Από τις εφήμερες παροχές στις σταθερές θέσεις εργασίας»

Υστερα από μία δεκαετία προσαρμογής, η Ελλάδα έχει επιτύχει πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα που έχουν ξεπεράσει και το όριο των 3,5 π.μ. του ΑΕΠ, που η χώρα μας αναμένεται να διατηρήσει μεσοπρόθεσμα. Από την άλλη μεριά, η Ελλάδα δεν έχει καταφέρει να γίνει μια ισχυρή εξωστρεφής οικονομία και παραμένει χαμηλά σε όλες τις διεθνείς συγκρίσεις ανταγωνιστικότητας.

Αυτός ο μετασχηματισμός είναι κρίσιμος, καθώς μόνο μια οικονομία που παράγει όλο και περισσότερο για εξαγωγές και για υποκατάσταση εισαγωγών δημιουργεί τις βάσεις για αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων και αύξηση της απασχόλησης και των μισθών, ειδικά στην περίοδο ταχείας τεχνολογικής αλλαγής που διανύουμε.

Στη σημερινή συγκυρία, και παρά την ανάκαμψη της οικονομίας, η επιχειρηματική δραστηριότητα δεν φαίνεται να επιταχύνεται επαρκώς, με τους διεθνείς οργανισμούς να προβλέπουν ρυθμούς ανάπτυξης 1% έως 1,5% μεσοπρόθεσμα.

Επίσης, οι επιδιωκόμενοι δημοσιονομικοί στόχοι είναι εγγενώς μη βιώσιμοι. Τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα έχουν επιτευχθεί εν μέρει μέσω οριζόντιων περικοπών στις δαπάνες. Αυτό έχει οδηγήσει και στην επίτευξη υπερπλεονασμάτων (πλεονάσματα πέραν των στόχων), με τα οποία χρηματοδοτούνται παροχές στον πληθυσμό. Επιπροσθέτως, περικοπές στις δημόσιες επενδύσεις και στις δαπάνες υγείας και παιδείας, που γίνονται χωρίς βελτιώσεις στην υποκείμενη παραγωγικότητα, αργότερα ή γρηγορότερα, θα πρέπει να αναστραφούν, καθώς οι υποδομές σε οικονομικό και ανθρώπινο κεφάλαιο αρχίζουν να καταρρέουν, υποσκάπτοντας τη δημοσιονομική προσαρμογή.

Μια πιο άμεση απειλή στη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών προέρχεται, βεβαίως, και από την υπερφορολόγηση, που καταστρέφει θέσεις εργασίας. Αυτό δεν μπορεί, βεβαίως, να διατηρηθεί επί μακρόν, καθώς προκαλεί αρνητικές επιπτώσεις στην εργασία και στο επιχειρείν, και οδηγεί σε στρεβλώσεις, εξασθένηση κινήτρων, φοροδιαφυγή, λαθρεμπόριο, αδήλωτη και τζάμπα εργασία κ.ο.κ.

Το παρόν μείγμα πολιτικής στηρίζεται υπερβολικά στη μεταφορά πόρων, όχι στις επενδύσεις (καθώς και ο προϋπολογισμός δημόσιων επενδύσεων υφίσταται συνεχείς περικοπές), αλλά μάλλον στην κατανάλωση, μέσω επέκτασης των παροχών, σε μια ατελέσφορη προσπάθεια να προκληθεί ανάπτυξη από την πλευρά της ζήτησης.

Ετσι, σε ένα σχετικά ασθενές αναπτυξιακό περιβάλλον, όλο και περισσότερα φορολογικά έσοδα «απαλλοτριώνονται» από την εργασία και τις επιχειρήσεις και διοχετεύονται σε παροχές, όπου τα εισοδηματικά όρια, λόγω φοροδιαφυγής, αδυνατούν να διαχωρίσουν την ήρα από το στάρι και να αποκλείσουν τους στρατηγικούς ψευδοδικαιούχους. Με τον τρόπο αυτόν, όμως, αναπαράγεται ένα σύστημα πελατοκεντρικής εύνοιας και προσοδοθηρικής συμπεριφοράς.

