Ο (προσωρινός) θάνατος ενός μεταπτυχιακού

Οι βασικές αιτίες για τη συνεχή υποβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, έχουν να κάνουν κυρίως με την έλλειψη της αναγκαίας πολιτικής βούλησης και με την απουσία σύγχρονης και αποτελεσματικής διοίκησης σε όλα τα επίπεδα. Η κακοδιοίκηση του ΕΣΥ, και κυρίως των δημόσιων νοσοκομείων, δεν οφείλεται μόνο στη διαχρονική προσπάθεια συγκεντρωτικού ελέγχου του συστήματος από την εκάστοτε ηγεσία του υπουργείου Υγείας, και στην κομματοκρατία που συνεχίζει να επιβιώνει παρά την κρίση, αλλά και στην έλλειψη επαρκώς εκπαιδευμένων στελεχών διοίκησης υπηρεσιών υγείας. Η έλλειψη αυτή αντιμετωπίζεται τα τελευταία χρόνια μερικώς από λίγα μόνο μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών, ενώ η χώρα μας παρέμενε για πολλά χρόνια η μόνη ευρωπαϊκή χώρα χωρίς Πανεπιστημιακή Σχολή Δημόσιας Υγείας, η οποία είναι η πλέον αρμόδια για την κάλυψη των σχετικών εκπαιδευτικών αναγκών. Πρόσφατα μόνο η Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, που υπαγόταν στο υπουργείο Υγείας, εντάχθηκε στο νεοσυσταθέν Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.

Ως συμβολή στην εκπαίδευση περισσότερων εξειδικευμένων στελεχών, το Κέντρο Μελετών Υπηρεσιών Υγείας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πήρε την πρωτοβουλία πριν από τρία χρόνια να λειτουργήσει ένα νέο μεταπτυχιακό πρόγραμμα για τον «Σχεδιασμό και Διοίκηση των Υπηρεσιών Υγείας». Για να διασφαλιστεί το καλύτερο δυνατό επίπεδο εκπαίδευσης κλήθηκαν να διδάξουν καταξιωμένα ακαδημαϊκά στελέχη από τα περισσότερα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας. Στην πρόσκληση ανταποκρίθηκαν καθηγητές από οκτώ ΑΕΙ και δύο ΤΕΙ, καθώς και σημαντικός αριθμός προσκεκλημένων ομιλητών από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα της υγείας. Με την ευρεία συμμετοχή των διδασκόντων καλύφθηκε επαρκώς το διευρυμένο διεπιστημονικό πεδίο του συγκεκριμένου μεταπτυχιακού προγράμματος, του οποίου τα εκπαιδευτικά αντικείμενα περιλαμβάνουν την επιδημιολογία, τη βιοστατιστική, την ψυχολογία και την κοινωνιολογία της υγείας, τη βιοηθική, την πληροφορική της υγείας, τα οικονομικά της υγείας, τον σχεδιασμό, τη διοίκηση, την αξιολόγηση, το μάρκετινγκ των υπηρεσιών υγείας. Ολα αυτά τα διαφορετικά εκπαιδευτικά αντικείμενα δύσκολα μπορούν να διδαχθούν από τα μέλη ΔΕΠ ενός μόνο τμήματος ακαδημαϊκού ιδρύματος. Γι’ αυτό άλλωστε, τα αποτελέσματα αυτής της διεπιστημονικής προσπάθειας ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, όχι μόνο λόγω της μεγάλης ζήτησης από υποψήφιους φοιτητές, αλλά και λόγω της υψηλής αξιολόγησης που έτυχε από τους 70 σπουδαστές που ολοκλήρωσαν μέχρι σήμερα το πρόγραμμα.

Ομως, παρά τη θετική του αποτίμηση, το συγκεκριμένο μεταπτυχιακό πρόγραμμα ανεστάλη πρόσφατα γιατί το υπουργείο Παιδείας είχε τη φαεινή ιδέα, μεταξύ πολλών άλλων, να θεσμοθετήσει το 2018 σημαντικούς περιορισμούς στη συμμετοχή διδασκόντων, από άλλα τμήματα ή ιδρύματα. Το ποσοστό 80% των διδασκόντων που θα πρέπει να είναι εφεξής από το υπεύθυνο τμήμα, αποτέλεσε ανυπέρβλητο εμπόδιο για τη συνέχιση του συγκεκριμένου προγράμματος – πιθανόν και άλλων διεπιστημονικών μεταπτυχιακών προγραμμάτων – και στέρησε, το σύστημα υγείας της χώρας μας από την αναγκαία παραγωγή περισσότερων εξειδικευμένων στελεχών διοίκησης. Η στέρηση αυτή ενδέχεται να είναι προσωρινή, γιατί  ένα από  τα πρώτα μέτρα που θα πρέπει να πάρει η κυβέρνηση που θα προκύψει μετά τις επερχόμενες εθνικές εκλογές, είναι η κατάργηση των απαράδεκτων ρυθμίσεων για τις μεταπτυχιακές σπουδές, που αντί να τις αναβαθμίζουν, τις περιορίζουν και τις υποβαθμίζουν.

Ο Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ και διευθυντής του Κέντρου Μελετών Υπηρεσιών Υγείας και του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής