H Ελλάδα ενώπιον σοβαρού διλήμματος

Η Τουρκία αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο να μείνει εκτός νυμφώνος στην εξόρυξη και διανομή των ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο. Βλέπει το όραμά της να αναστήσει το οθωμανικό της μεγαλείο να μεταβάλλεται στον εφιάλτη της μετατροπής της σε οικονομικά ήσσονος σημασίας χώρα, ενώ τα γειτονικά της κράτη θα εξελίσσονται σε μικρές Σαουδικές Αραβίες. Η συμμαχία ΗΠΑ – Ισραήλ – Αιγύπτου – Κύπρου – Ελλάδας την κυκλώνει και ακυρώνει την προσπάθειά της να διαμορφώσει σφαίρα επιρροής στην περιοχή.

Η προσέγγιση της Αγκυρας με τη Ρωσία αποτελεί μηχανισμό εκβιασμού των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ από τον Ερντογάν. Φυσικά η στρατιωτικά πανίσχυρη Δύση δεν εκβιάζεται. Απλώς, την ώρα που οι ρωσικοί πύραυλοι προωθούνται προς την Τουρκία, ταυτόχρονα προωθείται και ο σταδιακός αποκλεισμός της Τουρκίας από το δυτικό σύστημα ασφαλείας.

Η αντιπαράθεση της Τουρκίας με τη Δύση, στο τέλος της ημέρας, θα έχει οδυνηρές επιπτώσεις για την Τουρκία και όχι για τη Δύση. Μέχρι τότε, όμως, η Ελλάδα θα βρεθεί στο μάτι του κυκλώνα. Διότι η πρόσβαση της Τουρκίας στα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου διακόπτεται από την ελληνική ΑΟΖ.

Ασφαλώς υπάρχει και το εναλλακτικό σενάριο, της επαναπροσέγγισης της Τουρκίας με τη Δύση. Και εδώ όμως εμφιλοχωρούν σοβαροί κίνδυνοι για την ελληνική πλευρά. Διότι στην περίπτωση της «συμμόρφωσης» της Τουρκίας στη δυτική στρατηγική ορθοδοξία, είναι δυνατόν στο «deal» που θα πραγματοποιηθεί η Τουρκία να απαιτήσει μη ανάμειξη των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ σε ενδεχόμενη ελληνοτουρκική ρήξη στο Αιγαίο. Το πιθανότερο είναι ότι η Δύση δεν θα συναινέσει, αλλά σε κλίμα γενικής ρευστότητας ουδείς γνωρίζει τι μπορεί να συμβεί.

Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα πρέπει να υπολογίζει στον εαυτό της και μόνον, σε περίπτωση θερμού επεισοδίου ή οποιασδήποτε άλλης μορφής δημιουργίας τετελεσμένων από την Αγκυρα. Το δίλημμα είναι πλέον σαφές: ή η Ελλάδα (και η Κύπρος, διότι το πρόβλημα είναι ταυτόσημο και κοινό) θα προχωρήσει σε συζήτηση εφ’ όλης της ύλης με την Τουρκία, στην οποία θα γίνει αποδεκτή η συμμετοχή της Τουρκίας στην εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων, ή θα αντιμετωπίσουν αφόρητη στρατιωτική πίεση.

Η μόνη ρεαλιστική αντιμετώπιση από ελληνικής και κυπριακής πλευράς είναι η απόρριψη κάθε μορφής τουρκικού τελεσιγράφου και κάθε συζήτησης που θα αφορά την ελληνική εθνική κυριαρχία. Διότι η φοβική στάση θα σύρει την Αθήνα σε διαπραγμάτευση με τους Τούρκους, όπου ουσιαστικά θα τεθεί στο τραπέζι η αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης.

Τελευταίο αλλά όχι έσχατο: δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι σύμμαχοι (ΗΠΑ, ΕΕ, ΝΑΤΟ) θα έβλεπαν με καλό μάτι την εκχώρηση στους Τούρκους δικαιωμάτων στο Αιγαίο, που θα σήμαιναν ότι οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες εξόρυξης θα έπρεπε εις το εξής να διαπραγματεύονται τα δικαιώματα και τα ποσοστά τους με το τουρκικό κράτος.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Γενεύης