O εγκέφαλος {LF}«μιλάει» στο έντερο

Ποια είναι η σχέση του εγκεφάλου με το έντερο; «Πολύ στενή» είναι η απάντηση που δίνουν οι επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Harvard. Μάλιστα, σε αυτήν την (όχι και τόσο) ιδιότυπη σύνδεση, ο εγκέφαλος φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά το εντερικό σύστημα και το αντίστροφο!

Οι επιστήμονες αντλούν παραδείγματα από την καθημερινότητά μας, ώστε να κατανοήσουμε αυτή τη σχέση. Το αίσθημα της ναυτίας σε περιόδους συναισθηματικής φόρτισης, οι «πεταλούδες» ή το σφίξιμο στο στομάχι είναι μόνο μερικές από τις ενδείξεις που μαρτυρούν τη σφιχτή αυτή σύνδεση.

Αυτό συμβαίνει γιατί ο γαστρεντερικός σωλήνας είναι ευαίσθητος στη συγκίνηση. Ο θυμός, το άγχος, η θλίψη, η ένταση, όλα αυτά τα συναισθήματα (και ακόμη περισσότερα) μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα στο έντερο. Η βάση της στενής αυτής σχέσης άλλωστε, επιβεβαιώνεται την ώρα του μεσημεριανού. Ακόμη και στη σκέψη του φαγητού, το στομάχι ξεκινά την έκκριση πεπτικών υγρών. Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Κατά συνέπεια, ένα «προβληματικό» έντερο μπορεί να στείλει εσφαλμένα μηνύματα στον εγκέφαλο, ακριβώς όπως μπορεί να συμβεί και με έναν «προβληματικό» εγκέφαλο.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΙΤΙΑ. Γι’ αυτό και κρίνεται δύσκολη η αντιμετώπιση ασθενών με γαστρεντερικά προβλήματα, όταν δεν διαπιστώνεται ιατρική αιτία. Στις περιπτώσεις αυτές είναι δύσκολο να θεραπεύσει κανείς ένα «αγχωμένο» έντερο, εάν δεν ληφθεί εξίσου υπόψη η ψυχολογία και το στρες που τυχόν βιώνει ο ίδιος ο ασθενής.

Με βάση την παραπάνω ανάλυση των επιστημόνων του Harvard, που εξηγεί τον βαθμό αλληλεπίδρασης εγκεφάλου με έντερο, γίνεται πιο εύκολα κατανοητό γιατί μπορεί να αισθάνεται κανείς δυσφορία πριν από μια παρουσίαση ή να ταλαιπωρείται από εντερικό άλγος σε περιόδους άγχους.

«Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι οι γαστρεντερικές δυσλειτουργίες είναι φανταστικές ή “όλες στο μυαλό μας”. Οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν τη φυσιολογία του εντέρου και κατά συνέπεια τα συμπτώματα. Με άλλα λόγια, το άγχος (ή η κατάθλιψη ή άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες) μπορεί να επηρεάσουν την κίνηση και τις συσπάσεις της γαστρεντερικής οδού, να επιδεινώσουν μια φλεγμονή ή ακόμη και να οδηγήσουν το σύστημα να είναι πιο επιρρεπές σε μια λοίμωξη» σημειώνουν οι ίδιοι.

Επιπλέον, και όπως προκύπτει από έρευνες, ορισμένοι άνθρωποι που βιώνουν γαστρεντερικές διαταραχές αντιλαμβάνονται τον πόνο πιο έντονα συγκριτικά με άλλους. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, «οι εγκέφαλοί τους ανταποκρίνονται περισσότερο στα σήματα πόνου από τη γαστρεντερική οδό. Το άγχος μπορεί να κάνει τον υπάρχοντα πόνο ακόμα χειρότερο».

Αυτός είναι και ο λόγος που η ιατρική κοινότητα επιμένει ότι σε κάποιες περιπτώσεις τα συμπτώματα μπορούν να βελτιωθούν εφόσον αντιμετωπιστεί το άγχος ή η κατάθλιψη. Μάλιστα, μία ανασκόπηση που βασίστηκε σε 13 παλαιότερες μελέτες έδειξε ότι οι ασθενείς που ακολούθησαν ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, τελικά ωφελήθηκαν και σωματικά συγκριτικά με τους ασθενείς που έλαβαν συμβατική θεραπεία.

Τα «ύποπτα» συμπτώματα. Οι επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής του Harvard έχουν συντάξει μια λίστα συμπτωμάτων που πρέπει να βάλουν σε σκέψεις τους ασθενείς. «Συζητήστε τα με τον γιατρό σας. Μαζί μπορείτε να βρείτε στρατηγικές για να αντιμετωπίσετε τους στρεσογόνους παράγοντες, καταπραΰνοντας παράλληλα και την ένταση των συμπτωμάτων» συνιστούν.

Σωματικά συμπτώματα

– Σφιγμένοι μύες ειδικά στην περιοχή του αυχένα και των ώμων.

– Πονοκέφαλοι.

– Προβλήματα ύπνου.

– Απώλεια ενδιαφέροντος για σεξ.

– Απώλεια βάρους ή το αντίθετο.

– Ανησυχία.

Συμπεριφορικά συμπτώματα

– Αναβλητικότητα.

– Τρίξιμο δοντιών.

– Δυσκολία στην ολοκλήρωση των εργασιών.

– Αλλαγές στην κατανάλωση αλκοόλ και στις διατροφικές συνήθειες.

– Υπερβολικό κάπνισμα ή έναρξη καπνίσματος.

– Αυξημένη επιθυμία για παρέα ή αντίθετα για απόσυρση από τον κοινωνικό περίγυρο.

– Επιμονή σε σκέψεις ή συζητήσεις για αγχωτικές καταστάσεις.

Συναισθηματικά συμπτώματα

– Κλάμα.

– Εντονο αίσθημα έντασης ή θλίψης.

– Προβλήματα χαλάρωσης.

– Νευρικότητα.

– Ευερεθιστότητα.

– Κατάθλιψη.

– Πρόβλημα συγκέντρωσης και μνήμης.

– Απώλεια αίσθησης του χιούμορ.

– Αναποφασιστικότητα.