Το τελικό σκορ δεν επηρεάζεται

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν, πλέον, ένα αναπόσπαστο μέρος της κάθε πολιτική καμπάνιας. Οι πολιτικοί αποκτούν απευθείας αδιαμεσολάβητη σχέση με τους πολίτες, οι οποίοι με τη σειρά τους μπορούν να εμπλακούν πιο ενεργά στην πολιτική διαδικασία, καθώς η μεγαλύτερη ενημέρωση οδηγεί, κατά πολλούς, στην ενίσχυση της συμμετοχής στα κοινά.

Η μαζικότητα των social media ορίζει ένα καίριο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Αναμφίβολα αποτελούν μια σημαντική παράμετρο που επηρεάζει το πολιτικό περιβάλλον. Πόσο όμως καταφέρνουν να καθορίσουν το αποτέλεσμα μιας εκλογικής αναμέτρησης;

Το Πολιτικό και Εκλογικό Παρατηρητήριο electionsnet.org του ΚεΔΕΠΟΔ (Πανεπιστημίου Πελοποννήσου) υλοποιεί τα τελευταία έξι χρόνια ένα πρόγραμμα καταγραφής και συγκριτικής ανάλυσης της εκλογικής επιρροής των ευρωπαϊκών κομμάτων σε σχέση με το αποτύπωμά τους στα κοινωνικά δίκτυα.

Ενα βασικό συμπέρασμα της μελέτης, η οποία θα παρουσιαστεί ολοκληρωμένη το επόμενο διάστημα, είναι ότι δεν προκύπτει συσχετισμός των δύο αυτών παραμέτρων.

Οσο πιο ακραίες θέσεις έχει ένα κόμμα, όσο πιο προκλητικός είναι ο λόγος του, τόσο πιο κυρίαρχη είναι η θέση του στον κόσμο των social media. Η παρουσία και η επιρροή όμως στα social media, δεν συνδέεται με την επίδραση στην κοινωνία και κυρίως με το εκλογικό αποτέλεσμα. Ενδεικτικά, διαπιστώθηκε ότι αντισυστημικά κόμματα που καταγράφουν στις εκλογές ποσοστά της τάξης του 10% έχουν αντίστοιχο ή και μεγαλύτερο αριθμό ακολούθων στα social media με κόμματα του 30%.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι εργαλεία πολιτικής επικοινωνίας. Δεν υποκαθιστούν την αξία της ίδιας της πολιτικής διαδικασίας.

Σε αυτό το πλαίσιο διεξάγεται και η μάχη των trolls: μια μάχη μισθοφόρων που φτιάχνει επικαιρότητα ή αφορμές θετικής ή αρνητικής δημοσιότητας, όμως δεν καθορίζει την έκβαση του πολέμου. Η σημασία τους είναι σαφώς υπερεκτιμημένη.

Ψεύτικοι λογαριασμοί κονταροχτυπιούνται μεταξύ τους με ψεύτικες ειδήσεις. Δημιουργούν μεν εντυπώσεις στους πραγματικούς χρήστες, αλλά δεν τους αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίον προτίθενται να ψηφίσουν.

Ο βασικός λόγος είναι ότι σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, σε μεγάλο βαθμό οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν μέσα σε φούσκες (social media bubbles). Ανθρωποι με παρόμοιες ιδέες ανταλλάσσουν παρόμοιες απόψεις.

Εκεί στηρίζεται εξάλλου και η λειτουργία των ίδιων των μέσων. Οι πλατφόρμες δημιουργήθηκαν για να προωθούν περιεχόμενο που ξέρουν ότι θα αρέσει στο κοινό τους. Δηλαδή, αυτό που εμφανίζεται στο newsfeed μας ορίζεται από τα likes, τα δικά μας και των φίλων μας. Βλέπουμε, κατά κύριο λόγο, αυτά που ήδη μας αρέσουν.

Οι σχεδιαστές των αλγορίθμων θέλουν, για προφανείς εμπορικούς λόγους, να κρατήσουν τους χρήστες στις φούσκες τους. Ετσι, σε σημαντικό βαθμό, οι ίδιες ιδέες ανακυκλώνονται στους ίδιους ανθρώπους, οι οποίοι έχουν ήδη διαμορφώσει μια δεδομένη άποψη. Αυτό δεν παράγει ένα καθοριστικό πολιτικό αποτέλεσμα. Οι οπαδοί εμψυχώνονται, ίσως και να παθιάζονται ή να φανατίζονται με τα ψηφιακά γκολ, σίγουρα ενθουσιάζονται, αλλά το τελικό σκορ δεν επηρεάζεται. Μόνον χαίρεται η διαδικτυακή κερκίδα. Δεν είναι λίγο αυτό, αλλά όχι το πιο σημαντικό.

Παρά το ότι ζούμε διασυνδεδεμένοι, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Παρά το trend των social media και τη μάστιγα των trolls, οι εκλογές συνεχίζουν να κερδίζονται πρωτίστως με αναλογικό τρόπο, πόρτα – πόρτα, σφίγγοντας χέρια και κοιτώντας στα μάτια τους πολίτες, λέγοντας κάτι ουσιαστικό για το μέλλον τους. Αξιοποιώντας βεβαίως και όλες τις ψηφιακές δυνατότητες επικοινωνίας που έρχονται να συμπληρώσουν, αλλά όχι να ορίσουν το εκλογικό αποτέλεσμα.

Ο Παναγιώτης Κακολύρης είναι συντονιστής του Πολιτικού και Εκλογικού Παρατηρητηρίου και μέλος του ΔΣ του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πολιτικών Ιδρυμάτων