Ο δύσκολος δρόμος προς την ανάκαμψη

Η Ιταλία αντιμετωπίζει μια διπλή οικονομική κρίση στην οποία οι δύο υφέσεις και η τραπεζική κρίση κατά την τελευταία δεκαετία έρχονται να προστεθούν σε μια αργή μείωση της ανάπτυξης, που διαρκεί για μεγάλο διάστημα. Επίσης το υψηλό δημόσιο χρέος της χώρας αφήνει στους διαμορφωτές πολιτικής περιορισμένες επιλογές.

Το δημόσιο χρέος είναι σήμερα αστρονομικό, φτάνοντας τα 2,3 τρισ. ευρώ ή το 131% του ΑΕΠ. Αυτό καθιστά απαραίτητο από τις Αρχές να εκδίδουν ετησίως περισσότερα από 400 δισ. ευρώ κρατικών ομολόγων. Επίσης καθιστά την ιταλική οικονομία εξαιρετικά ευάλωτη σε εξωτερικούς κραδασμούς και σημαίνει ότι η προσεκτική διαχείριση των δημόσιων οικονομικών είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης της αγοράς. Η εμπιστοσύνη των επενδυτών μπορεί να αλλάξει ξαφνικά – όπως το φθινόπωρο του 2011, όταν η διαφορά μεταξύ των αποδόσεων των ιταλικών ομολόγων και των γερμανικών bunds έφτασε στο ανώτατο σημείο των 575 μονάδων βάσης. Ουσιαστικά, η Ιταλία δεν μπόρεσε να αποφύγει μια σοβαρή ύφεση.

Ο κυβερνών συνασπισμός της Ιταλίας ενδέχεται να μπει στον πειρασμό να αγνοήσει τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, να προχωρήσει σε νέες τρέχουσες δαπάνες και να μειώσει τους φόρους χωρίς να λάβει υπόψη το δημοσιονομικό έλλειμμα. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η πορεία προς την ανάκαμψη θα είναι δύσκολη για κάθε ιταλική κυβέρνηση. Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις για τη μείωση του τεράστιου χρέους της χώρας. Ομως, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής μπορούν και πρέπει να υποστηρίξουν σταθερή και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, διατηρώντας παράλληλα σε ίσιο δρόμο τα δημόσια οικονομικά. Η οικονομική συζήτηση της Ιταλίας έχει επίσης ευρωπαϊκή διάσταση, η οποία έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τις πρόσφατες εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Δύο σημεία αξίζουν την προσοχή μας: πρώτον, το Κοινοβούλιο εξακολουθεί να έχει μια φιλευρωπαϊκή πλειοψηφία και η Ιταλία, με κυβέρνηση που καθορίζεται στην εθνική κυριαρχία, βρίσκεται όλο και πιο απομονωμένη.

Η Ιταλία θα μπορούσε να ακολουθήσει το δύσκολο μονοπάτι για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, αλλά κινδυνεύει να βγει από την πορεία της και να χάσει την ικανότητα να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τα συμφέροντά της στην Ευρώπη. Η Ιταλία αντιμετωπίζει ήδη έναν δύσκολο δρόμο για οικονομική ανάκαμψη και για τη δημιουργία βιώσιμης, χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Δεν πρέπει να δυσκολέψουμε κι άλλο τα πράγματα.