Ευρωεκλογές στη Γερμανία: ρευστότητα και πόλωση{CR}

Στη νέα σύνθεση της Ευρωβουλής σχεδόν ένας στους οκτώ ευρωβουλευτές θα έχει εκλεγεί με το ψηφοδέλτιο γερμανικού κόμματος. Ο βαθμός πολιτικής σημασίας των ευρωεκλογών στη Γερμανία έχει εκτοξευθεί: όσοι εκφράζουν ενδιαφέρον για τις εκλογές της 26ης Μαΐου είναι είκοσι ποσοστιαίες μονάδες περισσότεροι συγκριτικά με το μέγεθος που είχε καταγραφεί στις προηγούμενες ευρωεκλογές. Πολλά έχουν ειπωθεί για την κρισιμότητα αυτής της αναμέτρησης: η ανοδική πορεία της Ακροδεξιάς, η εδραίωση του ευρωσκεπτικισμού και δυνάμεων με ευρωαρνητικές θέσεις, η αναποτελεσματικότητα ευρωπαϊκών θεσμών όσον αφορά τη διαχείριση επίμαχων διακυβευμάτων (Προσφυγικό), σε συνδυασμό με τη γερμανική εμμονή στα υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα που κάθε άλλο παρά εκτονώνει τη δυσαρέσκεια για την ΕΕ, φανερώνουν πως η ΕΕ βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή.

Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ΕΕ ενόψει των ευρωεκλογών δεν είναι απαραίτητα ένδειξη ισχυρότερης αποδοχής της. Ειδικότερα στο εσωτερικό της Γερμανίας, η αύξηση του ενδιαφέροντος θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως ενίσχυση της πόλωσης. Το ιδιαίτερα αυξημένο ενδιαφέρον για τις ευρωεκλογές της ερχόμενης Κυριακής στο εσωτερικό της Γερμανίας μπορεί να προμηνύει την έκφραση μεγαλύτερης αμφισβήτησης για το σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και περαιτέρω κινητοποίηση των αντιευρωπαϊκών δυνάμεων.

Αν κάτι είναι εμφανές, πριν ανοίξουν οι κάλπες, είναι ότι υπάρχει ρευστότητα και κατακερματισμός στην ευρωπαϊκή πολιτική αρένα. Η Γερμανία δεν ξεφεύγει από αυτό το κλίμα: Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες έχουν καθοδική πορεία, με τους δεύτερους να βρίσκονται σε ελεύθερη πτώση υποχωρώντας στην τρίτη θέση πίσω από τους Πράσινους και δέκα μονάδες κάτω από το ποσοστό τους στις ευρωεκλογές του 2014. Οι Χριστιανοδημοκράτες δεν ανακάμπτουν παρά την αλλαγή κομματικής ηγεσίας, ενώ η υποστήριξη του M. Weber (CSU) ως Spitzenkandidat του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος περιορίζει κι άλλο τη συσπείρωση του CDU.

Το παραδοσιακό δίδυμο: CDU/CSU και SPD βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρή εκλογική φθορά, η οποία δεν ισοσκελίζεται από τη μέτρια ενίσχυση των Φιλελεύθερων και την άνοδο των Πρασίνων. Το γεγονός, ωστόσο, ότι οι Πράσινοι βρίσκονται (δημοσκοπικά) στη δεύτερη θέση στις προτιμήσεις των γερμανών ψηφοφόρων είναι από μόνο του ένα σημαντικό γεγονός που δείχνει δύο πράγματα: πρώτον, ότι αποτελούν ένα βασικό κόμμα διακυβέρνησης και δεύτερον, ότι η «πράσινη» μεταϋλιστική ατζέντα τους βρίσκει αποδοχή σε παραδοσιακούς εκλογείς και αρκετούς πρώην ψηφοφόρους του CDU και SPD.

Αν κάτι είναι ευδιάκριτο σε αυτήν την προεκλογική συγκυρία στη Γερμανία είναι αφενός η ενίσχυση των Πρασίνων και αφετέρου η άνοδος του AFD. Η ανοδική πορεία των δύο αυτών σχηματισμών καταδεικνύει την πόλωση και τις δύο διαφορετικές τροχιές, μια κοσμοπολίτικη – αντιαυταρχική και μια ευρωσκεπτικιστική – εθνικολαϊκιστική, γύρω από τις οποίες κινείται το εκλογικό σώμα. Πρόκειται για μια πορεία ευδιάκριτη σε ολόκληρη την ΕΕ που αναμένεται να αποτυπωθεί στο αποτέλεσμα των επικείμενων εκλογών.

Το πώς θα διαμορφωθεί ο συσχετισμός δυνάμεων μεταξύ των δύο αυτών πόλων στη Γερμανία και στην ΕΕ συνολικά έχει ιδιαίτερη σημασία. Ειδικότερα για την ΕΕ, η κίνηση Σαλβίνι για την ίδρυση μιας νέας πολιτικής ομάδας στην Ευρωβουλή, δείχνει να συσπειρώνει το μπλοκ του εθνικολαϊκισμού. Το εύρος της διείσδυσης της τάσης Σαλβίνι στους ποικίλης εκδοχής ευρωσκεπτικιστές από τη μια μεριά, αλλά και το πώς θα αποτυπωθεί εκλογικά η αύξηση της σημασίας των μεταϋλιστικών διακυβευμάτων (κλιματική αλλαγή, περιβάλλον) στο εκλογικό σώμα από την άλλη, θα κρίνει σε σημαντικό βαθμό τον συσχετισμό δυνάμεων ευρωπαϊστών – αντιευρωπαϊστών στην επόμενη σύνθεση της Ευρωβουλής.

Η Βασιλική Γεωργιάδου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Η Ακρα Δεξιά στην Ελλάδα 1965-2018» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη