Μπουτίκ {LF}ή πολυκατάστημα; Αγωνίες ψηφοφόρων

Στο εμπόριο το θέμα είναι λυμένο. Τα πολυκαταστήματα διαθέτουν γκάμα επιλογών – για όλα τα γούστα. Αλλά, άμα σε απωθεί κάτι, μπορείς να μην το πάρεις. Οι μπουτίκ έχουν μικρότερη ποικιλία. Οταν συμφωνείς με το στυλ του μαγαζιού, βρίσκεις πράγματα του γούστου σου, ενώ πειραματίζεσαι χωρίς να γίνεσαι καρνάβαλος. Ο καταναλωτής αξιοποιεί και τα δύο: οι μπουτίκ ανοίγουν τον δρόμο με ποιότητα και ακολουθούν τα πολυκαταστήματα με φτήνια.

Το ίδιο θα έπρεπε να ισχύει και στις εκλογές. Από τη μια, η ποιότητα – κόμματα αρχών με συγκεκριμένες και συνεκτικές θέσεις. Aπό την άλλη η ποσότητα – πολυσυλλεκτικά κόμματα με shop in shops, με κάθε πιθανή θέση αλλά και το αντίθετό της. Το κάθε πολυκατάστημα έχει στο εσωτερικό του και ένα παράρτημα που προσομοιάζει με κάθε μικρό κόμμα.

Και λέει το πολυκατάστημα στον ψηφοφόρο: «Τι να τρέχεις στην μπουτίκ, όταν έχω το ίδιο εμπόρευμα εδώ με πιο συμφερτικούς όρους;». Για εσάς, κυρία μου, διαθέτουμε τις «αρχές χ» που θέλετε (υποψήφιος #25)· για το ρουσφετάκι σας, κύριε, οι υποψήφιοι #13 και #19 είναι διαχρονική αξία· μεγάλε, αν γουστάρεις «αρχή ψ (όπου ψ ίσον μείον χ)», κι αυτό το έχουμε (Υποψήφια #3). «Βάζετε τον σταυρό σας εκεί που θέλετε – δημοκρατικά και ωραία».

Οι Μόντι Πάιθον είχαν ένα σκετς με εστιατόριο της συμφοράς. Ο,τι και να διάλεγες, σου σέρβιραν πατσά. Δυστυχώς έτσι κάνουν και τα ελληνικά πολυσυλλεκτικά κόμματα: όποιον και να διαλέξεις, πρώτοι σε σταυρούς έρχονται ποδοσφαιριστές, ηθοποιοί και κουρασμένοι πρωτοκλασάτοι. Το παράδοξο είναι ότι, όποτε ερωτώνται οι ψηφοφόροι ευθέως, αποκηρύσσουν αυτές τις επιλογές με βδελυγμία.

Είμαστε σχιζοφρενικοί ή μήπως τρέχει κάτι άλλο;

Τα ψώνια στην αγορά τα ιεραρχούμε. Αντίθετα, τους 4 σταυρούς των ευρωεκλογών τούς βάζουμε συλλήβδην. Σταυρώνουμε πρώτα αυτόν που μιλάει στην καρδιά μας. Βάζουμε όμως 3ο και 4ο σταυρό σε υποψηφίους με αίγλη – αναγνωρίζοντας τη συμμετοχή τους στη βιτρίνα. Οσοι επιλέγουν «αρχή χ», όσοι «αρχή ψ», αλλά και οι υπόλοιποι έχουν ίση πιθανότητα να βάλουν τον 4ο σταυρό τους στους ίδιους αναγνωρίσιμους. Ετσι δεν εκλέγονται όσοι υπερτερούν σε πρώτες προτιμήσεις, αλλά όσοι μαζεύουν τρίτες και τέταρτες.

Σε τέτοιο πολυκατάστημα δεν κυριαρχεί ο πελάτης, αλλά ο διαχειριστής. Διαλέγει πριν από σας για εσάς. Επέλεξες σοβαρούς, καταρτισμένους και ευρωπαϊστές; Δεν πειράζει. Θα σε εκπροσωπήσουν ηθοποιοί, πρωτοκλασάτοι, ποδοσφαιριστές. Οπως και στο εστιατόριο, ό,τι και να παραγγείλεις, πατσά θα φας.

Λύσεις στο πρόβλημα του πατσά υπάρχουν, απλώς στην Ελλάδα τις προσπερνάμε. Υπάρχει εσωκομματική δημοκρατία. Υπάρχει σύστημα ιεράρχησης (STV) όπου εκλέγονται κατά προτεραιότητα οι πρώτες προτιμήσεις. Αλλά, όσο δεν προωθείται τίποτε, υφίσταται μόνο η λύση «μπουτίκ». Ασχέτως σταυρού, προκρίνεται κάποιος με τον οποίο συμφωνείς.

Ποτάμι, λοιπόν, σίγουρο αντίδοτο στον πατσά.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά