Ο πολιτιστικός πόλεμος {LF}της Ακροδεξιάς

Εχω περάσει μέρος της παιδικής μου ηλικίας στην Αγκυρα και στη Μαδρίτη. Η μετακίνηση μεταξύ Ισπανίας και Τουρκίας στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ήταν μια περίεργη εμπειρία. Η Ισπανία είχε επιστρέψει σε καθεστώς δημοκρατίας, έπειτα από χρόνια δικτατορίας, και η Τουρκία είχε βιώσει ακόμη ένα στρατιωτικό πραξικόπημα. Οι δύο χώρες βρίσκονταν στο περιθώριο της Ευρώπης, καμιά τους δεν ήταν μέλος της ΕΕ. Ηταν σαν να ταξίδευα από το ένα άκρο στο άλλο.

Η πατριαρχική αντίδραση παραμόνευε ακόμα κάτω από την επιφάνεια. Οι πρόσφατες εκλογές το έκαναν ξεκάθαρο. Οι πολιτικοί επιστήμονες κάποτε αυτάρεσκα υπέθεταν πως χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία, έχοντας περάσει τη φρικαλεότητα, έχουν ανοσία στις ψεύτικες υποσχέσεις της Ακροδεξιάς. Μετά ήρθε το AfD και το Vox, για να μας δείξουν πόσο λανθασμένες ήταν αυτές οι υποθέσεις.

Το πακέτο που πουλά το Vox είναι εντυπωσιακά ίδιο με αυτό των υπόλοιπων εθνολαϊκιστών: ενάντια στη μετανάστευση, ενάντια στη διαφορετικότητα, έναντια στους γάμους των ομοφυλοφίλων και στα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ. Ο εκπρόσωπος του κόμματος, Φρανθίσκο Σεράνο, είναι πρώην δικαστής. Εχει ισχυριστεί ότι γίνεται «γενοκτονία» εναντίον των ανδρών, αναφέροντας ως απόδειξη τα υψηλά ποσοστά αυτοκτονίας. Τυπικό δείγμα της ακροδεξιάς προπαγάνδας: η εκμετάλλευση ενός πραγματικού προβλήματος (όπως οι πιέσεις που ασκούνται στους νεαρούς άνδρες, ιδίως σ’ αυτούς που προέρχονται από μειονότητες) για τα δικά τους προσωπικά πολιτικά οφέλη.

Στην Ιταλία, πραγματοποιήθηκε μια ακροδεξιά διάσκεψη «για τα δικαιώματα των οικογενειών», με κύριο ομιλητή τον Ματέο Σαλβίνι. Στην ομιλία του επιτέθηκε στις φεμινίστριες και στους μετανάστες, θεωρώντας πως η υπογονιμότητα είναι μια «δικαιολογία» για τη μετανάστευση και, ως εκ τούτου, οι Ιταλίδες πρέπει να γεννούν περισσότερα μωρά. Στην Πολωνία, τα μέλη του PiS μιλούν για μια χώρα «χωρίς ΛΟΑΤΚΙ». Ο Γιάροσλαβ Κατσίνσκι ισχυρίζεται ότι οι ομοφυλόφιλοι αποτελούν σοβαρή απειλή «όχι μόνο για την Πολωνία αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη». Στην Ουγγαρία, ο Βίκτορ Ορμπαν, που προσφέρει οικονομικά κίνητρα για την αύξηση του ποσοστού γεννήσεων, έχει απαγορεύσει τις σπουδές φύλου στα πανεπιστήμια. Στην Τουρκία, ο πρόεδρος Ερντογάν θεωρεί τον έλεγχο των γεννήσεων συνωμοσία εναντίον του μεγάλου τουρκικού έθνους.

Αυτή η γενιά εθνολαϊκιστών επιδιώκει μια διεθνή πολιτική συνεργασία. Αντιγράφουν τακτικές, επαναλαμβάνουν πολιτικές (η νέα Ακροδεξιά στην Ισπανία θέλει μέχρι και να χτίσει ένα τείχος κατά μήκος των συνόρων ανάμεσα στο Μαρόκο και τη Θέουτα), στέλνουν θερμά μηνύματα υποστήριξης. Ο Σαλβίνι εξέφρασε την ικανοποίησή του για τα αποτελέσματα στην Ισπανία: «Ελπίζω το Vox να είναι σύμμαχος στην Ευρώπη που χτίζουμε». Και ακριβώς αυτό κάνουν: χτίζουν την Ευρώπη. Δεν είναι μια νέα Ευρώπη, ούτε μια παλιά, αλλά μια Ευρώπη που βασίζεται σε ένα φανταστικό μυθικό παρελθόν. Μια μονολιθική Ευρώπη αφιερωμένη στην ανάσχεση και αντιστροφή της προόδου.

Αν κάποιος αμφισβητεί τη φύση των πολιτικών αλλαγών που βιώνουμε σε όλον τον κόσμο, πρέπει να κοιτάξει τις συγκρούσεις. Οι κωμικοί στη Γαλλία επιτίθενται στις μειονότητες, οι δεξιοί δήμαρχοι στην Ιταλία κακολογούν τα τραγούδια του Τζον Λένον. Στο Βέλγιο απαγορεύουν το halal και στην Αυστρία το FPO πρότεινε όλοι οι Εβραίοι που θέλουν να φάνε κρέας kosher να εγγράφονται στις αρχές. Οι πολιτικοί επιστήμονες, για πολύ καιρό πρόσεχαν μόνο σε μετρήσιμα στοιχεία, ξεχνώντας ότι ο πολιτισμός είναι εξίσου ζωτικής σημασίας.

Ο κόσμος δεν ζει μια «σύγκρουση πολιτισμών». Αυτό που αντιμετωπίζουμε είναι πολύ πιο πολύπλοκο. Είναι η εποχή των χίλιων πολιτιστικών συγκρούσεων. Ξεσκίζουν τις κοινωνίες μας και πολώνουν την πολιτική σε τέτοιο βαθμό, που την αλλάζουν ριζικά.

Η Elif Shafak είναι συγγραφέας και πολιτική επιστήμονας