Σε τροχιά σύγκρουσης πλέον Κομισιόν και Ιταλία

Η Κομισιόν ζητεί κι επίσημα από την Ιταλία εξηγήσεις γιατί το έλλειμμα και το χρέος της χώρας αυξάνονται αντί να μειώνονται. Πρόκειται για κίνηση που μπορεί να οδηγήσει σε έναρξη της λεγόμενης «διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος» για την Ιταλία και σε νέα μετωπική σύγκρουση ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την κυβέρνηση της Ρώμης. Η Ιταλία μπορεί να κινδυνεύσει ακόμη και με πρόστιμο 3,5 δισ. ευρώ. Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να ανησυχούν για πιθανή νέα κλιμάκωση, με τα επιτόκια των κρατικών ομολόγων της Ιταλίας να σκαρφαλώνουν ξανά προς το 2,70%. Είναι ενδεικτικό ότι ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Λουίς ντε Γκίντος χτύπησε χθες καμπανάκι για το κόστος δανεισμού της Ιταλίας.

Πριν από τις ευρωεκλογές, ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης και επικεφαλής της Λέγκας Ματέο Σαλβίνι άρχισε να ζητεί αλλαγή των ευρωπαϊκών κανονισμών για τα χρέη και τα ελλείμματα. Τώρα με τη δύναμή του ενισχυμένη, ο Σαλβίνι επανήλθε απαιτώντας να ξαναγραφούν οι κανονισμοί της ΕΕ για τις δαπάνες των χωρών. Χαρακτήρισε τους υπάρχοντες κανονισμούς αποτυχημένους και είπε ότι πρέπει να αλλάξουν με στόχο τη μείωση της ανεργίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε χθες επιστολή στην ιταλική κυβέρνηση ζητώντας να εξηγήσει την κακή πορεία των δημόσιων οικονομικών. Η επιστολή εστάλη μετά την εβδομαδιαία συνάντηση των επιτρόπων από τις 28 χώρες – μέλη της ΕΕ, σύμφωνα με πηγές του Reuters. Η ΕΕ ήταν υποχρεωμένη να προχωρήσει στην κίνηση αυτή με βάση την κείμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς το δημόσιο χρέος της Ιταλίας ξεπερνά το 60% χωρίς τάσεις να μειωθεί. Πλέον η Ρώμη θα έχει περιθώριο μέχρι την Παρασκευή να απαντήσει. Παρόμοιες επιστολές έχουν σταλεί επίσης σε Γαλλία, Κύπρο και Βέλγιο, αλλά η περίπτωση της Ιταλίας μπορεί να αποδειχθεί στην πιο εκρηκτική.

Τα οικονομικά μεγέθη της Ιταλίας προκαλούν προβληματισμό. Το χρέος αυξήθηκε από 131,4% του ΑΕΠ το 2017 στο 132,2% το 2018. Φέτος αναμένεται να παρουσιάσει νέα αύξηση και να φτάσει το 133,7%, ενώ το 2020 αναμένεται να σκαρφαλώσει στο 135,2% σύμφωνα με τις προβλέψεις της Κομισιόν. Πρόκειται για το δεύτερο μεγαλύτερο χρέος ως ποσοστό επί του ΑΕΠ σε ολόκληρη την ευρωζώνη, ύστερα από αυτό της Ελλάδας.

Επίσης, το διαρθρωτικό έλλειμμα της Ιταλίας αναμένεται να φτάσει το 2,4% του ΑΕΠ φέτος και το 3,6% το 2020. Μοναδικός τρόπος να αποτραπεί η αύξηση αυτή είναι να αλλάξει γραμμή πλεύσης η Ρώμη.

Η αναμενόμενη αύξηση του διαρθρωτικού ελλείμματος αποτελεί ουσιαστική παράβαση της συμφωνίας που πέτυχε η κυβέρνηση της Ιταλίας πέρυσι με τις Βρυξέλλες. Με βάση τη συμφωνία εκείνη, η Ρώμη είχε εξαιρεθεί από την υποχρέωση να μειώσει το διαρθρωτικό έλλειμμα, φτάνει να καταφέρει να το διατηρήσει σταθερό. Σκοπός αυτής της συμφωνίας ήταν να δοθεί χρόνος στην κυβέρνηση συνασπισμού της Λέγκας και του Κινήματος των Πέντε Αστέρων του Λουζίτζι ντι Μάιο ώστε να εφαρμοστούν μέτρα τόνωσης της οικονομίας.

Ο χρόνος για νέα κόντρα μεταξύ Ρώμης και Βρυξελλών φαίνεται τώρα ότι μετρά αντίστροφα. Στις 5 Ιουνίου η Κομισιόν θα επανεξετάσει την κατάσταση της οικονομίας της Ιταλίας, αλλά οι προοπτικές δεν είναι καλές επειδή ακριβώς αυξάνονται χρέος και διαρθρωτικό έλλειμμα. Η έκθεση της Κομισιόν μπορεί να ανοίξει τώρα τον δρόμο για να ξεκινήσει η διαδικασία επιβολής προστίμου στην Ιταλία. Με βάση τους ισχύοντες κανονισμούς, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει το 0,2% του ΑΕΠ της χώρας και να διαμορφωθεί ουσιαστικά στα επίπεδα των 3,5 δισ. ευρώ. Εάν επιβληθεί τελικά πρόστιμο, κάτι που θα απαιτήσει μακρές διαδικασίες και διαβουλεύσεις, θα είναι η πρώτη φορά που θα συμβεί κάτι τέτοιο σε χώρα της ευρωζώνης.