Οι άνθρωποι που βρίσκονται συνεχώς σε οικονομική στέρηση αισθάνονται φθόνο απέναντι σε μια κοινωνία στην οποία δεν μπορούν να βρουν μια δουλειά για να ζήσουν. Κάτι που μόνο οι ιδιωτικές επενδύσεις μπορούν να προσφέρουν. Οι άνθρωποι χρειάζονται αξιοπρέπεια και όχι ελεημοσύνη. Δεν μπορεί στην εποχή μας να υπάρχουν σταχομαζώχτρες.

Απαιτείται, συνεπώς, μια στροφή από τις παροχές στην απασχόληση, με στοχευμένες μειώσεις στον εταιρικό φόρο, αλλά και τις ασφαλιστικές εισφορές και τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, ώστε να μειωθεί η διαφορά μεταξύ των χρημάτων που πληρώνει ο εργοδότης και των χρημάτων που βάζει στην τσέπη ο εργαζόμενος, και έτσι να γίνουν επενδύσεις και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας. Και στη διαδικασία αυτή, να αυξηθεί σημαντικά και το αφορολόγητο στις οικογένειες με παιδιά ώστε να προστατευθούν οι πιο ευάλωτοι και να αρχίσει, έτσι, να αναστρέφεται και η μείωση του πληθυσμού.

Μια τέτοια στρατηγική απαιτεί, μεταξύ άλλων, τη μείωση των στόχων των πρωτογενών πλεονασμάτων, με την εξοικονόμηση των πόρων να κατευθύνεται σε στοχευμένη μείωση των φορολογικών συντελεστών, ώστε να τονωθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις και η ανάπτυξη. Μια τέτοια πολιτική μπορεί να συνεπικουρείται και από υπεραποσβέσεις επιχειρηματικών επενδυτικών δαπανών.

Ο Μάνφρεντ Βέμπερ, ο υποψήφιος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που θα προκύψει μετά τις ευρωεκλογές στις 26 Μαΐου, πρόσφατα εξέφρασε τη στήριξή του σε μια επανεξέταση των στόχων του προγράμματος, εάν εκλεγεί πρόεδρος, υπό την προϋπόθεση ότι η ελληνική πλευρά θα καταπιαστεί με την εφαρμογή φιλοαναπτυξιακών μεταρρυθμίσεων. Και το επίπεδο των πρωτογενών πλεονασμάτων μπορεί να είναι χαμηλότερο του ελάχιστου ορίου των 3,5 π.μ. του ΑΕΠ που έχει ήδη συμφωνηθεί, εάν η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να δεσμευθεί, με πράξεις και όχι με λόγια, για την ομαλή εξυπηρέτηση του χρέους. Κάτι τέτοιο απαιτεί τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας σε μόνιμη βάση, μέσω της ενεργού εφαρμογής μεταρρυθμίσεων που βελτιώνουν τη μακροπρόθεσμη δυνατότητα της οικονομίας να παράγει, να δημιουργεί εισοδήματα και, ταυτόχρονα, να παρέχει και αξιοπρεπείς δημόσιες υπηρεσίες στους πολίτες.

Αυτό θα έχει καταλυτικές συνέπειες, εάν συμφωνηθεί, και θα συνιστά μια ξεκάθαρη αλλαγή πλεύσης σε σχέση με την απερχόμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η τελευταία πολλαπλώς στο παρελθόν συναίνεσε σιωπηρώς στη στρατηγική της προσαρμογής της παρούσας κυβέρνησης μέσω της υπερφορολόγησης, παρά την αρνητική επίπτωση στην αναπτυξιακή δυναμική της χώρας. Μια στρατηγική που απομυζούσε τον δυναμισμό των μεσαίων τάξεων, εξασθενώντας την ανάκαμψη, τις ιδιωτικές επενδύσεις και τον μακροχρόνιο ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Και στην οποία πρέπει να μπει ένα τέλος.

Στις εθνικές εκλογές, που θα γίνουν μέχρι τον Οκτώβριο του 2019, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η Νέα Δημοκρατία, ένα κόμμα που στηρίζει μεταρρυθμίσεις και φιλοαναπτυξιακές πολιτικές, αναμένεται να κερδίσει καθαρά τις εκλογές με ισχυρή πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο.

Στο πλαίσιο αυτό, ένα New Deal Ανάπτυξης για την Ελλάδα, όπως περίπου προδιαγράφηκε παραπάνω, μπορεί να γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να αναστραφεί η υπερφορολόγηση και να επιταχυνθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Ο οικονομολόγος Μιχάλης Μασουράκης είναι υποψήφιος ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας