγος του Πρωθυπουργού: ότι θα έλθει σύντομα η ώρα που δεν θα κατέχουν μόνο την κυβέρνηση αλλά και την εξουσία. Οτι, δηλαδή, θα έλθει η μαγική στιγμή όπου τα δημοκρατικά αντίβαρα θα έχουν υποχωρήσει.

Το ένα από τα αντίβαρα αυτά ήταν ο Τύπος. Είναι πολλές οι προσπάθειες του συριζαϊκού καθεστώτος να ελέγξει (ή να κλείσει) αντιπολιτευόμενα ΜΜΕ. Πολυσυζητημένες είναι και οι προσπάθειες να ελέγξει κυρίως τα μαζικότερα εκ των μέσων ενημέρωσης και, ασφαλώς, το ραδιοτηλεοπτικό τοπίο. Σε ένα βαθμό απέτυχε, όχι επειδή προσέκρουσε στη «διαπλοκή» αλλά, κυρίως, επειδή βρέθηκε απέναντι σε επαγγελματίες δημοσιογράφους που δεν ανέχονταν να παίξουν τον ρόλο του φερέφωνου στον οποιονδήποτε.

Το άλλο δημοκρατικό αντίβαρο ήταν η δικαιοσύνη – την οποία, η κυβέρνηση, στην καλύτερη περίπτωση, προσπάθησε να εργαλειοποιήσει για τις πολιτικές επιδιώξεις της. Κορυφαίο παράδειγμα αυτής της προσπάθειας είναι η υπόθεση Novartis. Οι καταγγελίες του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Ιωάννη Αγγελή, πάντως, που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της διερεύνησης αυτής της υπόθεσης, είναι πέραν των όσων αφορούν τη Novartis. Αν αποδειχθούν όσα καταγγέλλει ο δικαστής, αγγίζουν τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας, γι’ αυτό άλλωστε επείγει, γι’ αυτό έχει προτεραιότητα η διερεύνησή τους.

Λίγο πριν από τις εκλογές, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δεν διέψευσε μόνο τις προσδοκίες των ψηφοφόρων. Κυρίως, διέψευσε αυτό που εμφανιζόταν ότι δεν διαπραγματεύεται: τη δημοκρατική υπόσχεση. Η ήττα του ΣΥΡΙΖΑ λαμβάνει τη διάσταση δημοκρατικής υποχρέωσης.